ABD Suriye rejimini vurdu. Akdeniz'deki savaş gemileri USS Porter ve USS Ross'tan fırlattığı 59 Tomahawk Cruise füzesiyle El Şayrat hava üssünü vuran ABD, böylece ilk kez Şam yönetimini hedef aldı.

Pentagon, saldırı öncesi Rusya ve Şam yönetiminin bilgilendirildiğini söyledi; ABD Dışişleri Bakanlığı saldırı öncesi ve sonrası kimseden onay alınmadığını açıkladı. Pentagon saldırının 'tek seferlik' olduğunu söylerken ABD'nin BM Büyükelçisi Nikki Haley, 'daha fazlasını yapmaya hazır olduklarını' dile getirdi. Ruslar 23 füzenin Şayrat Üssü'ne düştüğünü, ama diğer 36'sının hedefi bulmadığını söylerken, ABD tarafı 20'ye yakın savaş uçağını imha ettiklerini, her füzenin hedefi bulduğunu, ayrıca bir petrol alanını vurduklarını söyledi.

Açıklamalar çelişkili, iddialar birbirinden farklı. Donald Trump yönetiminin saldırıyı gerçekleştirmesine sebep olan Han Şeyhun kimyasal saldırısı ile ilgili olanlar da öyleydi. Rus yetkililer önce İdlib'de böyle bir saldırının olmadığını söylerken ardından “birilerinin Esad'ı devirmek için o bölgede kimyasal kullandığını” iddia etti. Şam yönetimi ise önce “Biz yapmadık,” derken daha sonra “El Kaide'yi vurduk, orada kimyasal gaz varmış,” dedi. Suriye Dışişleri Bakanı ise, “kimyasal gazın oraya Türkiye ve Irak tarafından getirildiğini” iddia etti. ABD ise aralarında 27 çocuğun da olduğu en az 85 kişiyi acılar içerisinde katleden kimyasal saldırıyı gerçekleştiren rejim uçaklarının, Tomahawk füzelerini gönderdikleri El Şayrat'tan havalandığını söyledi.

Türkiye'de Trump'ın Suriye hamlesine yönelik yorumlar çok çeşitli olmakla birlikte iki kalın çizgi çevresinde diziliyor: “ABD, bir Ortadoğu ülkesini daha vurdu. Kahrolsun emperyalizm, kahrolsun Washington” ve “Nihayet ABD Esad'a karşı adım attı.”

Ancak ABD'de de homojen bir reaksiyon yok: Trump'ın Başkanlık yarışındaki rakibi Hillary Clinton, Esad'ın hava kuvvetlerinin kullanılamaz hale getirilmesi gerektiğini söyleyerek saldırıyı desteklerken Clinton destekçisi medyanın önemli bir kısmı Trump'ı popülist davranmak ve ateşle oynamakla suçluyor, bazılarıysa 'nihayet bir ABD Başkanı gibi davrandığını' söylüyor. Aralarında Trump'ın sırf silah sektöründeki arkadaşlarının cebini doldurmak için her biri 1,6 milyon $ maliyetindeki füzeleri fırlattığını iddia eden de 'Obama'dan çok daha vicdanlı' olduğunu söyleyen de var. Öte yandan Trump'a seçim döneminde en büyük desteği veren Amerika'nın aşırı sağcı grupları, Suriye rejimiyle dost olduklarını, Esad'la savaş istemediklerini ve Trump'ın bu tutumundan derhal vazgeçmesi gerektiğini dile getiriyor.

