CHP yöneticilerinin “maskaralık” olarak etiketlemelerine rağmen oldukça ciddi bir şekilde ve siyasal bir fırsat olarak sarıldıkları “CHP’nin kapatılması için çalışma yapılıyor” iddiası üzerine AK Parti’den bir hamle geldi.

223 milletvekilinin imzasını taşıyan anayasa değişikliği teklifi Meclis Başkanlığı’na sunuldu. Dolayısıyla anayasa değişikliklerine ilişkin ilk aşama tamamlanmış oldu.

Anayasanın 175. Maddesi’ne göre değişiklik teklifi meclis üye tamsayısının üçte birinin yazılı teklifi üzerine başlatılacağına göre, 1/3 yani 184 vekil imzası şartı sağlanmış oldu. Bundan sonraki aşama, teklifin Anayasa Komisyonu’nda görüşülüp kabul edilmesinin ardından Genel Kurul’a indirilmesi. Burada da teklif iki defa görüşülüp oylanacak. İki görüşme arasında en az kırk sekiz saat geçecek. İkinci görüşmede maddeler üzerinde oylama tamamlandıktan sonra en son maddenin tamamı oylanacak.

Bu oylamanın sonucuna göre anayasa değişiklik teklifi Meclis üye tamsayısının üçte ikisinden fazlasının oyunu alırsa, yani teklif 367 ve üzeri bir oyla kabul edilirse referanduma gerek kalmaksızın kabul edilip yürürlüğe girecek. Tabii bu durumda Cumhurbaşkanı isterse değişikliği yine referanduma sunabilir.

Değişiklik teklifi üçte ikiden az, ancak beşte üçten fazla oyla, yani en az 330 oyla kabul edilirse bu durumda referandum zorunlu hale gelecek.

Şimdi teklifin içeriğine bakalım.

Teklif metni birkaç noktada yenilik getiriyor.

İlk olarak, siyasi partilerin mali denetimi Anayasa Mahkemesi’nden alınıp Sayıştay’a veriliyor. Bu öneri yıllardan beri hem hukuk, hem de siyaset dünyasında tartışılan ve kabul edilen bir öneriydi. Zaten Anayasa Mahkemesi bu denetimi, yine Sayıştay’dan yardım alarak yapıyordu. Anayasa Mahkemesi bir “hesap mahkemesi” olmadığına göre, bu değişikliğe itiraz etmek pek mümkün olmasa gerek.

İkinci olarak yapılan değişiklikle “Meclis çalışmalarındaki oy ve sözler, Meclis’te ileri sürülen düşünceler ile idarenin işlem ve eylemleri, odaklaşmanın tespitinde” gözetilemeyecektir. Bu değişikliğin anlamı da çok açık. Anayasa Mahkemesi Refah Partisi kararıyla birlikte şöyle bir hukuksuz uygulama başlatmıştı: Anayasanın 82. Maddesi’ne göre vekiller Meclis’teki oy ve sözleri nedeniyle sorumlu olmadıkları halde, mahkeme o oy ve sözleri parti kapatma gerekçesi yapıyor, ardından yine Anayasanın 69. Maddesi uyarınca vekilliklerini düşürüyordu. Sonra “Biz vekillerin 82. Madde’deki güvencelerini ortadan kaldırmıyoruz, vekilliğin düşmesi, kapatma kararına bağlanmış otomatik bir sonuçtur” savunması yapıyordu. Sonuç olarak bağımsız bir vekil aynı tür eylemler nedeniyle sorumlu tutulamazken, partili vekilin hem partisi kapatılıyor, hem de vekilliği düşürülüyordu.

Ayrıca AK Parti davasında yasama faaliyetlerini, örneğin başörtüsünü serbest bırakma amacını taşıyan anayasa değişikliğini dahi “laiklik ilkesine aykırı eylem” olarak nitelendirmişti.

Yine AK Parti kapatma davasında iddianame ağırlıklı olarak idarenin işlem ve eylemleri de kapatma gerekçesi olarak sunulmuş ve bu durum hukuk camiasında çok ciddi tepki çekmişti. Şöyle anlatalım.

Anayasaya göre bir siyasi parti ancak kendi merkez organlarının ve üyelerinin eylemlerinden sorumlu.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı AK Parti iktidarda olduğu için, devlet memurlarının, namaz kılmak, öğrencilere namaz kılma usulünü anlatan CD’ler izletmek ve başörtülü öğrencilere ses çıkarmamak gibi “laiklik ilkesine aykırı” eylemlerini de partiye atfederek, kapatılmasını istemişti. 17 klasörün önemli bir kısmı bu mahiyette delillerden oluşmaktaydı.

İşte bu değişiklik hem Anayasa Mahkemesi’nin, hem de Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 2010 öncesi hukuksuz uygulamalarını engellemek amacıyla metne dahil edilmiş görünmektedir.

Paketin esas ağırlığı ise parti kapatma davası açılabilmesinin TBMM’nin iznine tabi tutulması.

Bu da sonraki yazının konusu...