Eleştiri, özeleştiri, değerlendirme, tartışma,  sorgulama, suçlama, günah çıkarma, öfke, hayal kırıklığı, çaresizlik duygusu, umut yitimi… Seçimlerin ikinci turundan bu yana ortalık toz duman.

Son yazılarımdan birinde, "zaferler birleştirir, yenilgi dağıtır," demiştim. Adam kazandı ve ülkenin yarısı, özellikle muhalif siyaset yenilmişlik psikolojisini ağır şekilde yaşıyor. "Beklenti ne kadar yüksek tutulursa hayal kırıklığı da o kadar derin olur." Beklenti aşırı yüksek tutuldu. Değişim isteyen, umut peşinde koşan kitlelerin kararlılığı ve coşkusu oylara yansıyacak sanıldı. Değişim isteğinin oylara bire bir yansıyacağı yanılgısı beklentiyi yükseltti. Olmadı; asla hezimete uğranmadı ama kazanamadık.

Ağzı olan konuşuyor, asılacak suçlu arıyor

Seçimler sonrasında muhalif kesimlerin, partilerin, siyasetlerin tümü karıştı. Herkes yenilginin nedenlerini ve sorumlularını arıyor ve herkes sorumluluğu başka birinin üstüne yıkmaya çalışıyor. "Ben dememiş miydim"cilerden geçilmiyor ortalık. Eğrisi doğrusuna gelseydi, bu kadar hile hurda, bu kadar yalan dolan ve olağanüstü devlet olanaklarının desteği olmasaydı Cumhurbaşkanlığı seçimi küçük farkla da olsa kazanılabilirdi. O zaman, şimdi Kemal Kılıçdaroğlu'nu baş müsebbip ilan edenler, istifa istifa diye haykıranlar onun ne kadar doğru bir kampanya yürüttüğünü, ne kadar basiretli bir siyasetçi olduğunu anlata anlata bitiremeyeceklerdi. Ya da YSP/HDP'yi aday çıkartmadığı için veya Demirtaş'ı Kılıçdaroğlu'nu işaret ettiği için topa tutanlar Kürtlerin basiretini öve öve bitiremeyeceklerdi.

Partilerin içindeki çalkantı, hesaplaşma, değerlendirme süreçleri ve yeni kararlar doğal ve gerekli, ama bir de dışardan gazel okuyan köşeciler, TV yıldızı yorumcular, kendilerini kamuoyu önderi gören medya mensupları, koltuk kapamadıkları için hırslarından tırnaklarını kemiren siyasîler var. Her şeyin doğrusunu bilen bu "dışardakiler"in  partilerin, örgütlerin içişlerine bu ölçüde karışma hakkını kendilerinde bulmalarına şaşıyorum. Şu istifa etsin yerine bu gelsin, şu suçlu bu kurtarıcı, şu olmasaydı da bu olsaydı kazanılırdı, vb.

Yanlış anlaşılmasın, durum değerlendirmesi yapmayalım, fikrimizi söylemeyelim, yenilginin üzerinde düşünmeyelim, görüşlerimizi aktarmayalım, demiyorum.  Seçim propagandasının tarzı, üslubu, dili, hedefi üzerine söyleyecek sözümüz var kuşkusuz. Tercihlerimizi yansıtmak da hakkımız. Söylemek istediğim; zaferi veya yenilgiyi, başarıyı başarısızlığı işin özüne inmeden kişiler üzerinden tartışmanın vakit kaybı ve husumet yaratmaktan başka işe yaramayacağı.

Dün dünle gitti cancağızım, şimdi yeni şeyler söylemek lazım

Başlığa dönecek olursam; daha fazla dövünmeye,  üzülmeye, suçlamaya, suçlanmaya gerek yok. Çünkü, önümüzdeki birkaç yıl içinde bu düzenin siyasî yapıları birer birer dağılacak, ufalanacak, dağılacak düzülecek. Sadece günün ve çağın yeni ihtiyaçları doğrultusunda tümüyle farklı bir zihniyetle, tümüyle farklı bir örgütlenme anlayışıyla yola çıkanlar ayakta kalacak. Kitlelerin talep ve ihtiyaçlarını doğru anlayıp halkı siyasetin nesnesi (oy havuzu) değil gerçek özne haline getirebilenler, yüz yıllık ezberleri değil yeni dünyanın yeni sözlerini söyleyebilenler siyasetin aktörleri olabilecekler. Kısacası, geleceğin örgütlenmesi bugünün yapılarından çıkmayacak. Daha açık söylemeye cesaret edecek olursam partiyi bir ölçüde dönüştürmeye çabalayan Sayın Kılıçdaroğlu'nun (ve onun gibi düşünenlerin) çabalarına rağmen yüzyılın devlet partisi CHP'den 2. Yüzyıl'ın partisi doğmayacak. Kürt siyasî hareketi, "Türkiyelileşme" mi "Kürtlerin öz güçleriyle bir gelecek inşası projesi mi" ikilemini, iki farklı ama paralel akan, gereğinde birleşip gürleşen ırmaklar gibi iki örgütsel yapıyla çözecek belki de. Nostaljik oyalanmalar ve yüz yıl öncesinin çözümleri, mevcut sosyalist sol yapıları daha da marjinalleştirirken yapay zeka çağının dünyayı değiştirmeye aday devrimci örgütlenmeleri doğacak.

