Pelin CENGİZ
Mayıs sonunda Fed Başkanı Ben Bernanke, krizde piyasaları rahatlatmak için yapılan parasal genişlemeyi, temel verilerin olumlu gelmeye başlamasıyla birlikte kademeli olarak azaltacaklarını duyurmuştu. Akabinde, piyasada bol ve ucuz olan paranın azalacağı endişesiyle gelişmekte olan ülkelerin piyasalarında satışlar olurken, kurlarda da sert hareketler yaşanmıştı. Piyasa oyuncuları, riskli gördükleri tüm varlıklardan ya çıkmaya ya da bu varlıklarda pozisyon azaltmaya başlamıştı. Aslında Bernanke’nin bu açıklaması, tahvil alım programının azaltılmasıyla piyasalarda olabilecekleri gösterecek mini bir test niteliği taşıyordu.
Bizlerse o günlerde fitili Gezi Parkı’nda çadır yakarak ateşlenen ve tüm Türkiye’ye yayılan Gezi direnişine tanıklık ediyorduk. FED’in açıklamasıyla Türkiye’ye park eden sıcak para yavaş yavaş demir alıp döviz kurları tarihî zirveleri görürken, iktidar ve yandaşları faiz lobisi, dış mihraklar,uluslararası komplocular şarkılarını takılmış plak gibi tekrar ediyordu. Sıcak para girişine bağımlı Türkiye ekonomisinin yapısal sorunlarına çare niteliği taşıyan, politik, hukuksal ve sosyal kırılganlıkları ortadan kaldıracak reformlar görmezden geliniyordu.
Türkiye, uzun süredir kısa vadeli yabancı sermaye girişleriyle fonlanan bir ekonomik büyüme yaşıyordu. Bunun kaynağı da Fed’in parasal genişleme politikası ve düşük faizlerdi. Özel sektör, düşük faizle borçlanarak yeni yatırıma girişti. Ekonomi büyürken, dış borç stoku arttı, cari açık yükseldi. Parasal genişlemeye son verilmesiyle sıcak paranın yön değiştireceği, bunun da Türkiye gibi ülkeleri etkileyeceği bilinen bir gerçekti. Gezi’yi hedef gösteren içi boş faiz lobisi bahanesine kargalar bile gülüyordu.
Nitekim, eylülde Economist dergisi, sermaye girişlerinin aniden durması hâlinde hangi yükselen piyasaların daha risk altında olacağını ölçen bir endeks yayımlamış, “en kırılgan gelişmekte olan ekonomiler” listesinde Türkiye, ilk sırada yer almıştı.
Aynı dönemde Morgan Stanley stratejisti James Lord tarafından küresel piyasa jargonuna yeni bir tanım hediye edildi: Kırılgan Beşler. Beşliye dâhil ülkeler arasında Brezilya, Hindistan,Endonezya, Güney Afrika ve Türkiye yer alırken, beşlinin kırılganlığının sebepleri olarak işgücü maliyetlerinin artması, daha az yatırım çekmesi ve büyümelerinin yavaşlaması sonucu ödemeler dengesinin olumsuz etkileneceği gösterildi. Türkiye’nin dış borç stoku giderek büyüyor. Brüt dış borç stoku, ikinci çeyrek sonu itibariyle 367,3 milyar dolar, özel sektör borçlarının toplam dış borç stoku içindeki payı 252,3 milyar dolar. Kırılgan Beşli içindeki en yüksek borç oranına sahip ülke Türkiye.
Şimdi yeni bir süreçteyiz. Rüşvet ve yolsuzluk operasyonunun startının verildiği günün hemen ertesinde 18 Aralık’ta Bernanke, nakit bolluğunun sona erdiğinin habercisi olan 85 milyar dolarlık tahvil alım programını 2014 itibariyle 10 milyar dolar azaltacakları kararını açıkladı. Bu, yeni bir gelişmekte olan ekonomilerden sıcak para çıkış dalgası gelecek demek ki, geçmiş tecrübeler bunun bir günde gerçekleşmese de, etkisinin o ülkelerin ekonomilerinde kritik olduğunu gösteriyor. Şimdi zaten mayıstan bu yana sıcak para çıkışının olduğu Türkiye’de yeni bir dalga yaşanıyor. Siyasette açığa çıkan yeni riskler ve yatırımcı endişesi kaynak girişini bıçak gibi kesecek.
