Aydın ENGİN
Valla billa kimseye laf çarptırmıyorum; mahalle kahvelerindeki sohbetlerden bir cümle aktardım o kadar. Diyeceğini uzun ve karmaşık cümlelerle dillendirenlere“Felsefe yapma lan. Sadede gel oğlum, sadede…” denir.
Haksız da değiller.
Felsefe dediğin epey derindir. O sularda kulaç atmak, birikimi “kahvehane kültürü” ile sınırlı olanlara birkaç numara büyük gelir. Hele hele “Ayağını sıcak tut, başını serin,kendine bir iş bul, düşünme derin” diyen ata öğüdünün pek yaygın kullanıldığı bir ülkedeyiz ve felsefe ne çare ki derin düşünmeyi gerektirir.
Dahası dünyaya, olup bitene, yaşama sadece inancın penceresinden bakmayı yeğleyenler için sorgulamaya hem de sonuna kadar sorgulamaya dayanan felsefe ürkütücü hatta düşman bir alandır.
O yüzden büyük Türk büyüğü ve son günlerdeki çıkışıyla büyük Türk “düşünürü”olduğuna da tanık olduğumuz Tayyip Erdoğan’ın savurduğu son inci beni şaşırttı.
Hatırlayın, ne dedi?
“Türkçe ile felsefe yapamazsınız. Ya Osmanlıca ya İngilizce, Almanca, Fransızca kullanmanız lazım.”
Yani üstat felsefe yapacak ama Türkçe ile yapılamıyor; eh “Van minüt” İngilizcesi de felsefe yapmaya yetmiyor. Almanca ve Fransızca da nanay. O zaman tek çare kalıyor: Osmanlıca!..
Şimdi anladınız mı “Osmanlıca liselerde zorunlu ders olsun” önerisinin ardında yatan derin felsefe aşkını?
***
Beştepe Sarayı sultanının incilerinde biraz daha kalalım mı?
Duymuşsunuzdur, zaten duymayan da kalmadı; Erdoğan 2012 yılında düzenlenen“Anayasanın Dili Sempozyumu”ndaki konuşmasında, “Zaman zaman söyleniyor; Türkçe ile felsefe yapılmaz, deniyor. Bunların tamamı ırkçılık kokan açıklamalardır;aslında, ırkçılık ihtiva eden bir düşünüştür” buyurmuştu.
Tamam, o gün öyle dedi, iki yıl sonra da Türkçe ile felsefe yapılamayacağını ilan etti. Belleği güçlü meslektaşlarımız, onların yanı sıra internet fırlamaları da bu yaman çelişkiyi anında yakaladılar ve önümüze (aslında: Önüne) koydular.
Şimdilik Beştepe Sarayı’ndan gelen cevap, “Tısss, fıssss, fossss” gibi anlamsız ünlemlerden ibaret.
Oysa çelişki gibi görünen bu sözlerin açıklaması pek kolay. Sultanımıza yardımcı olayım bari:
O iki yıl önceki konuşmasında “Türkçe” derken sizin anladığınız gibi “arı Türkçe”denen rezaleti kastetmedi ki.
Hani, sizin gibi halka yabancı züppeler uçakta iken bir bardak su istediğiniz de“Gökkonuksal avrat, ilacımı içmem gerekiyor, rica etsem bir bardak su verebilir misiniz” diyorsunuz ya, o öyle demiyor, “Hanımefendi bir bardak su istirhamedeceğim, ilacımı vakt-i zamanında istimal etmem icap ediyor da” diyor.
Sizler “ulusal düttürü” diyorsunuz, o “milli marşımız” diyor. Siz özdeksel diyorsunuz, omaddi diyor. Siz arsıulusal diyorsunuz, o milletlerarası diyor.
Şey…
İnandırıcı bir açıklama olmadı galiba? Ne “ulusal düttürü” diyen duydum, ne uçakta hostesi “Gökkonuksal avrat” diye çağıranı, ne borç isterken “Özdeksel durumumbugünlerde biraz sıkışık da” diyeni, ne “Üniversitede arsıulusal ilişkiler okuyorum”diyeni…
Yardımcı olayım dedim ama galiba beceremedim.
E, n’apayım?
Zırva tevil götürmüyor. (İtiraf edin son cümleyi genç olanlarınızın çoğu anlamadı. Osmanlıca öğrenmezseniz başınıza gelecek olan budur işte!..)
***
Peki felsefe yapmak sadece bir dil sorunu mu?
Biliyorum dil ile felsefenin kopmaz bağı var. Ancak felsefenin kültürel birikimle de kopmaz bağı var.
Birikimi cılız birine ister transandantal deyin, ister müteâli deyin. Cevabı “Hönk”ten ibaret olacaktır. Arı dili yeğleyip “aşkın” deyin, felsefenin bu önemli kavramını belki yine anlamayacaktır ama hiç olmazsa “aşmak” fiilinden yola çıkıp “Ötesine geçmek”filan gibi bir anlamı en azından sezecektir…
(Parantez açıyorum: Tutup “Peki, söyle bakalım, sen ne anlıyorsun bu kavramdan”gibi ahret soruları sormayın. Benimki de bir sezgiden ibaret. Yani ciddi bir felsefi tartışma beni aşar. Ama ben hiç olmazsa aştığını biliyorum ve parantezi kapatıyorum.)
