Türkiye’nin güvenlik, savunma ve istihbarat harcamalarının, bilinen rakamlara göre geçen yıla oranla yüzde 57 artış göstermiş olmasında ilk aklımıza gelen nedenler; PKK ile çatışmaların yoğunlaşması ve Suriye ile yaşanmakta olan kriz gibi bu alandaki maliyetleri arttırıcı faktörler. Aklımıza getirip pek de tartışmadığımız ve ciddi maliyeti olan bir alan da keyfî silah alımları.

Keyfi diyorum, zira silah alımları, diğer alanlardaki askerî harcamalarda olduğu gibi parlamento süzgecinden geçmediği için gerekli olup olmadığına bakılmaksızın satın alınmaya devam ediliyor. Bu silah alımları arasında, uzun yıllardır sürüncemede kaldıktan sonra yakında ihalesinin sonuçlanması beklenen yaklaşık 4 milyar dolar tutarındaki, kısa adı T-Loramids olan hava ve füze savunma sistemi bulunuyor. Bu projeyi kapmak için doğal olarak, ihaleye katılan dört ülke firmaları ellerini oğuşturmuş beklerken bir yandan da Ankara’da lobi faaliyetlerini yoğunlaştırmış durumdalar.

Amerikan Genelkurmay Başkanı Orgeneral Martin Dempsey, önceki gün verdiği brifingde, “Türkiye’ye, özellikle insani yardım bölgeleri, balistik füze savunması ve ayrıca onların (Türklerin) istikrarsız bir kuzeydoğu Suriye ve PKK ile ilintili bazı terörle mücadele kaygıları konularında birlikte planlamalar yapmak için ekipler gönderdiğimiz zamanlar oldu,” diyordu. Dempsey’in, bu sözleri arasında yer alan “balistik füze savunması için de ekipler gönderdiğimiz zamanlar oldu” sözlerinin, Türkiye’nin sonuçlandırması beklenen füze savunma ihalesi ile bağlantılı olduğunu tahmin ediyorum.

Amerikan yönetimi ve dolayısıyla Amerikan silah sanayinin de büyük önem verdiği Türkiye’nin füze projesi, Avrupa’nın son yıllardaki en pahalı ihalelerinden birini oluşturuyor. Bu projede, Amerikan Lockheed Martin ve Raytheon firmaları Patriot3 (PAC3), Çin’in CPMIEC firması HQ- 9, Fransız-İtalyan ortaklığındaki Eurosam SAMP/T ve Rus Rosoboronexport firması da S-300 füzeleri ile yarışıyor.

Proje, 120 kilometre mesafede balistik füzeleri tesbit edip imha edecek 12 adet sistemin tedarikini öngörüyor.

İhalede en yüksek teklifi, 4 milyar doların biraz üstünde bir rakamla Amerikan ortaklığı verirken Rusların teklifinin bu miktara yakın olduğu belirtiliyor. Türkiye, gerek ulusal savunma sanayiine verecekleri iş payını arttırmaları gerekse fiyatta indirime gitmelerini sağlamak üzere firmaların, projeyle ilgili nihai tekliflerini bu ay sonuna kadar vermelerini talep etti. Başbakan Erdoğan, Milli Savunma Bakanı Yılmaz ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Özel’in, nihai karar verici olduğu savunma sanayii icra komitesinin, aralık ortalarında toplanarak, uzun süredir sürüncemede olan bu projenin şanslı firmasını yani kazanan firmayı açıklamaları bekleniyor.

Peki, NATO üyesi Türkiye’nin ittifak şemsiyesi altında balistik füzelere karşı korunma imkanı varken fazladan para verip bu füze sistemlerini satın almasına gerek var mı? Üstelik de, Amerikan yapımı ve NATO bünyesindeki balistik füzelere karşı Türkiye’yi korumakta olan radar sistemi Malatya Kürecik’te konuşlanmış iken.

Türkiye’nin, ulusal füze projesinin yaklaşık maliyeti olan 4 milyar doları, ortalama 1.80 liralık kurdan çarptığımızda eder 7.2 milyar lira. Maliye Bakanlığı’nın yeni açıkladığı verilere göre, 2013 yılında Sağlık Bakanlığı bütçesi 2.6 milyar lira. Bunun Türkçe meali şu ki, Sağlık Bakanlığı’nın toplam yıllık bütçesinin neredeyse üç katına yakın bir para füze projesi için harcanacak. Füze için ayrılan 7.2 milyar lira, ayrıca Adalet Bakanlığı için öngörülen 7.7 milyar doların biraz altında, Jandarma Genel Komutanlığı için öngörülen 6.3 milyar liranın ise biraz üstünde.

Türkiye, NATO şemsiyesi altında olası bir balistik füze tehdidine karşı korunmasına rağmen, aynı amaca hizmet edecek füze sistemlerini ayrıca almayı planlıyor ve bu projenin maliyeti, sağlık ve adalet dağıtmak için elzem olan iki bakanlık bütçesinin ya çok üstünde ya da biraz altında. Ortada, alışkanlık haline getirilmiş çok aleni yapılan fakat kabul edilemez nitelikte bir silah alımı politikası var ama sorgulayan yok.