Türkiye “başkanlık sistemi” tartışmasında hayli mesafe almış görünüyor. Alınan bu mesafe ne yazık ki, başkanlık sisteminin muhtevasına, işleyişine ve bir sistem olarak ne olup olmadığı üzerine değil. Alınan bu mesafe, kamusal alanda başkanlığın geçmişe oranla daha rahat, daha açık ifade ediliyor olması noktasında.

Bu mesafe alışın olumlu olduğunu söylemek koşullar açısından mümkün görünmüyor.

Biraz geriye gidelim. 2011 seçimlerine giderken tüm partiler mevcut anayasanın değişmesi konusunda büyük ölçüde mutabıktı.

AKP’NİN BAŞKANLIK DAYATMASI

Nitekim, TBMM’de kurulan Anayasa Uzlaşma Komisyonu’nun (AUK) yeni anayasa için gerçekleştirdiği çalışmalarda, partilerin temel konularda siyasal farklılaşma dışında temel ayrım başkanlık sistemi üzerine oldu.

AKP, AUK’ndabaşkanlık sistemini öne sürerken, diğer üç parti buna muhalefet etti. AUK’nun 2 yıldan fazla süren çalışmalarının kadük kalmasında en önemli etken kuşkusuz bu, sistem tartışması oldu. Anayasanın yürütme, yargı, yasama gibi önemli başlıklarının “sisteme” göre yazılacağı gerçeğini düşündüğümüzde sistemüzerinde bir uzlaşma olmadan, ilgili başlıkların yazılması, bu konularda mesafe alınması mümkün olmadı.

HEDEF YENİ ANAYASA DEĞİL BAŞKANLIK

Bu açıdan 2011’de başlayan yeni anayasa sürecini sonlandıran, AUK’nun çalışmalarını kadük bırakan; yeni anayasa süreci başlarken değil çalışmaların ortasında başkanlık sistemini gündem getiren AKP’dir.

AKP, bugün yaptığı gibi 2011’de başlayan yeni anayasa sürecinde de e başkanlık sistemini bir başlangıç noktası, sürecin olmazsa olmazı olarak ortaya koymuş olsaydı, AUK’nun yol haritası da, çalışması da, süreç de daha farklı olabilirdi.

Bugün geldiğimiz noktada,Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın almış olduğu mesafe bu farktır. Bu aynı zamanda bir özgüvendir.

2011’deki başlayan tartışmada öncelik yeni anayasa iken şimdi başlatılmak istenen çalışmada hedef başkanlık sistemidir.

1 KASIM STRATEJİSİYLE BAŞKANLIK

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bu özgüveninin nedeni, 1 Kasım seçimlerinde test edilen ve başarılı olan stratejidir. Erdoğan başkanlık sistemi içinde aynı stratejiyi izliyor.

Bu strateji, devlet eliyle yaratılan şiddet ve terör ortamını üzerinden toplumu korkutup, sindirerek kendi vesayetindeki AKP’ye mahkum etmekti. 1 Kasım’da bu başarılı oldu.

Şimdi aynı strateji ile toplumu kendine yani başkanlığa mahkum etmeyi hedefliyor.

Nitekim Başbakan Ahmet Davutoğlu’nun başladığı turlarda, 2011’den farklı olarak yeni anayasadan çok başkanlık sisteminin öne çıkması bunun işaretidir. CHP ve MHP ile yapılan görüşmelerde bir üst başlık olarak masaya gelen başkanlık, Erdoğan’ın yeni anayasadan çok başkanlık sisteminin anayasal zemine kavuşturulması arzusunun yansımasıdır.

İLAN EDİLMEMİŞ SAVAŞA DEVAM

Güneydoğu’da 20 Temmuz’dan sonra ilan edilen adı konulmamış savaş halinin devamı bu stratejisinin en önemli parçasıdır.

Bu strateji işe yaramış görünüyor ki, toplumda başkanlık sistemine olan destek artmış görünüyor.

Toplumda başkanlık sistemine olan destek, demokratik bir tartışma, açık kanallarda ikna süreçleri ile değil daha çok ölüm, daha çok sindirme, korku, şiddet ve terör ile olmaktadır. Erdoğan, Türkiye’ye “ölümü gösterip sıtmaya razı ederek” başkanlığı topluma dayatmaktadır.

BAŞKANLIKTA BU ISRAR NEDEN?

Görünen, Erdoğan savaş, şiddet, terör üzerinden toplumu başkanlığa razı etme yolunda belli ki sonuna kadar gidecek.

İnsan kendine şu soruyu soramadan edemiyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan mevcut sistem ile yapamadığı ne var ki, başkanlıkta bu kadar ısrar ediyor? Bugün alamadığı hangi kararı başkan olduğunda alacak?

Bu ve bu gibi soruların cevabı var. Cumhurbaşkanı Erdoğan partili cumhurbaşkanı olarak her şeyi yapma imkanına sahipken, başkanlık sisteminde ısrarının tek bir nedeni var: Bugüne kadar siyasi olarak sorumlu olduğu, normal demokrasilerde  hukuk dışı tüm iş ve işlemlerden ebediyen kurtulmak. 

Yaşanan tüm çılgınlıkların, bu da olmaz denilenlerin, akıl tutulmasının tek nedeni bu.

MURAT AKSOY / HABERDAR