İnsanın doğumu ve ölümü arasında geçen, adına hayat dediğimiz “şey” nasıl anlam kazanır? Biz neden bu soruları soruyoruz? Neden hayatı, geçmişi, şu anı ve kendimizi sorguluyor, neden rahatı ancak bir anlamın içinde bulabiliyoruz?

Bu her inançtan mütedeyyinlerin sadece kendilerinin yaşadığı bir sorgulama olduğuna inandığı bir durum bu. Oysa öyle değil. Ateistler ve “tamam, evrende bir enerji var ama” diyen bilinmezciler dahil herkes ölümden sonrasına aslında inanıyor.
Mesela tanrı tanımaz Marks ölümden sonrasına inanmasaydı, neden insanlık için kendi meşrebince o tuğla gibi kitapları yazardı ki? Düşünce sistemlerinde Allah yoktu ama, aslında bilerek bilmeyerek kendi hayatlarının anlamını manevi bir bağlamda, ölümden sonrasında buluyorlar, kalıcı olmak istiyorlardı.

Yani bu ihtiyaç insanın fıtratında olan bir şey. Ölüm insanın dostu. Çünkü bu çalkantılı, yoğun ve akıl çelici hayatta onu bir çıpada tutuyor, ömrünü bir anlam bağlamına oturtmak için içsel güç/ihtiyaç ortaya çıkartıyor. Ölümün dini ve aydınlanmacı yorumlanışı çok kritik bir ayrımı ortaya çıkardı. Ölümden sonrasını, “Bizden sonra yaşayacak insanların durumu” olarak yorumlayanlar, kendilerinden sonraki dünyayı ve insanlığı bir nizama sokmak için mühendisliğe soyundular. 

Böylelikle üst anlam ufkunu yitirdiler, kutsallarını, tabularını, hadlerini kaybettiler. Oysa bunlar insanın canavarlaşmasını önleyen en etkili çıpalardı. Allah korkusu/sevgisi basit bir olgu değildir. Kant, insanın kendisini kendi iradesiyle sınırlandırdığı anda insanlaştığını, aksi takdirde bir canavar olacağını söylerken haklıydı. Modernite, hümanizm, Allah merkezli dünya anlayışında sorunlu alanlara çözüm getirmek yerine, bu dünyanın tamamını hedef aldı ve Avrupa'da bunu yok etti. Daha yumuşak, insanı ruh ve beden olarak parçalamayan bir hakikat fikri yerine, kendisini yeni kutsal ve yeni dogma olarak ilan etti. 
Bu tanımdan ve ölümle kurduğu ilişkiden çıkan “dava” kavramı bütün ahlaki çıpalarından kurtuldu. İnsan aklı ile seküler cenneti yaratmaya dair inancın kibri, dünyaya cehennemi hakikaten indirdi. Dindarlar pre-modern dönemde günahsız, kilise vs. sorunsuz, eli temiz değildi. Ama burada artık bütün sınırlar kırılıyordu. İnsanın günah işler, kötülük yaparken gelip dayandığı üst anlam ufku artık yoktu. Kötülük olağanüstülüğünü kaybetti ve sıradanlaştı.

Bu anlamda, Osmanlı'nın yönetim zihniyetinin merkezinde yer alan adalet kavramını önemsiyorum. Doğu'nun ve ülkemizin hala Allah merkezli bir yaşam sürdürmesi, hele bunun için ağır bedel ödüyor olması da çok değerli. İşte Mursi'ye idam cezası verildi. İslam'ın şu anda radikal aydınlanma ve vahşi kapitalizm ile post kolonyalizmin karşısında fethedilmemiş tek rakip olarak görülmesi, doğrudur, böyledir. Çünkü onlar İslam'a bir inanç sistemi olarak değil, kontrol edemedikleri bir organizasyon olarak bakıyorlar ki, o da doğrudur. Türkiye ise melez karakteri ile hem Allah merkezli çıpalarını koruyan, hem de Batılı da bir ülke. 
Ama benim Batılılaşmadan anladığım, Batıcılaşma, İslam'ın Avrupa Hıristiyanlığı gibi kültürel bir kabuk haline getirilmesi, iç enerjisini kaybetmesi değil. Eğer bizler Yeni Türkiye'yi kurarken inancımızı, aile değerlerimizi, geleneklerimizi (gelenek, değişim içinde evrensel olanın korunduğu bir müessesedir, gericilik değil) kaybedeceksek, öyle ilerleme eksik olsun.

Belki Yeni Türkiye sürecinin değer ve öneminin tam farkında değiliz. Yeni Türkiye süreci, beden ile ruhu, maneviyat ile cismaniliği, birey ile toplumu, akıl ile vicdanı yeniden birleştirecek bir maya olabilir. Belki Rönesans veya 1789 Fransız İhtilali'nin bir benzeri şekilde, tüm mazlum ülkelerin ve hatta değer/vizyon tıkanması yaşayan Batı'nın örnek alarakçıkış yolunu bulabileceği bir domino etkisi yaratabilir. 
Dün yaptık, bugün neden yapamayalım ki? Hamle sırası Doğu'da…