Dün enflasyon oranları açıklandı.Buna göre tüketici fiyatları ekim ayında bir önceki aya göre yüzde 1.90 oranında arttı. Ve yıllık enflasyon yüzde 8.96’ya yükseldi. Yıllık olarak gıda ve alkolsüz içeceklerde enflasyon yüzde 12.56 oranında oldu. Bu arada sağlık harcama grubunda yıllık enflasyon yüzde 9.91, giyim ve ayakkabıda yüzde 8.83 oranında çoğaldı. Yıllık en yüksek fiyat artışı ise 14.34 oranıyla lokanta ve otel fiyatlarında oldu.

Gelelim enflasyonun niye yüksek olduğuna...

Şu sıralar dünyada enflasyon düşük seyrediyor.Hem gelişmiş ülkelerde hem de gelişmekte olan ülkelerde enflasyon oranı düşük. Fakat sadece Mısır ve Türkiye’nin enflasyonu yüksek. Sırasıyla Mısır’da yıllık enflasyon yüzde 8.8, Türkiye’de 8.9 oranında seyrediyor. Ve tabii bu iki ülkenin büyüme oranları da düşük. Hemen sırasıyla 2014 için en son büyüme oranlarını verelim bu iki ülkenin; Mısır yüzde 2.5, Türkiye yüzde 3 oranında büyüyorlar.

Peki, bu iki ülkenin enflasyon artışında ortak özelliği ne?

Enflasyonun ölçüldüğü harcama gruplarına bakıldığında Mısır ve Türkiye’de aynı harcama gruplarında yüksek fiyat artışları var. Örneğin Mısır’da gıda ve alkolsüz içecekler ekim ayın itibariyle yüzde 11.80 oranında artarken, Türkiye’de aynı harcama grubu fiyat artışı yüzde 12. 56 düzeyinde gerçekleşti. Yine Mısır’da lokanta ve otel harcama grubunda yıllık fiyat artışı yüzde 16.81 olurken, Türkiye’de aynı harcama grubunda yıllık fiyat artışı yüzde 14.34 oranında oldu. Yani iki ülkenin harcama gruplarındaki fiyat artışları aynı düzeyde gelişiyor.

DEMOKRATİK ÜLKELERDE ENFLASYON YOK

Peki, niye anlattık bütün bunları?

Anlattık çünkü dünyada demokratik ülkelerde enflasyon düşük seyrediyor. Sadece Mısır ve Türkiye’de enflasyon oranı diğerlerine göre yüksek. Bildiğiniz gibi Mısır’da Sisi darbe yaptı bu yüzden büyüme hızı düştü enflasyon arttı. Çünkü demokrat olmayan ülkelerde girişimi özgürlüğü sınırlanır, sermaye kaçar. İşte bu nedenle ekonomik büyüme yavaşlar üretimde darboğazlar oluşur. Tabii üretim azalırken bu defa para arzı artar. Niye artar? Çünkü devlet dışarıdan borç alıp, para basar. Para arzı artarken üretimsizlik nedeniyle mal arzı artmadığı için bu defa enflasyon artar.

Gelelim Mısır’a... Peki, Mısır’da darbe oldu, o hâlde Türkiye’de ne oldu da enflasyon darbe olan Mısır’la aynı düzeyde gelişiyor?

Demek ki Türkiye’de de hukuk devletinden uzaklaşan bir iktidar var. Ve bu nedenle yatırımcı kaçıyor. Büyüme yavaşlıyor. Ama devletin kısa vadeli dış borcu 2 milyar dolardan 19 milyar dolara yükseldiği için para arzı artıyor. Tabii bu durum enflasyona neden oluyor.

ENFLASYONUN NEDENİ DEVLETİN SICAK PARAYLA BORÇLANMASI

“Nasıl enflasyona neden oluyor sıcak para” diye sorarsanız, hemen rakamları verelim. Son bir yılda bu ülkede ekonomi yüzde 3 oranında büyüyor. Fakat geniş tanımlı para arzı (M2) bu büyüme oranına göre bir ya da iki puan artması gerekirken, yüzde 14 oranında artıyor. Paranın devir sürati de 1.80 ile 2 arasında değişiyor. Yani pek önemli bir değişme yok devir süratinde.

Demek ki devlet sıcak parayla borçlanıp, üretime ayrılması gereken kaynakları Ak Saraylara lüks uçaklara aktarınca enflasyon artıyor. Anlayacağınız Mısır ve Türkiye demokrasiden, hukuk devletinden uzaklaşınca enflasyon oranları çoğalıyor. Dünya’da gıda, petrol ve diğer emtianın fiyatları gerilerken bu iki ülkede enflasyonun yüksek olmasının nedeni hukuksuzluk oluyor. İşte böyle.

[email protected]