Özetle, uzun dönemde değil, orta hatta kısa vadede,  seçimler sonrasında yenilginin etkisiyle kabaran günün tartışmaları anlamsızlaşacak. Sona erecek demiyorum ama tartışmaların odağındaki yapılar birkaç on yıl içinde varlıklarını koruyor görünseler de fosilleşecekler.

Erdoğan neden kazandı sorusunun doğru cevabı yolumuza ışık tutabilir

Bugünlerde en fazla gündeme gelen konulardan biri, derin ekonomik krize, toplumsal çözülmeye, hak-hukuk-adaletin yok edilmesine rağmen Erdoğan'ın  neden, nasıl kazandığı.

Bu sorunun; adil olmayan seçim, sandık hileleri, olağanüstü devlet güçlerinin seferberliği, yalana dayalı Goebbels propagandası, din sömürüsü ve şoven Türk milliyetçiliğinin etkisi gibi doğru ve geçerli cevapları var. Erdoğan'da simgeleşen AKP iktidarının ev ev, hane hane tepeden aşağıya doğru ördüğü ağların, milyonları aşan bir kesime sağlanan büyük küçük imkânların payını da hiç unutmamak gerekiyor. Ama aç ve açık da kalsalar, ülkedeki olumsuz gidişin farkında da olsalar, toplumun yarısının Erdoğan'ı seçmesinin bence daha önemli bir nedeni var: O insanlar, Erdoğan'ın kendilerini birinci sınıf vatandaşlığa yükselttiğine inanıyorlar ve bence haklılar. Bir zamanlar kendilerini memleketin gerçek sahipleri sayan asker-sivil bürokratik egemenliğin, halkı "inilecek" bir kitle olarak gören Cumhuriyet elitizmin, laikliği anlamamış laikçiliğin (ki o mahalleden geliyorum, iyi bilirim) siyaset ve tarih sahnesine çıkmalarına imkân tanımadığı kitleler Erdoğan'la birlikte kendilerini de iktidara yükselmiş, iktidarın parçası olmuş hissediyorlar. Bu sadece bir duygudan ibaret değil, aynı zamanda iktidarda olmanın sağlayacağı ayrıcalıklara kendilerinin de sahip olacağı umudu. Kendisine mikrofon tutulan ve kime oy vereceği sorulan örtülü genç bir kadın, büyük bir heyecan ve kavgacı bir tonla, "Oyum tabii ki Erdoğan'a, eskiden hastane kapılarında beklerdik, şimdi doktorları dövüyoruz" diye ifade ediyordu bu duyguyu. O artık iktidardaydı ve kendisini iktidara taşıyanın Erdoğan olduğu inancındaydı.

Şimdi geleceğe bakma zamanı

Enseyi karatmayalım dememin nedeni, hiçbir şeyin bugünkü gibi gitmeyeceğini, bugünün partilerinin, tartışmalarının gelecekte kıymeti harbiyesinin kalmayacağını düşünmem. Yanılıyor olabilirim tabii, ama bu arkaik yapılar köklü değişim vaat etmekten uzaklar. Niyetleri çok iyi olabilir ama, hani denir ya, "kırk yıllık Yani olmuyor Kâni."

İşte bu yüzden, eskiyi tamir etmekle uğraşmak yerine topyekûn yenilenme gerekiyor. Eskinin cenderesinden kurtulduğunda yeniyi kurma heyecanı ve imkânına sahip oluruz. Var olan yapıların, partilerin ve zihniyetin kendilerini değiştirebilmesi bir noktaya kadar mümkündür, çünkü içlerinde eskinin kurdu yaşar. Halk o kurdu hisseder, en iyi niyetli değişim çabaları bile amacına ulaşamaz. Eski giysiyi tamir etmek bazen mecburiyettir ama yeni kumaşla yeni terzinin diktiği giysi daha güzel ve dayanıklı olur.

Önümüzdeki dönem siyasî gelişmelere, tartışmalara, çatışmalara gebe. Yerel seçimler nedeniyle aynı kadrolar, aynı partiler, aynı insanlarla yine bildik seçim atmosferine girilecek. Seçimlere falan boş verelim, demiyorum, tabii ki çalışılacak, siyasî mücadele ve hayat sürüyor. Ama hiç gecikmeden geleceğin siyasetini, geleceğin örgütlenmesini inşaya başlamak gerekiyor. Mesele sadece partilerin değil toplumun değişmesi, zihniyet değişikliğinin gerçekleşmesi. En önemlisi de, AKP iktidarının çürüttüğü insan malzemesinin, ahlâkî çöküşün, evrensel değerlerden sapmanın, değer yitiminin önüne geçilmesi.