Doğu’da sorunları liderlerin çözeceğine ilişkin bir kültür vardır. Türkiye’nin de liderleri var; biri Türklerin lideri Başbakan Tayyip Erdoğan, diğeri de bugünlerde Kürtlerin liderliği konumunu kimsenin sorgulamadığı Abdullah Öcalan.

Haberlere bakılırsa bu ‘iki lider’ anlaşıp Kürt sorununu çözecek, PKK isyanını sonlandıracaklar.  Böylece Kürt meselesinin aslında ‘PKK, hatta Öcalan sorunundan ibaret’ olduğunu söyleyenler de haklı çıkmış olacak! Yeni ‘barış süreci’, daha doğrusu ‘İmralı süreci’nin ana aktörü ve muhatabı kuşkusuz Abdullah Öcalan. Mevcut girişimin temelindeki strateji de Öcalan’la anlaşarak ‘bu iş’i bitirmek. Bu ‘yeni’ bir strateji. Hükümetin daha önceki girişimleri farklıydı. 2009 ‘demokratik açılım’ projesi Öcalan’la müzakereye dayanmıyordu. Hatta Öcalan neredeyse devrede yoktu. Bu nedenle de BDP-PKK çizgisi ‘muhatap Öcalan’dır’ çağrısında bulunuyordu. Hükümet ise kimseyi doğrudan muhatap almaksızın ‘Kürt meselesi’ni siyasal inisiyatiflerle çözmek niyetindeydi.

    Siyaseten önemli sayılacak adımlar atıldı. Türkiye, sorunu ve çözüm yollarını tartıştı ama muhatap alınmayan muhataplar süreci sabote etmeyi başardılar. Onların temel endişesi sürecin ‘müzakeresiz ve muhatapsız’ siyaset yoluyla çözülmesinin hem Öcalan’ı, hem PKK’yı hem de BDP’yi işlevsiz bırakma ihtimaliydi. Sürecin sonunda Kürtler istediklerini alacaklardı belki, ama bunda Öcalan-PKK ve BDP’nin rolü olmayacak, ‘bunları biz aldık’ diyemeyeceklerdi. AK Parti doğrudan Kürt halkıyla muhataptı ve ‘verdikleri’yle de onları kazanacaktı. Böyle bir strateji karşısında PKK-BDP’yi ‘tasfiye’ korkusu sardı. Habur ve Reşadiye ile de süreç durduruldu. ‘Toplum muhatap alınarak izlenen çözüm stratejisi’ böylece sonuca ulaşamadı. Ardından hükümet başka bir strateji üzerinden yol almaya çalıştı. Açılım siyaseti fiilen durduruldu ve MİT üzerinden PKK’nın Kandil ve Avrupa kanatlarıyla görüşmeler yoğunlaştırıldı. Öcalan da sürecin içindeydi ama inisiyatif sahibi muhataplar diğerleriydi.

    Görüşme kayıtlarının sızması süreci kesti. Öcalan PKK ve BDP’yi suçladı. 2011 seçimlerinin aşılmasından sonra da hem hükümet hem PKK neredeyse topyekun savaşa girişti. 2009 sonrası uygulanan iki stratejinin de başarısız olması ve 2012’de PKK şiddetinin AK Parti’yi rahatsız edici bir doza yükselmesi iktidar partisini yeni arayışlara yöneltti. Bulunan ‘yeni’ yol; barışı ‘lider’le yapmak. PKK’nın savaş beyleriyle uğraşmaktan ve açılımın PKK’yı susturabilmesi kuşkulu uzun vadeli siyasetine bel bağlamaktansa liderle anlaşıp bu işi bitirmek... Bu hem hükümete hem de Öcalan’a mümkün görüldü. 2009 sonrasındaAK Parti ve Erdoğan konumunu güçlendirmiş, devlet haline gelmişlerdi. Eskiden ‘kimle savaşıyorsak onunla barış yapmalıyız’ diyerek AK Parti hükümeti yerine askeri muhatap gören PKK-Öcalan ise artık AK Parti’nin devlet olduğunu ve aslında son yıllarda da onunla savaştıklarını anlamışlardı. Muhatapları ‘eski devlet’i temsil eden ordu değil, yeni devletin sahibi AK Parti ve Erdoğan’dı artık.

    Birkaç yıl önceye kadar AK Parti Öcalan’a güvenmiyordu. Öcalan ‘derin devletin’ kontrolündeydi. Onunla diyalog halinde olan da, ona ‘AK Parti’ye boyun eğme’ diyen de derin devletin adamlarıydı. Son iki yıldır Öcalan üzerindeki denetim tamamen AK Parti hükümetine geçti. Dolayısıyla Öcalan’a ‘diren, AK Parti geçici’ telkinlerinde bulunanlar artık onunla görüşemiyorlar. Ancak yine de AK Parti’nin Öcalan’a güveni sınırlıydı. Ta ki açlık grevlerine kadar. Açlık grevlerinin sona erdirilmesi Öcalan için bir ‘test’ti ve Öcalan bu testi geçti. Hükümet artık Öcalan’a hem güveniyor hem de sahada sözünün tutulur olduğunu düşünüyor; yani tek muhatap.

    Kısaca Doğu’ya döndük. Bu topraklarda barışı ‘liderler’ yapar; toplum ve siyasetten beklenen de liderlerine inanmak ve güvenmek...