(Girit-Kapsialana Köyü)

Antony Quinn ne ustaca oynamıştı. Ama Nikos Kazancakis de yazmıştı. Zorba’dan bahsediyorum. Televizyonun siyah-beyaz ve tek kanal olduğu dönemde TRT’de izlemiştim. Mikis Theodorakis’in artık ölümsüzleşen müziği eşliğindeki son sahnesi hala gözlerimin önünde.

Bayram tatilinin artık seyahat fırsatına döndüğü bu dönemde ben de Girit’e geldim. İstanbul’dan 1.5 saatlik uçuş mesafesinde, Ege’nin en büyük adalarından biri Girit. Minoan’lardan başlayan uzun bir uygarlık tarihi var. Avrupa’nın ilk saraylarını onların inşa ettiği biliniyor.

TÜRKİYE CEHENNEME DÖNDÜ

Uzun yıllar Osmanlı idaresinde kalan ada, 1800’lerin sonunda bağımsızlığını elde etmiş ve daha sonra Yunanistan ile birleşmiş. Türklerin yakından tanıdığı ünlü Venizelos, bu adanın Hanya iline bağlı Theriso Köyü’nden.

Doğasıyla Ege’yi andıran, turizm merkezi adanın şarabı ve zeytinyağı ile de ünlü. Ama elbette Zorba… Adaya indiğinizde havaalanında Kazancakis Müzesi’nin ilanı karşılıyor sizi. Kazancakis’in mezarına gidince mezar taşında şu sözleri okuyorsunuz:

‘Hiçbir şey ummuyorum; hiçbir şeyden korkmuyorum; özgürüm.’’

Bu Zorba, bildiğimiz zorbalardan değil elbette. Yenilgileri ders çıkarmak, daha güçlü olmayı öğrenmek için kaçınılmaz süreçler olarak gören ilginç bir karakter.

Ege’nin ortasında bir adaya gelmek, doğanın içinde olmak elbette güzel ve keyif verici. Ama bizler için artık ülkeden uzaklaştığımız her fırsat, bir huzur kaynağı. İnsanın ülkesinden uzak olmaktan keyif alır hale gelmesi acı verici tabii.

AKP’ye teslim olmamış, ruhunu satmamış her aklı başında insan için Türkiye bir cehennem bu dönem. Diz boyu hukuksuzluklar, yolsuzluklar, polis-yargı baskısı yaşamı korkunç hale getirdi.

DEMOKRATİK GELİŞİME KATKI

Ama Zorba gibi olumlu yönden bakmayı bilmek gerekir. Evet, AKP ve Erdoğan’ın demokrat olduğuna inanan bizler yanıldık. Bugün bunun bedelini ödüyoruz.

Ama kimi kökten-laikçilerin söylediği gibi, tamamen boşa bir yenilgi olmadı bu. Son 5 yıldaki onca yanlışına rağmen, AKP toplumun demokratik gelişim ve olgunluğuna ciddi katkıda bulundu. Bugün Cumhuriyet döneminin laik-muhafazakâr gerilimi sıfırlanmış durumda. Askeri vesayet döneminde bir köşede unutulup gitmesi muhtemel insanlar, fırsat bulup önemli karar mevkilerinde yer alıyor.

Müzakere sürecinde geri adım atması, milliyetçi söylemi en uca taşımasına rağmen Kürt meselesinde de önemli gelişme sağlandı. Bugün toplumun önemli kesimi bu meselenin savaşla değil ama müzakere ile çözüleceğine ikna olmuş durumda. Demokratik sürecin tekrar devreye girmesiyle bu yönde adım atılması muhtemeldir.

Bir bayram sabahı Girit’te, Türkiye’deki zorba’lıklardan uzak, Kazancakis’in Zorba’sına yakın olmak güzel. Hepinize ülkede geçireceğiniz bayramlardan keyif alacağınız günler dilerim.