AKP kendini “muhafazakâr demokrat” olarak tanımlıyor. Muhalifleri arasında en yaygın olan tanımlama İslamcı olduğu. (Bunlara dindar Müslüman ve İslamcı kavramlarını özdeş kullanan sözde siyaset bilimciler de dahil.)

İslamcı tanımlamasının türleri var. Benim rastladıklarım: Gizli, yumuşak, radikal, takiyeci İslamcı, neo–İslamcı, post–İslamcı, İslamofaşist, Müslüman Kardeşler şubesi... Benim gibi AKP’den dini milliyetçi, Sünni milliyetçi, İslami-Kemalist olarak söz edenler de var.

Bir de tabii, son günlerde ortaya atılan, AKP’nin bir “Amerikan ya da İsrail projesi” olduğu iddiaları var.  Çok şükür ülkemizde her taşın altında bir “Amerikan, Siyonist, üst akıl” parmağı arayanlar fazlasıyla mevcut. Zihinleri komplo/kumpas teorileriyle zehirlenmişlerin bu tür iddialarını bir kenara bırakabiliriz. Peki, bugün geldiği noktada AKP nasıl tanımlanabilir? Öncelikle aşağıdaki tesbitleri yapmak gerekir.

AKP, Türkiye’de yaklaşık 70 yıldır varolan iyi–kötü çok–partili düzenin, eksikli-kusurlu demokrasinin bir ürünüdür. Köklerini 1970’lerden itibaren sahneye çıkan Milli Görüş Hareketi’nden (MGH) alır. MGH’nin doğurduğu partiler Refah Partisi’ne gelinceye kadar, İslamcı nitelemesini hak eder, çünkü Batı’yla bütünleşmeye karşıdır, İslam birliğini savunur, bir ara “hukuk seçme özgürlüğü, çok–hukukluluk” fikrini de diline dolamıştır.

Ne var ki MGH, 1990’larda saflarında başlayan gelenekçiler–yenilikçiler bölünmesiyle başlayan, Refahyol hükümeti sırasındaki u–dönüşleriyle devam eden, Fazilet Partisi tecrübesiyle iyice açığa çıkan bir dönüşüm geçirmiştir. Bu dönüşümün temelinde, yenilikçi kanada mensup siyasilerin, halkın özgürlük ve refah talep ettiği, iktidarın dizginlerinin Kemalist asker–sivil bürokrasinin elinde olduğu bir ülkede İslamcı bir gündemle iktidar olmanın imkansızlığını görmeleri yatar. Bunun için AKP, “İslamcı gömleğini çıkardığını” ilan etmiş ve merkezine AB üyeliğinin konulduğu, Türkiye tarihinin hem siyasi hem de iktisadi anlamda en liberal programıyla siyaset sahnesine çıkmıştır.

AKP, vesayetçi partilerin ülkeyi tarihinin en ağır mali krizine sürüklemeleri sonucunda iktidara gelmeyi başardı. İktidardaki ilk döneminde AB’nin ipine sarıldı, toplumun geniş kesimlerini kucakladı ve oy oranını katladı. İkinci döneminde askeri ve yargısal darbe girişimlerini, toplumun desteğiyle def etti. 2011 seçimlerinde oyların yarısını toplayınca, partinin başındaki Tayyip Erdoğan askeri vesayeti bertaraf ettiğine ve halkı arkasına aldığına hükmederek, çevresindeki (bütün siyasi kariyerini ona bağlamış olan) klikle birlikte ülkeyi dilediği gibi yönetebileceğine karar verdi; II. Erdoğan dönemi açıldı.

Erdoğan I’den II’ye nasıl geçildi? Teoriler muhtelif: Kemalist vesayetçilere göre bu, İslamcı gizli gündemin kaçınılmaz sonucu. Özgürlük yanlılarına göre söz konusu olan, “iktidar yozlaştırır, mutlak iktidar mutlak yozlaştırır” sendromu. Bir de psikolojik analizlere başvuranlar var. (Bkz. Hadi Uluengin, “Erdoğan: Bir hubris vakası,” Taraf, 18.10.2014.) Şurası muhakkak ki, her organizma gibi AKP de bir evrim geçirdi. Bu evrim sonucu bugün vardığı noktada, AKP’nin ideolojisinden, fikriyatından söz etmek güçleşti. İlle de bir ideoloji atfedilecekse, AKP’nin otoriterlik, sivil topluma ve muhalefete tahammülsüzlük anlamında Kemalist eğilimler taşıdığı; iktidarını sürdürmek amacıyla İslami popülizme (demagojiye) başvurduğu; tek–adam, tek–parti yönetimi kurma hevesiyle de Putinizm’e özendiği söylenebilir.

Ama artık AKP’yi esas tanımlayan, onun bir siyasi ve iktisadi menfaat grubunun iktidarını sürdürmekten başka hiçbir amacı, ideali, niteliği kalmamış; oportünist bir kişi (Erdoğan) partisi olduğu.