Referanduma doğru son dönemece girdik. Koskoca bir ülkenin sistemini değiştirmek kolay birşey değil. Bunun için, “İran Devrimi” tarzı büyük bir kırılma lazım; ki buna da, bir ülkenin tabanının en az yüzde 70’nin destek vermesi lazım…

Türkiye’nin, eksik ve gedikleriyle, tüm tarihi yok sayarak, inkȃr ederek, bu ülkeden hanedan hükümdȃrlığıyla yönetilen bir Katar Emirliği veya bir aile-klik yönetimi olan Azerbaycan çıkarmak mümkün değil. Bunu yapabilmek için, neredeyse ülkeyi kapatıp yeniden açmak lȃzım. En az bir 5-10 yılı, bir tür Kuzey Kore gibi yaşamayı göze almak lȃzım. Bunu da gerçekten kim istiyor? Referandumda başkanlığı destekleyenler dȃhil, hakikaten bu ülkenin yüzde kaçı, böyle bir sarsıntıya kendi ve gelecek nesillerin ömürlerini adamaya gerçekten niyetli?

Nisan ayı başıyla gene Mart’taki, Şubat’taki ve Ocak’taki oy dağılımı tablosu söz konusu. Tüm güvenilir anketler gene ve yine aynı sonucu veriyor: yüzde 50’ye yüzde 50 bir “Evet” ve “Hayır” bölünmesi söz konusu. Diyelim ki, bir şekilde, “Evet” kararında olanların oranı, referandum günü “burun farkı” ile öne geçti ve sistem değişikliği onaylandı. Bu oranın, bu kadar kapsamlı bir değişikliği meşrulaştıracak “nitelikli bir çoğunluk” yaratması imkȃnsız. Öte yandan, sistem değişikliğini öngören siyasi çizgi, “Evet” dışında bir yanıtı kabul etmek konusunda ısrarlı. Sarfedilen bir sözde olduğu gibi; gerekirse her gün seçim yapılacak olsa, gene de geri adım atılmak istenmiyor.

Dahası, sandıktan çıkacak olası bir “Hayır” görülmek dahi isteniyor mu çok emin değilim…Böyle bir sonucun görülmesi yerine, sandığın “ertelenmesi” söz konusu olabilir mi?

Ben, son haftaya, anketlerde yüzde 53-55 arası bir “Evet” görüntüsü ile girilmezse; yüzde 14-18 arası bir grupmuş gibigözüken kararsızlar/cevapsızlar, “Evet”e doğru erimezse, referandum gene de yapılır mı emin değilim. Gene de, iktidara yakın şirketlerin anketlerini ve ölçümlerinde neler çıktığını da bilemiyoruz; sanki, daha önceki oylamalardan farklı olarak kasti bir sessizlik var…

“Mantıklı” düşünenler ise, böyle bir durumun söz konusu olmayacağını; “Hayır” sonucu çıkması halinde, iktidar tarafından, büyük ihtimalle sonbahar 2017’de olacak biçimde bir genel seçim kararına yönelinmesinin daha büyük ihtimal olduğunu öne sürüyorlar.

Benim yorumum ise, “mantığı” geride bırakalı, epey uzun zaman olduğu…

Ben, hȃlȃ, çok dramatik birkaç hafta yaşayacağımızı ve adeta lunaparklardaki korku tünelleri veya hızlı-iniş çıkışlarla dönüp dolaşan “rollercoaster”/hız trenlerine binmişçesine, son sürat savrulmaya yaklaştığımızı düşünüyorum.

Her gece başımı yastığa koyduğumda, nasıl bir sabaha uyanacağımı bilemiyorum.

Bir gece “Gofret Darbesi Girişimi” olarak tarihe geçecek bir hezeyan yaşanabilir. Bir başka gece çok daha tuhaf ve sarsıcı başka bir olay olabilir…

Bu gerilim de, referandumdan bağımsız olarak, sürüp gidecek biçimde ülkenin “normali” haline gelmiş vaziyette. Referandum öncesinden farklı olan birşey ise, artık Türkiye’nin dışındaki aktörlerin, bu “normali” reddetmesi. Diğer bir deyişle, bu sistemin Türkiye dışında kabul görerek, meşruiyet kazanarak yaşayabilmesine imkȃn yok.

Dahası, kendi içinde bu kadar derin bir bölünmüşlük yaşayan ve bir yarısının diğer yarısını “düşman” olarak gördüğü bir sistemin de yaşama şansı yok.

Zorla bir ölü doğum yaptırmak ve sonra da, doğan canlıymış gibi davranmak kimseye birşey kazandıracak bir durum değil.

Gene de, binilmiş bir hız trenine illȃ ki de, devam ediliyor.

İronik biçimde, referandum ve sandığın bir kez daha (ve üstelik genel veya yerel seçimlerdeki gibi birebir parti odaklı olmayan şekilde) Türkiye’nin önüne gelmesi, beklenmedik de bir sonuç doğurdu şimdiden…15 Temmuz darbe girişimi şoku ertesi ilk kez, siyaset halk nezdinde, tabanlarda canlandı. Bu canlılığın, olsun olmasın, referandum  sonucuyla yok olup bitmesini beklemek çok da mümkün gözükmüyor. Çok daha derinleşmiş, uzlaşmaya daha da kapalı bir kutuplaşma sadece bu referandum döneminin miras bırakmakta olduğu…