10 Ağustos'ta yapılacak seçimin sonuçları şimdiden malum. Tek bilinmeyen, Erdoğan'ın 1. turda mı yoksa 24 Ağustos'ta mı seçileceği.

Seçim sonrasına ilişkin tartışmalar da aslında şimdiden malum.

Bu tartışmalar Erdoğan'ın 'cumhurbaşkanlığı pratiği' üzerine yoğunlaşacaklar. Bu pratik ne olursa olsun Erdoğan muhalifleri 'anayasal ihlal ve otoriterleşme'den bahsetmeye kendilerini şimdiden hazırlıyorlar. Benzer bir şekilde AK Parti tarafı olanlar da, bu pratiğin doğal, anayasal sınırlar içinde olduğunu söylemeye şimdiden hazırlar.

Evet, Erdoğan'ın cumhurbaşkanlığında yeni bir rota tutturacağı açık.

Hem halk tarafından doğrudan seçilecek olması buna işaret ediyor, bugüne kadar yaptığı açıklamalar ve verdiği tanımlar...

Ve önümüzde iki ihtimal var.

İlki iyi ihtimaldir ve şudur:

Anayasal yapı siyasi yorum ve etkinlik açısından cumhurbaşkanlığına ilişkin yeni bir rotaya siyaseten müsaade edebilir. Erdoğan icrai sorumluluk alanına girmeden, bu konuda yetkili gibi davranmadan, başbakanla, hatta bakanlarla yoğun ve yönlendirici bir siyasi ilişki geliştirebilir. Dış politika önceliklerinde, genel politik istikamette stratejik şekillendirici olabilir. Tarafsızlık ilkesini zorlayacak bu durum kimileri tarafından rahatsız edici bulunacaktır. Ancak bu durum anayasal ihlale yol açmaz.

Kötü ihtimale gelince...

Uygulamada 'etkin cumhurbaşkanı' ile 'icracı cumhurbaşkanı' arasındaki sınır doğal olarak muğlak olacaktır. Tayyip Erdoğan'ın kişiliği, söylem tarzı, siyasi iddiası ve ağırlığı hızla bir savrulmaya, anayasada hiç bir karşılığı olmayan fiili başkanlık sistemini üretmeye de yol açabilir.

Bu, uzun süredir altını çizdiğimiz ve endişe ettiğimiz, ağır bir siyasi bunalıma ve devlet krizine yol açacak, her türlü riski barındıran kelimenin gerçek anlamıyla kötü ihtimaldir.

Bu açıdan yakın geleceğe bakarken şunun altını da özellikle çizmekte fayda var:

Cumhurbaşkanlığında yeni bir rota sadece Erdoğan'ın ve AK Parti'nin meselesi değildir. Türkiye'nin bulunduğu, özellikle seçimlerden sonra bulunacağı yer bir ara noktadır. Bu ara nokta dar, kaygan ve hareket etmeyi gerektiren kurumsal bir zemine işaret etmektedir.

Hiç bir siyasi ve hukuki sorumluluk taşımadan devlet ideolojisini sürdürme ve devlet yapısını şekillendirme yetkisini elinde bulunduran, özetle 'vesayetçi bir güce' sahip, buna ek olarak halk tarafından doğrudan seçilmenin meşruiyetini taşıyan, bu meşruiyetin ifade ettiğinin tersine icrai yetkilerden tümüyle azade bir cumhurbaşkanı...

Parlamenter çoğunlukla aynı partiden birinin cumhurbaşkanı olması bu koşullarda büyük ve kontrolsüz bir güce, muhalif partiden olması tam bir sistem blokajına işaret eder.

Türkiye kurumsal ve demokratik dengeler açısından sorun yaşamak istemiyor, ileriye doğru hamle yapmayı arzu ediyorsa, cumhurbaşkanlığının bu yapısını değiştirmek zorundadır.

Ya gerçekten parlamenter düzenin sembolik cumhurbaşkanlığına geçilmelidir. Ya da başkanlık düzenine doğru hareket edilmelidir.

Hangisi hedef alınırsa alınsın temel olan kurumsal denge ve denetim sisteminin demokraktik hukuk devletinin değerlerine göre kurulmasıdır.

Önümüzdeki dönem bir anlamda bunun da tartışması olacaktır.

Anayasal rejim açısından ülke de bir geçiş haline girmek üzere...

Bugün siyasi ve toplumsal muhalefet, Erdoğan'ı engellemek için saf mücadele olarak tanımladığı 'siyasetsiz siyaset stratejisi'yle bu geçişe gözlerini ve kulaklarını tıkamış bulunuyor. 12 Eylül eseri, son rötuşları hilkat garibesi haline dönen tehlikeli bir cumhurbaşkanlığı statüsünü savunuyor. Üstelik bunun hiç de doğru olmayan bir iddiayla, tarafsız ve sembolik cumhurbaşkanlığını muhafaza iddiasıyla yapıyor.

Umarız seçimlerden sonra ayakları yere basar ve talep ettikleri anayasa rejimini tüm gerekleriyle ortaya koyar ve savunurlar. Siyaseti anayasal ihlal söylemine, bunun üzerinden AK Parti'yi devirmek işine kilitlemezler.

Ve umarız AK Parti sandık meşruiyeti ile anayasal kuralların meşruiyetini birbirinin yerine koymaz ve legalist çizgiden sapmaz...