“IMF’ye borcumuz bitti, hatta borç verir duruma geldik” laflarını ısıtıp ısıtıp önümüze koyanlar buna da bir kılıf bulacak. İktidar, muhtemelen ekonomide yaşanacak yeni bir istikrarsızlığın faturasını kesecek dış mihraklar arayacak. Bakanların adının karıştığı yolsuzluk iddialarını iktidarına ve ülkenin “ekonomik istikrarına” darbe girişimi olarak niteleyecek. Yalnız artık mihrak konusunda yeni isimler bekliyoruz. Diğerlerini ezberledik!
[email protected]Yazarlar
-
Nevzat CİNGİRTHerkes genel başkan olabilir; ama lider olmak herkese nasip olmaz 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Tanıl BoraEntegrasyon 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ali BAYRAMOĞLUErdoğan şemsiyesi: İki algı, iki Türkiye 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Bahadır ÖZGÜRTEMU’yu yasaklattı, vizeye taktı: İTO Başkanı milyarlarca lirayı nereye harcıyor? 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Murat SevinçMuhalefetin hassasiyetler konusundaki hassasiyeti! 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Fehmi KORUYeniler oyuna girince ne olur? 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet Ali ALÇINKAYAKomplodan Demokratik Topluma; 27 Yıllık Tecrit, Direniş ve Özgürlük. 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mustafa PAÇALTürkiye Orwell’ın 1984 rejimine doğru sürükleniyor 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Figen ÇalıkuşuNeden yapmazlar? 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Taha Akyol‘Durdurmaya gücünüz yetmez’ 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet TEZKAN200 liralık ülke olduk 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
İbrahim Kirasİktidarın avantajı muhalefetin şansı 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Hakan TAHMAZPKK’nin silahsızlandırılması sürecinde kritik hafta 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Elif ÇAKIRSayın Şimşek 124. sıra Türkiye’ye yakışıyor mu? 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
İsmet BerkanAvrupa’da olan biteni takip ediyor musunuz? Yeni bir dünya kuruluyor 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Murat YETKİNErdoğan’ın Gürlek Tercihi: CHP’ye Darbeyle Baskın Seçimin Çok Ötesinde 13.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mustafa KaraalioğluBu endeksi yalanlayan biri çıkmayacak mı! 12.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ahmet TAŞGETİRENGözü kara tayinler 12.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet OcaktanMilletin vicdan hizasında durmayı başaramazsanız… 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
İlker DEMİRAYŞE HÜR DAHİL SOLUN BİR ELEŞTİRİ PRATİĞİ 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mahfi EgilmezOrtaçağ’a dönüş 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Hasan CEMALKürtçe konuştum, tokat yedim; Türkçe bilmiyordum ki! 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Yıldız ÖNENYönetilebilir bir çatışma olarak ABD-İran 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Akın ÖZÇERMala fide politia 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mensur AkgünTarihinin önemli bir dönüm noktasında Türkiye… 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Yıldıray OĞURSon anlarında telefonunda Candy Crush oynayan diktatörün hikayesi 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
İbrahim KahveciNüfus verileri ne diyor? 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
Selami GÜRELBaşlangıçta Eylem Vardı! (Am Anfang war die Tat!) 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
