Zaman'dan izinli olduğum son iki haftayı, elli küsur yıllık bir Amerikalı arkadaşımı ziyaret amacıyla Kuzey Kaliforniya'da geçirdim.

Türkiye'nin kasvetli siyasi gündemine yeniden ısınmaya çalıştığım bu günlerde ilk yazım ABD üzerine. ABD'de 8 Kasım 2016'da, yani bir yıldan fazla süre sonra yapılacak başkanlık seçimleri için kampanya hızlandı; iki büyük parti başkan adayını belirleme yarışında. İnanılır gibi değil, ama dolar milyarderi Donald Trump, Cumhuriyetçilerin adaylık yarışını önde götürüyor. Bunun için şöyle şeyler söylüyor: “Bu ülke bir pislik çukuru. Hiçbir işi doğru yapamıyoruz. Dünyaya maskara olduk... Ben gerçekten çok akıllı biriyim. Başkan adaylığından para kazanan ilk kişi olabilirim... 10 milyar dolardan fazla param var; bu dünyanın en büyük servetlerinden biri... Güçlü bir şekilde Tanrı'dan, dinden, İncil'den yanayım...”

Trump başkan seçilirse, ülkede illegal olarak bulunan 11 milyon Meksikalıyı Amerikan vatandaşı olan çocuklarıyla birlikte yakalayıp sınır dışı edeceğini, ABD – Meksika sınırına duvar öreceğini de söylüyor. Meksikalılar hakkında şöyle konuşuyor: “Bunlar ülkeye uyuşturucu, suç getiren ırz düşmanları...” Asker gönderip İslam devletini ezeceğinden, “petrole el koyacağı”ndan dem vuruyor. ABD ile ticaret yapan bütün ülkelerin ABD'yi yolduğunu, Çin'in ABD'den götürdüğü paranın tarihin en büyük hırsızlığı olduğunu söylüyor. (The Economist, 15 Eylül)

Trump'ın en çarpıcı lafını, ABD'deki son günümde duydum. Geçen perşembe akşamı Cumhuriyetçilerin bir toplantısında, yandaşlarından birinin “Bu ülkede sorunumuz var. Başkanımız bir Müslüman. Üstelik Amerikalı bile değil...” şeklindeki sözlerine neden hiç cevap vermediğinin sorulması üzerine şöyle konuştu: “Medya Obama ile ilgili bu konuyu mesele yapmak istiyor. Ama asıl büyük mesele Obama'nın bu ülkede Hıristiyanlara karşı savaş açmış olması. Bu ülkede Hıristiyanların desteğe ihtiyacı var. Dinî özgürlükler tehlikede...” (New York Times, 18 Eylül) Bu arada, Trump'a karşı olan bir grup Cumhuriyetçi, yeterince muhafazakar olmadığı gerekçesiyle aday seçilmesini engellemek için 1 milyon dolar para toplayıp kampanya başlattı. (New York Times, 16 Eylül)

Trump herhalde sonunda Cumhuriyetçilerin adayı olamayacak; (çok uzak bir ihtimalle) aday olsa bile başkan seçilemeyecek. Ama böyle bir şahsın şu sıra yarışı önde götürüyor olması bile, Amerikan demokrasisi açısından içler acısı bir durum. Bu tür kişilerin ortaya çıkıp, saçma sapan konuşmalarının sonuçları görülmüyor değil. Texas'ın Dallas kentinin banliyösünde yaşayan Sudanlı bir ailenin 14 yaşındaki oğlu Ahmet Muhammed, evde imal ettiği bir saati okula götürdüğünde, öğretmenler bunun bir bomba olabileceği kuşkusuyla hemen polisi çağırdılar. Polis de hemen gelip Ahmet'i kelepçeleyerek karakola götürdü; daha sonra anne ve babasına teslim etti.

Olay büyük ilgi uyandırdı. Sosyal medya Ahmet'e yapılanlara yönelik protestolarla sarsıldı. Ahmet basın toplantısında, “Hakkımda bir suçlama yapılmadığı için gerçekten mutluyum...” diye konuştu. ABD – İslam İlişkileri Konseyi, Ahmet'in gözaltına alınmasının Sudanlı Arap ve Müslüman olmasıyla ilgili olduğunu söyledi ve olayı kuvvetle kınadı. Başkan Obama ise Ahmet'i Beyaz Saray'a davet eden bir twit attı: “Çok güzel bir saat yapmışsın Ahmet. Bunu Beyaz Saray'a getirmek ister misin?” Facebook Genel Müdürü Mark Zuckerberg de Ahmet'i şirkete davet etti. (Wall Street Journal, 17 Eylül.) Ahmet'e yapılanlara gösterilen tepki, ABD'nin yine de güçlü bir demokrasi olduğunu, ırkçılığa kuvvetle karşı çıkıldığını göstermesi bakımından dikkate değerdi.

Fırsat buldukça ABD izlenimlerimi aktaracağım.