Irak makamları, IŞİD mensubu Türk ailelere ait 188 adet çocuğu ülkelerine geri gönderdiklerini açıkladı.

Türk yetkililer, ebeveynleri hala Irak mahkemelerinde yargılanan veya Irak hapishanelerinde hapis cezalarını çekmekte olan bu çocuklarla ne yapılacağı ile ilgili biraz sıkıntı çekecekler.

Türkiye Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, bu çocuklara akrabalarının ailelerinde bir yer bulmaya ya da onları barındıracak başka bir yol bulmaya çalışacak. Bağdat’taki Türk Elçiliği, bu çocukların çoğunun Türkiye’de onları alabilecek akrabaları olduğuna inanıyor, ancak bu akrabaların bu çocukları almaya istekli olup olmayacağını söylemek zor, çünkü çocukları kabul etmeleri durumunda IŞİD üyesi olmakla itham edilmekten korkacaklardır.

Türk medyası, IŞİD’e katılmak için Suriye'ye giden Türk vatandaşları hakkında sıkça haber yapıyordu, ancak Irak'a giden savaşçılarla ilgili daha az bilgi vardı. Ayrıca, Türkiye-Suriye sınırı 910 km iken Türkiye-Irak sınırı 384 km ve daha iyi korunduğundan geçirgenliği daha azdır. Bu nedenle, IŞİD saflarında Suriye'de mücadele eden Türk vatandaşlarının sayısı Irak'takilerden daha fazla ve pek çoğu hala Suriye'de bir yerlerde olabilir. Türkiye ve Suriye'nin resmi bir iletişim kanalı da olmadığından, bu kişilerin ülkelerine geri gönderilmesi olması gerekenden daha zor bir süreç gerektirebilir.

IŞİD'in fiili başkenti Rakka, Suriye Demokratik Güçleri (SDG) tarafından ele geçirildiğinde, ABD’nin, Suriye hükümetine karşı mücadeleye devam etmelerini umarak, IŞİD mensupları ve ailelerinin Rakka’yı terk etmelerine göz yumduğuna dair haberler yayılmıştı. Tahliye edilenler arasında çok sayıda Türk vardı. Rakka'dan sonra bu grupların akıbeti belirsizliğini korumaya devam ediyor.

Irak tarafından geri gönderilen çocuklara geri dönersek, Irak'ta IŞİD’e mensup Türkler ile ilgili üç kategori var. En masum olanları, herhangi bir suç işlememiş olan çocuklar. Irak ceza mevzuatı, dokuz yaşın altındaki çocuklar için cezai kovuşturma başlatılmasını engelliyor. Bu yaşın üzerinde, ancak herhangi bir şiddet eyleminde bulunmamış olanlar, yalnızca Irak topraklarına yasa dışı yollardan girdikleri için cezalandırılacaklar. Dokuz yaşın üzerinde olanlar ise herhangi bir suç işledilerse, bu suçtan cezalandırılacaklar.

İkinci kategori, IŞİD teröristlerinin eşleri. Hiç kimse, başkası tarafından işlenen suçlar için kovuşturma ile karşı karşıya kalmamalı. Bu nedenle, bir suçun işlenmesinde doğrudan yer almayan veya failin suçu işlemesine yardım etmeyen veya bir suçu örtbas etmeye çalışmayan eşler, bir cezai kovuşturma ile karşı karşıya kalmamalıdır. Ancak eşlerin, herhangi bir suç eylemine karışıp karışmadıklarını belirlemek için titiz bir inceleme yapılması gerekir. Bu kategori için, ülkelerine geri gönderme veya sınır dışı etme eylemi ekstra zorluklar içermektedir, çünkü terör eylemlerinin faillerinin iadesi daha karmaşık kurallara tabidir.

Üçüncü kategori IŞİD üyeleridir. Bu kategori için şartlar daha katı, çünkü bir terör eyleminde bulunmasalar bile, IŞİD gibi bir terör örgütüne üye olmak başlı başına cezalandırılması gereken bir eylemdir. Bu kategori için de uluslararası yasalar bir dizi kural belirlemiştir.

Bazı ülkeler IŞİD saflarında savaşan vatandaşlarını almayı reddettiler. Türkiye bunları yeniden kabul ederek doğru olanı yapıyor, çünkü sonuçta bu kişiler kendi vatandaşı, ancak bunların sayısı arttıkça Türkiye için yeni bir durum oluşabilir.

IŞİD mensuplarının çocuklarının ailelerin yanına yerleştirilmesi, Türk makamlarının, IŞİD teröristlerinin geçişi için sınırlarını kontrol etme konusundaki eksikliklerini hatırlatması açısından acı vericidir, ancak bu sorunun nispeten kolay bir bölümüdür. Eşlerinin ve nihayetinde IŞİD mensuplarının kendi ülkelerine geri dönme sorunu, Türk yetkililerin geçmişte yaptıkları ve yapmadıkları dikkate alındığında, Türk kamuoyunda bir başka karışıklığın nedeni olabilir.