Mısır’da askeri darbe yönetimi, aralarında seçimle işbaşına gelip darbeyle devrilen Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi ve Müslüman Kardeşler örgütünün lideri Muhammed Bedii’nin de bulunduğu 122 kişiyi, gerçekten tam bir “maskaralık” olan bir yargılama sonucunda, hiçbir inandırıcılığı olmayan, uyduruk gerekçelerle idam cezasına çarptırdı.

Uluslararası Af Örgütü, bu konuda söylenmesi gerekeni söyledi: “Mursi’nin hiçbir şekilde adil olmayan bir yargılama sonucunda idama mahkûm edilmesi, Mısır’da insan haklarına en küçük bir saygı duyulmadığını gösteriyor. Yargılanması daha mahkeme salonuna ayak basmadan kundaklanmıştı. Adli gözetim olmaksızın aylarca tecritte kalması ve soruşturma sırasında kendisini temsil edecek bir avukatı olmayışı, bu yargılamayı yok hükmünde usullere dayalı tam bir maskaralık kılmakta.”

Mısır’da böylesi bir hukuk rezaleti yaşanıyor, çünkü Mısır’da hukuk devletinin zerresi yok. Hukuk devleti, sanıkların yüklenilen suçun işlenmesinden sonra kurulan (bizdeki İstiklal Mahkemeleri, Yassıada Mahkemeleri, sıkıyönetim mahkemeleri ve şimdi Sulh Ceza hakimlikleri gibi) olağanüstü mahkemeler tarafından yargılanmasına izin vermez. Hukuk devletinde insan haklarına dayalı hukuk geçerlidir; idam cezası olmaz, çünkü idam en temel insan hakkı olan yaşam hakkının ihlalidir. İdam cezasının geçerli olduğu devletlerin (ABD dahil) hiçbiri, gerçek anlamda hukuk devleti sayılamaz.

Askeri darbeler ve ardından idam caniliklerine sahne olan Türkiye, Avrupa Konseyi kurucu üyesi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi imzacısı olduğu içindir ki, bununla ilgili moratoryum kararı alındığı 1984 tarihinden itibaren idam cezası uygulamıyor. Belki unutuldu: İdamı 2001’de “savaş tehdidi ve terör suçları halleri hariç”, 2002’de “savaş ve çok yakın savaş halleri hariç”, 2004’te de tamamen kaldırdık.

Başbakan Ahmet Davutoğlu, geçen gün yaptığı bir konuşmada şöyle diyordu: “... Bilsinler ki bu topraklarda bir daha seçilmiş Cumhurbaşkanı ya da Başbakan idam sehpasına gönderilemeyecek. Muhakeme edilemeyecek. Mahkeme önüne çıkarılamayacak…” (16.05.2015) Başbakan haklı. Bırakın AB ile tüm ilişkileri kesmeyi, Avrupa Konseyi kurucu üyeliğinden vazgeçmediği, yani fiilen değil hukuken de hukuk devleti olmaktan çıkmadığı sürece, bırakın cumhurbaşkanı ya da başbakanı Türkiye’de hiç kimse idam edilemez. Ne var ki Başbakan’ın söylediğinin aksine, Türkiye’de hukuk devleti geçerli olursa, suç işlediklerine dair güçlü deliller olduğu takdirde, herkes gibi cumhurbaşkanı da, başbakan da mahkeme önüne çıkarılabilir.

Evet Türkiye, 2004’te başında Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın olduğu AKP iktidarı altında idam cezasını tamamen kaldırdı. Ne var ki, Erdoğan’ın zaman zaman bundan yakındığına tanık olduk. AKP’nin 3 Kasım 2012’deki Kızılcahamam toplantısında “Bu ülke maalesef birilerinin, bazı malum yerlerin baskılarıyla idamı dahi kaldırmıştır. Şu anda birçok insanımız idam yeniden gelsin istiyor…” dedi. 10 Kasım 2012’de terörle ilgili suçlarda idam cezasının geri getirilebileceğinden söz etti. Cumhurbaşkanı seçildikten sonra 2 Kasım 2014’te idam cezasının, kendisi tarafından hiç istenmediği halde, AB’ye katılım süreci yüzünden kaldırıldığını söyledi. Erdoğan’ın, Mursi’nin idama mahkûm olduğu haberi üzerine söyledikleri ise şaşırttı: “Mursi şayet idam edilirse, ki inanmıyorum. İnşallah idam edilmeyecek, edemeyecekler. Terör örgütü ile mücadele eden bir kardeşim şehitlik rütbesine ulaşmış olacaktır. Ben de böyle bir akıbete uğramış olursam Rabb’im inşallah bizlere de o makamı lütfedecek diye ümit ediyorum. Hak yolunda kefenimizi giydik…” (17.05.2015) Türkiye sadece fiilen değil, hukuken de hukuk devleti olmaktan çıkmadığı sürece; Avrupa Konseyi üyeliği ve AB aday üyeliği son bulmadıkça Cumhurbaşkanı’nın bu sözlerine anlam verebilmek çok güç.