AKP sözcülerinin, bunlara maalesef Sayın Cumhurbaşkanı da dahil, dillerinde bir dönüşüm lafıdır gidiyor.

Nasıl bir dönüşümden bahsettikleri aslında hiç belli değil.

Geçtiğimiz hafta sivil-asker ilişkilerinde yine EMASYA protokolüne dönüş, MİT çalışanlarına sağlanan hukuki ayrıcalıklar aslında illaki de bir dönüşümden bahsedecek isek, bu dönüşümün yönünün rici yani geriye doğru olduğunu gösteriyor.

Ben de bugünkü Haberdar yazımda bu dönüşüm söylentisinin iktisadi boyutuna bir yaklaşımda bulunmak istiyorum.

Ekonomide makro değişkenlere bakarak bir yorum mümkün ama daha kalıcı ve sağlıklı bakış muhtemelen üretim yapısına bakarak verilmeli. 

Basit bir analiz bile AKP’nin demokratikleşme, hukuk devleti alanlarında iyi şeyler yapmasa bile sosyolojik bir dönüşüme neden olduğu görüşünün (!) çok temelsiz bir söylenti olduğunu gösteriyor.

Ekonomik dönüşüm olmadan sosyolojik bir dönüşüm olabiliyor ise, bunun yol ve yordamını göstermek de bu “sosyolojik dönüşümcülere” düşebilir.

ABD’de son otuz senede büyük bir sosyolojik dönüşüm yaşanıyor çünkü çok ama çok büyük bir ekonomik dönüşüm var.

Bu büyük ekonomik dönüşümün farklı okunma yerleri var ama en önemlilerinden biri de hiç kuşkusuz bu ülkenin en büyük firmalarının sıralaması.

Exxon gibi dev petrol şirketlerini bir kenara bırakırsanız 60’larda, 70’lerde ABD’de General Motors ve benzeri şirketlerin, bugünün tabiriyle eski ekonominin şirketlerinin, tartışmasız egemenliği vardı.

Bugün ise, yine Exxon’u bir kenara koyun, yeni ekonomi şirketleri listenin başına oturdular, General Motors ilk ellide bile yok.

ABD’nin en büyük firması bugün için Apple, Apple’ın nasıl, ne tür bir firma olduğu malum.

İstanbul Sanayi Odası (İSO) her sene Türkiye’nin en büyük firmalarını yayınlıyor.

Elimizde internet gibi bir kolaylık var, gelin hep beraber 2006’nın en büyük firmaları ile İSO’nun geçen hafta yayınladığı en büyük firmaları bir karşılaştıralım, en küçük bir anlamlı dönüşümün olmadığını göreceksiniz.

2006’nın lider eski ekonomi firmaları 2016’da yayınlanan sıralamada yine en başta geliyorlar.

Bu listeleri burada yayınlamak istemiyorum, gerek yok, ilgilenen olursa internetten İSO’nun tüm sıralamalarına, bu arada da 2006 ve 2016 sıralamalarına kolaylıkla ulaşabilir.

Firma ismi vermiyorum ama demir-çelik yani metalürji, petrol, otomotiv, beyaz eşya hep ve daima öndeler.

Tüm bu sektörler, tamam istihdam yaratıyorlar ama, eski ekonominin sektörleri ve maalesef on senede bu temel yapılanma ve sıralama hiç değişmemiş.

Toplam maliyetler içinde sabit maliyetlerin çok düşük olduğu bir firma hala sıralamalarda yok.

Peki, ne oldu bu dönüşüm laf ve hayallerine?

Ekonominin temel yapısında dönüşüm olmaz ise bu ekonomik dönüşüm eksikliği nasıl bir sosyolojik dönüşüme yol açıyor, bu da belli değil.

Laf ola, beri gele.

ESER KARAKAŞ / HABERDAR