Akif BEKİÖzgür Özel'in öfke patlaması 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
İlhami IŞIKKırılmalar karşısında Türkiye ve Kürtler 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
Bekir AĞIRDIRYakın geleceğin Türkiye’si: Kutuplaşma azalmayacak, psikolojik olarak form değiştirecek 9.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet TIRAŞEDEP YAHU… 9.02.2026 Tüm Yazıları
-
Hikmet MUTİCHP ve Deva Partisi'nin İmralı imtihanı... 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Şeyhmus DİKENNaum Faik var mıydı? 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Yetvart DANZİKYANSuriye’yi konuşurken aslında Türkiye’yi konuşuyoruz 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Gökhan BACIKAKP İslamcı bir parti mi değil mi? 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ümit AkçayUluslararası para sisteminin geleceği 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Cengiz AKTARErmeni uzlaşmazlığı efsanesi 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Berat ÖZİPEKYargı kararları ve yanlış yerde olanlar 7.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet AKAYABD İran'dan Elini Çek! Mollaların İşini Ancak İran Halkı Bitirir! 7.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mücahit BİLİCİDeccalin görünümleri 6.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ahmet TAKANOrtadoğu bataklığından nasıl çıkarız?.. 6.02.2026 Tüm Yazıları
-
Seyfettin GürselEn düşük işsizlik rekorunu kırdık! Sevinelim mi endişelenelim mi? 6.02.2026 Tüm Yazıları
-
Selva DemiralpFed başkan adayı Warsh “Karaman’ın koyunu” olabilir mi? 6.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ümit KARDAŞTekçi-otoriter rejimden vazgeçmeden demokrasi hayali satmak 6.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ali TürerHEZİMET Mİ KAZANIM MI ! 3.02.2026 Tüm Yazıları
-
Fehim TAŞTEKİN‘Kürtlerin Zamanı’na ne oldu? 3.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ahmet Faruk ÜnsalKonjonktürle gelen konjonktürle gitti 3.02.2026 Tüm Yazıları
-
Cafer SolgunCHP ve Kürt sorunu 3.02.2026 Tüm Yazıları
-
Cihan TuğalAmerikan hegemonyası ve Kürt hareketi 3.02.2026 Tüm Yazıları
-
Haşmet BABAOĞLUKorkunç bir soy 2.02.2026 Tüm Yazıları
-
Eser KARAKAŞGümrük birliğini revize edelim ama nasıl? 2.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mesut YEĞENYanlış Hesaplar 2.02.2026 Tüm Yazıları
-
Cemile BayraktarKürtleri kazanmanın vaktidir 29.01.2026 Tüm Yazıları
-
Abdurrahman DilipakÇirkin Amerikalı geldi aşka! 29.01.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet ALTANToplumsal Fakirleşmeye Siyasetin Katkısı 28.01.2026 Tüm Yazıları
-
Erol KATIRCIOĞLUKürt Sorunu ve demokrasi ilişkisi üzerine 28.01.2026 Tüm Yazıları
-
Vahap COŞKUNÜç kırılma 28.01.2026 Tüm Yazıları
-
Ahmet İNSELYitirileni Değil Yeniyi Ararken 27.01.2026 Tüm Yazıları
-
Baskın ORANSuriye olayı ve Türkiye’deki “Süreç” 23.01.2026 Tüm Yazıları
-
DOĞAN ÖZGÜDENTam 80 yıl sonra aynı komplo, aynı ihanet! 22.01.2026 Tüm Yazıları
-
Melih ALTINOKBarzaniler Suriye’de PKK’yı niçin gazlıyor? 21.01.2026 Tüm Yazıları
-
Taner AKÇAMHrant 19 yıldır bizimle bir başka yaşıyor 20.01.2026 Tüm Yazıları
































































Yorum yazarak yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Marmara Yerel Haber (marmarayerelhaber.com) hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Yazarın Diğer Yazıları
8.03.2025
29.12.2024
14.10.2024
27.09.2024
23.08.2024
26.07.2024
21.05.2024
13.02.2023
10.02.2023
15.11.2022