Erdoğan’ın Türkçe ile felsefe yapılmaz incisine en yalın cevap Türkiye Felsefe Kurumu Başkanı İoanna Kuçuradi’den geldi. Adını yazarken bile ayağa kalkıp ceketimi iliklemek istediğim, bu yaşamı felsefeye adanmış yurttaşımız, '68er zamanki“nezaketi ve sükûneti” ile konuştu:
“Biz Türkçe felsefe yapıyoruz, yayınlarımız da var. Ama belli ki kendisi bunu bilmiyor. Şunu da söylemeliyim, Türkçe bugün felsefe yapmaya çok elverişli bir dil. Kullanılanterimler, Batı dillerindeki gibi yüklü değil. Bu da Türkçe felsefe metinlerinin okura ulaşmasını kolaylaştırıyor” dedi.
Bana da laf kalmadı.
Ben olsa olsa Beştepe Sarayı’nın felsefe meraklısı sultanına tertemiz bir Türkçe ile yazılmış, en demir leblebi felsefe kavramlarını bencileyin bir cahilin bile anlayabileceği durulukta ve yalınlıkta anlatan Macit Gökberk öğretmenimizin“Felsefe Tarihi” adlı kaynak kitabını önerebilirim.
Üstat bir okusun ve görsün bakalım Türkçe ile felsefe yapılır mıymış, yapılmaz mıymış?
http://www.cumhuriyet.com.tr/koseyazisi/174765/Felsefe_Yapma_Lan_...html
Yazarlar
-
Nevzat CİNGİRTHerkes genel başkan olabilir; ama lider olmak herkese nasip olmaz 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Hakan TAHMAZPKK’nin silahsızlandırılması sürecinde kritik hafta 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Figen ÇalıkuşuNeden yapmazlar? 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet TEZKAN200 liralık ülke olduk 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Tanıl BoraEntegrasyon 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Elif ÇAKIRSayın Şimşek 124. sıra Türkiye’ye yakışıyor mu? 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Taha Akyol‘Durdurmaya gücünüz yetmez’ 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
İbrahim Kirasİktidarın avantajı muhalefetin şansı 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Fehmi KORUYeniler oyuna girince ne olur? 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet Ali ALÇINKAYAKomplodan Demokratik Topluma; 27 Yıllık Tecrit, Direniş ve Özgürlük. 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Bahadır ÖZGÜRTEMU’yu yasaklattı, vizeye taktı: İTO Başkanı milyarlarca lirayı nereye harcıyor? 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ali BAYRAMOĞLUErdoğan şemsiyesi: İki algı, iki Türkiye 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
İsmet BerkanAvrupa’da olan biteni takip ediyor musunuz? Yeni bir dünya kuruluyor 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Murat SevinçMuhalefetin hassasiyetler konusundaki hassasiyeti! 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mustafa PAÇALTürkiye Orwell’ın 1984 rejimine doğru sürükleniyor 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Murat YETKİNErdoğan’ın Gürlek Tercihi: CHP’ye Darbeyle Baskın Seçimin Çok Ötesinde 13.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ahmet TAŞGETİRENGözü kara tayinler 12.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mustafa KaraalioğluBu endeksi yalanlayan biri çıkmayacak mı! 12.02.2026 Tüm Yazıları
-
İlker DEMİRAYŞE HÜR DAHİL SOLUN BİR ELEŞTİRİ PRATİĞİ 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mensur AkgünTarihinin önemli bir dönüm noktasında Türkiye… 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mahfi EgilmezOrtaçağ’a dönüş 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Akın ÖZÇERMala fide politia 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet OcaktanMilletin vicdan hizasında durmayı başaramazsanız… 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Yıldız ÖNENYönetilebilir bir çatışma olarak ABD-İran 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Hasan CEMALKürtçe konuştum, tokat yedim; Türkçe bilmiyordum ki! 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
İbrahim KahveciNüfus verileri ne diyor? 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
Yıldıray OĞURSon anlarında telefonunda Candy Crush oynayan diktatörün hikayesi 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
İlhami IŞIKKırılmalar karşısında Türkiye ve Kürtler 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
Akif BEKİÖzgür Özel'in öfke patlaması 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