Trump'ın ekibinin de bu konuda hemfikir olduğu söylenemez. Trump'ın baş stratejisti Steve Bannon, Amerikan Başkanı'nın 'Esad hakkındaki fikirlerinin değiştiğini' ve 'kimyasal saldırı sonrası bir şeyler yapmak noktasında sorumlu olduğunu' söylediği günün sonunda Ulusal Güvenlik Konseyi'ndeki görevinden uzaklaştırıldı; dış politika uzmanlarının, askeri yetkililerin olduğu yerlere ve Capitol Hill'e girip konuşması Trump tarafından yasaklandı. Bannon, Rusya'nın ABD Büyükelçisi Sergey Kislyak'la yakınlığı nedeniyle istifa etmek zorunda kalan eski Ulusal Güvenlik Danışmanı Michael Flynn'in Trump tarafından üstünün çizilmesinde parmağı olmakla suçlanıyordu. Söylentiler, Flynn'in yerine gelen üç yıldızlı general H. R. MacMaster ve Trump'ın damadı Jared Kushner başta olmak üzere, Dışişleri Bakanı Rex Tillerson ve Savunma Bakanı James Mattis dahil pek çok kişinin Bannon'dan bıkmış usanmış olup Suriye vesilesiyle kurtuldukları yönünde. Bu görevden alma sonucu Beyaz Saray'daki gücünün de azalması beklenen Bannon, İslam karşıtlığında Trump'ın ekibindeki en aşırı kişi olarak bilinirken aynı zamanda Esad'ın 'radikal İslamcıların hakkından geldiği için' Suriye'nin başında kalmasını isteyen bir isim. Görünen o ki, Trump'ın 'Esad'la ilgili fikirleri' değişirken Bannon'la ilgili düşünceleri de değişiyor.

Ortalık böyle karışıkken, Trump'ın Suriye ile ilgili planının ne olduğu hakkında kesin konuşmak acelecilik olur. Dahası Trump'ın bir planı bile olmayabilir; Trump'ın ekibi hatta belki kendisi dahi sonraki adımının ne olacağını bilmiyor olabilir. İçeride yerleşik düzenle verdiği mücadelede sıkışan, popülaritesi dibe vuran, Obamacare'in iptalini öngören yeni sağlık sigortası tasarısı yeterli 'Evet'i alamayınca en büyük darbeyi yiyen Trump, Suriye'de yaptığı ani hamleyle dikkat dağıtmak istiyor olabilir; ama gerçek bir başarı arıyor da olabilir.

Eski Başkan Obama'yı eleştirdiği konulardan biri 'Daeş'le mücadele' olan Trump geçen ay Pentagon'dan kapsamlı bir çalışma istemiş ama ortaya çok da farklı bir sonuç çıkmamıştı. Türkiye, Suudi Arabistan, İsrail gibi bölge ülkelerinin Esad'ın gitmesi yönündeki tavrı, Trump'ı Esad konusunda Obama'ya aykırı bir politikaya yönelmede kamçılamış olabilir. Daeş'i yenmeye ve hanesine puan yazdırmaya gerçekten ihtiyaç duyan Trump acaba bunun yolunun Esad'ı Şam'dan çıkarmaktan, Suriye'yi istikrara kavuşturmaktan, yani kulağı tersten değil düz tarafından göstermekten geçtiğini fark etmiş olabilir mi? Sivrisineklerle mücadele için önce bataklığı kurutmak gerektiğini anlamış olabilir mi? Daha önce onlarca kez kimyasal saldırı düzenlemiş Esad'a karşı hiçbir eleştiride bulunmamış olan Trump'ın şimdi vicdanının sızladığını düşünmek zor, ama onun çıkarına olanın ABD yerleşik düzenininkine aykırı da olsa, tepetaklak olan Ortadoğu'ya az da olsa sükunet getirmekten geçtiğini söyleyebiliriz. Yine de bu işin nereye varacağı, Suriye rejimini hedef alan ABD saldırılarının devam edip etmeyeceği, Trump'ın Esad'ı baskı altına almak için ısrarcı olup olmayacağı, güvenli bölge inşası gibi işin insani boyutunun devreye sokulup sokulmayacağı ve en önemlisi buradan kazançlı çıkanın Suriye halkı mı yoksa PYD mi olacağı gibi konularda hüküm belirtmek için çok erken. Ama yedi yılın sonunda gelen bu saldırı büyük ihtimalle tek olmayacak, tetiği çekmekte tereddüt etmeyen Trump büyük ihtimalle er ya da geç bunu tekrar yapacak. Cevabını bulmamız gereken ilk soru Trump'ın rastgele mi bilinçli mi ateş ettiği...