Arap Uyanışı sonrası Ortadoğu’da demokratikleşmeyi değil radikal İslamcılığı yükseltmesi Batı ile Rusya ve İran’ı aynı yerde buluşturdu. Suriye ve Irak’ta güçlenen IŞİD’e karşı Batı, Rusya ve İran’dan farklı nedenlerle Esad’ın yanında durdu.

 Her durumda ilk şart olarak “Esad gitmeli” diyen Erdoğan’ın bile “Esad’lı geçişe” razı olması bu gelişmenin sonucudur. Ama hemen ekleyelim ki Esad, Erdoğan’ın ifade ettiği gibi sadece geçiş değil sonraki dönem için de Suriye’de kalıcı bir aktör haline gelebilir.

Suriye’de halkın demokrasi talebiyle sokağa çıkmasına Rusya stratejik, İran ise etnik/dinsel nedenlerle Esad rejiminin yanında durdu.

BATI NEDEN ESAD DEDİ?

Batı (ABD) ve Türkiye ise Esad’a karşı Özgür Suriye Ordusu’nu (ÖSO) destekledi. Ancak Mısır’da Mursi deneyimi Batı ile Türkiye’nin yollarını ayırmasına yol açtı. Türkiye’nin ÖSO dışında radikal İslamcı El Nusra’yı desteklemesi ardından IŞİD’in ortaya çıkışı Batı’yı bölgede İslami değil laik unsurları desteklemeye itti.

Böylece Batı farklı nedenlerle olsa da, Rusya ve İran ile aynı noktaya geldi.

Bugün Ortadoğu’da Batı’nın tercihi İslami, İslamcı örgüt, rejim yönetimler değil laik, seküler güç ve yönetimlerdir. Bölgede Esad ve Kürtlere olan desteğin arkasında bu yapıların laik/seküler yönleri bulunmaktadır.

Batı’nın Erdoğan ve AKP iktidarına olan mesafesinin temel nedeni de budur.

BÖLGEDE TÜRKİYE YOK

Erdoğan’ın Esad’lı geçişe onay vermesi, Batı için de Rusya için de dış politikada geç kalmış bir dönüş anlamına geliyor. Buna rağmen Ortadoğu’da kurulan yeni masada Türkiye’nin oturacağı sandalye hayli küçüktür.

Nitekim Rusya’nın hem de Erdoğan’ın gezisinin arkasından Suriye’yi bombalaması bölgede Türkiye’nin hiç bir etkisinin olmadığını göstergesidir.

Bugün Batı gibi Rusya ve İran’da bölgede radikal İslamcı Sünni unsurların siyasallaşmasından rahatsızlık duymaktadırlar. Kuşkusuz bölgedeki bu rahatsızlığın en önemli muhatabı Erdoğan ve AKP iktidarıdır. Çünkü Erdoğan ve AKP iktidarı Mısır’da İhvan, Suriye’de hem El Nusra hem de IŞİD’in en büyük ideolojik destekçisi ve ortağı olmuştur.

ERDOĞAN’IN İMAMLIK HAYALİ

Erdoğan ve AKP iktidarının Sünni mezhepçi siyaset üzerinden İslam’ı farklı toplumsal, dinsel ve etnik kimliklerin bir arada yaşaması için değil kendileri dışında kalanlara İslam üzerinden meydan okumaları Türkiye’nin bölgede yaşadığı ‘değerli yalnızlığın’ temel nedenidir.

Erdoğan’ın bölgede İslam liderliği hayali Suriye’de iflas etti.

Sonuç olarak Ortadoğu’da bundan sonraki siyasal denklemler kuşkusuz ulus-devlet çıkarları birincil –Batı’nın Rusya’yı eleştirmesi gibi- olmaya devam edecektir. Ancak ikincil etki ise yaşam tarzları ve dinin siyaset dışında bırakılması olacaktır.