Dönemin koalisyon hükümetinin zafer diye sunduğu Gümrük Birliği (GB) anlaşmasının olumsuz etkileri, sonraki iktidarların da ihmalkârlıkları yüzünden Türkiye’nin peşini bırakmıyor.

Zafer diye sunulan anlaşma ile aslında Türkiye, AB’ye tam üye olmadan bu birlik ile GB anlaşması imzalayan tek ülke unvanına da maalesef sahip. Maalesef zira, Ankara, üye olmadığından dolayı karar mekanizmalarına katılmadığı halde AB’nin üçüncü ülkelerle yaptığı ticari anlaşmalara aleyhine sonuçlar doğursa da uymak zorunda kalıyor.

Şimdilerde AB’nin ABD ile sürdürmekte olduğu ve Avrupa ile Amerika arasında yeni bir transatlantik pazar oluşturmayı öngören Trans Atlantik Ticaret ve Yatırım Ortaklığı (TTIP) görüşmeleri, GB’den kaynaklanan zafiyetlerden dolayı Ankara’yı sıkıştırıyor. TTIP’e dahil olmak isteyen Ankara’ya gerek Washington gerekse AB,  “Yapısal reformları tamamla ve böylece rekabetçi bir piyasa yaratabilirsin,” tavsiyesinde bulunuyor.

Türkiye, 1995 yılında yürürlüğe giren GB’nin üzerinden geçen 19 yılda uluslararası düzeyde rekabet edebilen bir pazar ekonomisi oluşturmadığından dolayı artık GB’nin aleyhine işlediği tezlerine de pek alıcı bulamıyor.

Ankara, 2006 yılında AB ile tam üyelik müzakerelerinin kesilmesine paralel gerek ekonomik gerekse siyasi reformlarına ara verdiğinden dolayı da birliğin, üçüncü taraflarla TTIP gibi yapmakta olduğu anlaşmaların Türkiye aleyhine sonuçlanması kaçınılmaz hale geliyor.

Kendi hatalarımızdan dolayı sürekli üçüncü tarafları suçlama hastalığından kurtulmamız gerekiyor.

Türkiye’nin GB’den doğan zafiyetleri gidermesinin yolu bir an önce ekonomik reformları hayata geçirmesinden geçiyor. Örneğin, TTIP’ye taraf olunmak isteniyor ise Rekabet Politikası, Kamu İhale Kanunu ve Sosyal Politikalar ve İstihdam alanlarındaki yasaların, günün koşullarına uygun hale getirilmeleri gerekiyor. Aksi takdirde örneğin, AB ve ABD arasında TTIP’nin imzalanmasıyla birlikte Türkiye, piyasalarını ABD ürünlerine sıfır gümrükle açmak zorunda kalacak. Türkiye’nin bir diğer korkulu rüyası bu anlaşmanın imzalanmasıyla birlikte, Amerikan firmalarının Türkiye’yi gerektiğinde mahkemeye verme olasılıkları. Yapısal reformlarını tamamlamamış Ankara, uluslararası mahkemelerde zor duruma düşme potansiyeli taşıyor.

AB Bakanı Volkan Vural, geçtiğimiz günlerde Brüksel’deki temasları sırasında, TTIP’den dışlanması halinde Ankara’nın, gerektiğinde GB’yi bir süre dondurmak ya da AB’nin ABD ile elde ettiği yeni durumu dondurmak zorunda kalacağı uyarısında bulunuyordu.

Ne var ki, gerek Amerikan Ticaret Bakanı Penny Pritzker, ekim başlarındaki Türkiye ziyareti sırasında gerekse AB başkenti Brüksel, Türkiye’ye, öncelikle şeffaf bir kamu ihale mekanizması dahil yapısal reformlarını gerçekleştirmesi gerektiği tavsiyesinde bulunarak Ankara’ya yanıt veriyor.

Pritzker, “Açık olmamız gerekiyor. Türkiye gerekli ekonomik reformları yapmadan TTIP’den bahsediyor olmak bir anlam ifade etmiyor.” diyordu, Ankara’nın TTIP için Washington’dan destek arayışlarına cevaben.

Türkiye aslında rekabetçi bir piyasa oluşturmak için öngörülen reformları yapması halinde, AB’nin üçüncü taraflarla imzalayacağı anlaşmalardan fazla etkilenmeyeceğini biliyor. Ne var ki yine de kulübün tüm gereklerini yerine getirmeden ayrıcalıklı üyelikte ısrar ediyor.

İktidarın AB ile ilişkileri yeniden canlandırma girişimleri ise inandırıcılıktan uzak noktada.

Geçen hafta sonu birkaç bakanın katılımıyla yapılan üstelik de AB bağlantılı Reform İzleme Grubu toplantısını, muhalif medyanın izlemesine izin verilmemiş olması kendi başına Ankara’nın birliğe verdiği reform sözlerinin göz boyamadan öteye gitmeyeceğinin açık bir kanıtı değil mi?