Beklenen oldu, Fransa’da bizi kızdıran ve zaten bizi kızdırmak üzere yapılmış yasa Meclis’ten geçti; bir süre sonra, büyük bir ihtimalle, bir beklenen daha olacak ve aynı yasa Senato’dan da geçecek. Bu ilk aşama üstüne Türkiye’nin yaptıklarının ikinci aşamayı durduracağı kanısında değilim. Bu işler hiç belli olmaz, “büyük konuşmamalı”, ama onların yerinde ben olsam bu davranışlar karşısında özellikle o yasayı geçirirdim.

Bu davranışlar için “klasik” demek mümkün, hep alışıklık kesbettiğimiz şeyler: Elçi’yi geri çekmek, görüşmeleri, ilişkileri kesmek vb. Ama bu seferkinde sanki özel bir “hınç” var. Sanırım bu Fransa’nın ve özellikle Sarkozy’nin başından beri Türkiye’ye karşı takındığı olumsuz tavır karşısında oluşmuş bir şey. Hükümetin ve tabii Başbakan’ın Avrupa Birliği ile karşı karşıya gelmelerinden birikmiş bir “öfke hali” hissediliyor.

Ama nereye kadar ve etkisi ne? Türkiye’nin Başbakan’ının ağzından ilân ettiği bu tedbirlerden ötürü Fransa’nın bir krize gireceğini sanmıyorum. Kurumlar yıkılmayacak, kahveler, lokantalar kapanmayacak, metro çalışmaya devam edecek.

 Öte yandan, bu tarz bir “ilişki kesme”nin Türkiye’de zarara uğratacağı birileri de herhalde olacaktır. “Sokaktaki adam” dediğimiz o anonim şahsiyet bir iki gün bağırıp çağırdıktan sonra böyle bir olay olduğunu bile unutacaktır.

Tabii olay yalnız bizimle Fransa arasında değil. Bugün dünyada hiçbir olay böyle izole değil. Başka her şey gibi bunu da bütün dünya izliyor, değerlendiriyor, sonuçlarını çıkarıyor. Bu sonuçların Türkiye lehine bir şeyler olmadığını biliyorum. Biliyorum, çünkü bütün bu tuhaflıklara yol açan olayın ne olduğunu bütün dünya  biliyor ve Türkiye elçisini geri çekti diye bu bilgi değişmeyecek. Bu tepkiler, psikotik araz sergileyen olgunlaşmamış delikanlı davranışları dünyada da böyle teşhis edilecek. “Bu Türkler iflah olmaz” türü bir yargının perçinlenmesine yardımcı olacak. Time’da Atatürk’ü –veya Erdoğan’ı– seçtirme –veya seçtirmeme– seferberliklerinde de olduğu gibi.

Şu günlerde Dersim üstüne konuşmalar yoğunlaşmıştı. Bundan, doğal olarak, memnundum, çünkü bu ülkede Kürtler’e ve Aleviler’e uygulanan mezalimin bir kısmı biraz daha gün ışığına çıkıyordu. Gelgelelim, gene o günlerde Fransa’nın bu yasa hazırlığının da sözü edilir olmuştu ve bu konunun gündeme gelmesi bir başka türlü oluyordu. Sanki Dersim’e tutulan bu fenerin bir işlevi de 1915’i karanlıkta tutmakmış gibi bir duygu geldi bana. Bazı tanıdıklarıma da söyledim bunu. Hani, “İşte, bakın, Dersim’de olanı söylüyoruz, ‘özür’ bile diliyoruz. Demek ki doğrulardan kaçmıyoruz” denecek, ama ardından 1915 gündeme gelince, “Neymiş? 1915 mi? Hiç duymamıştım. Ne olmuş 1915’te ?” tavrına girilecek.

Böyle bir hava hissetmeye başlamıştım ve şimdi tamamen böyle olmakta.

Fakat, tam olarak ne olduğunu da anlamış değilim. Elçimizi geri  çeker ve Başbakan’ın sıraladığı öteki “tedbir”leri alırken Fransa’ya ve dünyaya ne demiş oluyoruz? “Böyle bir kıyım yoktur, bu bir iftiradır!” mı diyoruz, şimdiye kadar bilmem kaç defa yaptığımız gibi? Yoksa “Siz kendi Cezair’inize bakın”mı diyoruz (Cezair’in Ruanda’nın bu olguyla hiç ilgisi yok. Cezair’de onların yaptığını biz hâlen Kürtler’e yapmaktayız ve bu tavır, “Biz yaptıksa siz de yaptınız. Birlikte susalım” gibi bir “dolaylı ikrar” sergiliyor)? Yoksa sadece “Böyle konularda yasa çıkmaz” mı demek istiyoruz?

Böyle konuların yasayla çözülmeyeceğini hepimiz biliyoruz. Bu yasanın epey saçma olduğunu tartışmaya da pek gerek yok. Ama Türkiye bir şey yapacaksa, Fransa’da ve başka yerlerde böyle yasaların yapılmasına, sözkonusu olmasına yol açan olgu hakkında bir şey yapsın.

Bundan “kaçış” olmadığını bu ülkede “yöneticilik” yapanlar ne zaman anlayacak?