Selami GÜRELBaşlangıçta Eylem Vardı! (Am Anfang war die Tat!) 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet TIRAŞEDEP YAHU… 9.02.2026 Tüm Yazıları
-
Bekir AĞIRDIRYakın geleceğin Türkiye’si: Kutuplaşma azalmayacak, psikolojik olarak form değiştirecek 9.02.2026 Tüm Yazıları
-
Yetvart DANZİKYANSuriye’yi konuşurken aslında Türkiye’yi konuşuyoruz 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Şeyhmus DİKENNaum Faik var mıydı? 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Gökhan BACIKAKP İslamcı bir parti mi değil mi? 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Hikmet MUTİCHP ve Deva Partisi'nin İmralı imtihanı... 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Cengiz AKTARErmeni uzlaşmazlığı efsanesi 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ümit AkçayUluslararası para sisteminin geleceği 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Berat ÖZİPEKYargı kararları ve yanlış yerde olanlar 7.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet AKAYABD İran'dan Elini Çek! Mollaların İşini Ancak İran Halkı Bitirir! 7.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ahmet TAKANOrtadoğu bataklığından nasıl çıkarız?.. 6.02.2026 Tüm Yazıları
-
Selva DemiralpFed başkan adayı Warsh “Karaman’ın koyunu” olabilir mi? 6.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ümit KARDAŞTekçi-otoriter rejimden vazgeçmeden demokrasi hayali satmak 6.02.2026 Tüm Yazıları
-
Seyfettin GürselEn düşük işsizlik rekorunu kırdık! Sevinelim mi endişelenelim mi? 6.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mücahit BİLİCİDeccalin görünümleri 6.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ahmet Faruk ÜnsalKonjonktürle gelen konjonktürle gitti 3.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ali TürerHEZİMET Mİ KAZANIM MI ! 3.02.2026 Tüm Yazıları
-
Fehim TAŞTEKİN‘Kürtlerin Zamanı’na ne oldu? 3.02.2026 Tüm Yazıları
-
Cihan TuğalAmerikan hegemonyası ve Kürt hareketi 3.02.2026 Tüm Yazıları
-
Cafer SolgunCHP ve Kürt sorunu 3.02.2026 Tüm Yazıları
-
Haşmet BABAOĞLUKorkunç bir soy 2.02.2026 Tüm Yazıları
-
Eser KARAKAŞGümrük birliğini revize edelim ama nasıl? 2.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mesut YEĞENYanlış Hesaplar 2.02.2026 Tüm Yazıları
-
Abdurrahman DilipakÇirkin Amerikalı geldi aşka! 29.01.2026 Tüm Yazıları
-
Cemile BayraktarKürtleri kazanmanın vaktidir 29.01.2026 Tüm Yazıları
-
Erol KATIRCIOĞLUKürt Sorunu ve demokrasi ilişkisi üzerine 28.01.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet ALTANToplumsal Fakirleşmeye Siyasetin Katkısı 28.01.2026 Tüm Yazıları
-
Vahap COŞKUNÜç kırılma 28.01.2026 Tüm Yazıları
-
Ahmet İNSELYitirileni Değil Yeniyi Ararken 27.01.2026 Tüm Yazıları
-
Baskın ORANSuriye olayı ve Türkiye’deki “Süreç” 23.01.2026 Tüm Yazıları
-
DOĞAN ÖZGÜDENTam 80 yıl sonra aynı komplo, aynı ihanet! 22.01.2026 Tüm Yazıları
-
Melih ALTINOKBarzaniler Suriye’de PKK’yı niçin gazlıyor? 21.01.2026 Tüm Yazıları
-
Taner AKÇAMHrant 19 yıldır bizimle bir başka yaşıyor 20.01.2026 Tüm Yazıları
-
Kemal CANSuriye’de olanın adını koymak 20.01.2026 Tüm Yazıları
-
Hakan AlbayrakSadece “Suriye Cumhuriyeti” 18.01.2026 Tüm Yazıları
-
Mümtazer TÜRKÖNEŞara’nın sakalı 18.01.2026 Tüm Yazıları
-
Doğu Ergilİnanç, siyaset ve şiddet üzerine bir manifesto 18.01.2026 Tüm Yazıları
-
Sedat KAYABarbarlık Çağı 5.01.2026 Tüm Yazıları
-
Berrin SönmezŞalvar sevdası “yeni gömlek” ölçütünün habercisi mi? 1.01.2026 Tüm Yazıları
-
KEMAL GÖKTAŞBarış Akademisyenleri'nin göreve iadesine istinaf engeli: Daire, Danıştay kararına direndi 30.12.2025 Tüm Yazıları
-
Abdulmenaf KIRAN11. YARGI PAKETİ, YENİ ADALETSİZLİK VE EŞİTSİZLİKLER YARATTI 28.12.2025 Tüm Yazıları
-
Ahmet İlhanKararsızlığın Erdemi: Kesinliğin Gölgesinde Düşünmek 27.12.2025 Tüm Yazıları
-
Nuray MERTİslamcılık Öldü mü? 26.12.2025 Tüm Yazıları










































































Yorum yazarak yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Marmara Yerel Haber (marmarayerelhaber.com) hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Yazarın Diğer Yazıları
31.01.2022
29.01.2022
28.01.2022
18.01.2022
17.01.2022
3.01.2022
24.12.2021
13.12.2021
6.12.2021
4.12.2021