Konuyla ilgili salı günkü yazımda Başkan’ı yaşam savaşı veren Venezuela’nın yaşadığı ekonomik krize ve bu krizin yol açtığı sosyal sorunlara değinmiştim. Serbest piyasa ekonomisinin işlemediği ülkede sadece iktidara yakın durduğu için ayrıcalıklar edinmiş bir oligarşinin (boliligarquía) oluştuğunu vurgulamıştım. Chávez’in gerçekleştirdiği ve “Bolivar devrimi” dediği devrimin ideolojisi olanChavizm, bu oligarşinin egemenliğini sürdürmesi bakımından önem taşıyor. Ama Chavizm bugüne kadar Chávez olmadan siyasi arenada hiç var olmadı. O bakımdan öncelikle önderinin sağ salim Havana’dan dönmesine ihtiyaç duyuyor.

Anketlere göre “Chavizm” 7 Ekim seçimlerini de Chávez’den başka bir adayla kaybediyordu. Ama Chávez de ileri düzeyde kanser hastasıydı ve altı yıllık yeni bir başkanlık dönemini tamamlaması kolay görünmüyordu. Bununla birlikte, Chavizm devrimin ideolojisiydi ve seçimin kaybedilmesi, devrimin de sonu demekti. O bakımdan Chávez ağır hastalığına karşın seçimlere sokuldu; seçim kazanıldı ve devrim “kurtarılmış” oldu. Ancak sıra Chávez’in sağlığına geldiğinde, senaryodaki hesap hastaneye uymadı. Başkan 11 aralıktaki dördüncü ameliyatından sonra ayağa kalkamadı ve yemin töreninin yapılacağı 10 ocaka kadar ülkesine dönemedi.

Chavistler, bir yandan Başkan’ı o tarihe kadar Caracas’a döndürecek bir mucize bekledi, öte yandan da Anayasa’dan kaynaklanan güçlükleri aşmaya çalıştı. Anayasa’nın 231. maddesi, yeni başkana seçildiği tarihi izleyen 10 ocak günü Milli Meclis’te yemin etme zorunluluğu getiriyor. Bunun mümkün olamaması durumunda, yemin töreninin Adalet Yüksek Mahkemesi’nin (AYM) önünde yapılmasını öngörüyor. Başka bir deyişle yemin töreninin ertelenmesi mümkün olabiliyor.

Ne var ki seçilen başkanın hastalık nedeniyle fizik veya mental yetersizliği, 233. Madde’de sayılan başkanlığın düşmesine yol açan mutlak nedenlerden birini oluşturuyor. Aynı madde bu durumun yemin öncesi vuku bulması hâlinde, seçimlerin 30 günlük süre içinde yenilenmesine hükmediyor. İşte muhalefetin üzerine atladığı ve AYM’den yorumlamasını istediği bu madde iki haftadır sadece ülkenin değil, ayrıca dünyanın da gündeminde yer alıyordu. Yanıtı beklenen soru da şuydu: sağlık durumu belirsizliğini koruduğuna göre Chávez’in başkanlığının Anayasa hükümleri uyarınca düşürülmesi gerekmez mi?

Bu sorunun yanıtı hafta içinde alındı. Salı günü Meclis, Başkanı Diasdado Cabello’nun girişimi ve Chavist çoğunluğun desteği ile Chávez’in 10 ocakta yemin zorunluluğunu kaldırdı. Post-Chávezdönemde başkanlığa oynaması beklenen ve askerin desteğine sahip olduğu bilinen Cabello, Meclis’e bu kararı müstakbel rakibi, Chávez’in halefi ilân ettiği Başkan Yardımcısı Maduro ile işbirliği hâlinde aldırdı. Post-Chávez dönemin siyasi figürleri için öncelik muhalefetin adayı Henrique Capriles’in sürpriz yapabileceği erken seçimleri el birliğiyle ötelemekti elbette.

Ne var ki bu amaca ulaşmak için sadece Meclis kararı yetmiyordu, ayrıca AYM’nin de Anayasa’nın 233. maddesini “dinamik bir esneklikle”, yani Chavizm’in arzusuna uygun şekilde yorumlaması gerekiyordu. Bugüne kadar Chavizm aleyhine hiç karar almamış olan AYM de sürpriz yapmadı. Bu maddede öngörüldüğü gibi, Başkan’ın fiziki ve mental yeterliliğini belirlemek üzere bir sağlık kurulu görevlendirmeyi gerekli görmedi ve resmî açıklamalara itibar etmeyi yeğledi.

Bu karar, Chávez için yandaşlarını yemin günü 10 ocakta sokağa çıkararak gövde gösterisi yapan Chavizm’e, post- Chávez dönemini kapalı kapılar ardında hazırlaması için ihtiyaç duyduğu süreyi tanıyor. Bu arada Chávez kısa bir süre için bile olsa düzelir de, ülkeye döner ve apar topar yemin edebilirse bu sürenin Başkan’ın ömrü kadar uzayabileceğine hiç kuşku yok.

[email protected]