Kürt sorunu söz konusu olduğunda tartışma konularından birisi de yerel yönetimlerin güçlendirilmesi olarak ifade edilen adem-i merkeziyet ilkesi olur. Bu ilke, katılımcı demokrasinin temelidir ve kabaca şu ilkelere dayanır.

Karar süreçlerinin ölçeğe bağlanması; Alınacak kararların niteliğine göre, katılımda dar ya da geniş ölçek uygulanması,

Karar süreçlerinin artması ve derinleştirilmesi; Tüm sorun alanlarında ve konularda mümkün olduğu ölçüde yeni karar süreçleri oluşturmalı,

Katılımın arttırılması; Çoğalan karar süreçlerine katılımın arttırılması. Bunun için de; a) Bürokratik formalite ve engeller kaldırılmalı, b) Teknolojik alt yapı güçlendirilmeli, c) Gönüllülük ve katılım esaslarına dayanan sivil inisiyatifler, çalışma grupları, yurttaş girişimleri vs. sürece katılabilmeli,

Şeffaflık; Karar süreçlerinin ve sonuçlarının, açık, ulaşılabilir nitelikte şeffaf olmalı, gizlilik ortadan kaldırılmalı,

Denetim mekanizmalarının oluşturulması; İcraatların denetlenebilmesi ve gerekli değişikliklerin (geri çağırma, seçim yenileme vs.) yapılabilmesinin yolu açık tutulmalı.

ADI DEMOKRATİK, ZİHNİYETİ OTORİTER

Şimdi BDP-DTK-KCK-PKK hattından bu ilke referans gösterilerek meşrulaştırılmaya çalıştığı özerklik ve statü talebine bakalım. Kabul edilmesi gereken ilk nokta bu taleplerin bu ilkeyle ilgili olmadığıdır.

Adem-i merkeziyet ilkesi katılımcı demokrasinin temel bir ilkesi olarak sorunların yerelde çözülmesini hedefleyen bir doğrudan demokrasi uygulmasıdır. DTK'nın geçen yıl 14 Temmuz'da tek taraflı ilan ettiği "demokratik özerklik"in bu ilkeyle ilişkisi ne yazık ki yoktur. DTK'nın tek taraflı ilan ettiği demokratik özeklik, yereli güçlendirmek yani idari bir yapısal değişiklik değil tersine kendileri bağlamında hem bölgesel hem de kimliksel ayrımı temel alan bir yönetim yapısı kurmayı hedeliyor. Ve bu durumu da bir anlamda "statü" olarak tanımlıyorlar.

De fecto olarak ilan edilen bu durum, yerel yönetimlerin güçlendirilerek Kürt sorunun çözülmesi değil tersine "kendi istedikleri çözümü", demokratilik etiketi ile bölgedeki tüm Kürtlere dayatmaktan başka bir şey değildir. Bir anlamda mevcut merkezi yapının küçük bir model olarak hayata geçirilmesidir. Bu yönü ile demokrat değil otoriter bir zihniyete dayanmaktadır. Klasik demokrasinin yerini katılımcı demokrasiye bıraktığı bir dönemde "otoriter zihniyet"e dayanan modellerin yaşama şansı yoktur.

Burada kritik bir nokta devreye girmektedir. O da BDP-DTK-KCK-PKK çizgisi dışında kalan Kürtlerin geleceğinin ne olacağıdır. Çünkü adem-i merkeziyet tam da bu sorunun cevabının bulunmasıdır.

Geçen hafta açıklanan yeni strateji hükümetin "Güneydoğu'da ve diğer bölgelerde yaşayan Kürt vatandaşların, PKK ve KCK'nın baskısından kurtarılması" ve "Bu amaçla doğrudan halkın muhatap alınacağı ve sivil siyaset kanalıyla çözüm aranacağı" şeklinde iki madde bulunuyor. Bu hedeflerin gerçekleşmesinin tek yolu demokrasinin derinleştirilmesi ve Kürt sorununun hak ve özgürlükler yönünde alan genişletmesidir.

Fakat daha önemli sorun, bizatihi Kürtlerin de facto olarak var olan durum karşısında ne yapacaklarıdır. Bugün, AK Partili olmayan ve BDP-DTK-KCK-PKK çizgisi dışında kalan Kürtler artık tercih noktasına gelmiştir. Gelinen yer artık onların da siyasi aktör olarak sahneye çıkmaları ve risk almalarıdır. Bu süreçte hükümete düşen tek şey demokratikleşme yönünde adımlar atmaktır.

Hükümetin izlediği güvenlik eksenli politikalar demokrat-sivil Kürtlerin PKK-KCK çizgisine mesafe almasına engel olarak görülebilir. Şu da çok açık ki, tavizsiz sürdürülmekte olan güvenlik politikaları ve şiddet, Kürtler içinde farklılığı homojenize etmekte ve ideolojik olarak en güçsüz olan şiddeti meşru hale getirmektedir. Ve eminim ki bundan en fazla demokrat ve sivil Kürtler rahatsızlık duymaktadırlar. Bu rahatsızlığın giderilmesi, sadece güvenlik politikalarına değil, ona paralel atılacak demokratik adımlara bağlı olacaktır.

Adem-i merkeziyet Kürt sorununa çözüm sağlayabilir ama şartı, demokrat zihniyete dayanmasıdır. Otoriter zihniyete dayanan modeller "demokartik" adı taşısalar da çözümün parçası olmazlar.

Özel bir not: Bu yazının yazıldığı saatlerde (15:07) son kez TTNET (4440375) çağrı merkezini aradım ve "25 Mart'ta kopan internet bağlantımızın hâlâ bağlanamadığını ve sorunun devam ettiğini" ilettim. Artık tek çaremiz kaldı; iki yıllık taahhüdümüze rağmen hattımızı iptal ettirmek. Saat 18:30, internet bağlantısı hâlâ yok. Yazıyı gazeteye cep telefonundan yolluyorum.