Markar ESAYAN
Sizlerin de medyada gözünüze mutlaka takılmıştır. Bu ülkede cumhurbaşkanlığı, başbakanlık yapmış liderler neredeyse eksiksiz şekilde başkanlık sisteminin gerekliliğinden bahsetmişler. Cumhurbaşkanı Erdoğan da bu sistemin sıkıntılarını anlatmak isterken “Ben attan düştüm attan” demesinin nedeni de aynı…
Demirel “Başbakan oldum Cumhurbaşkanı ile sorun yaşadım. Cumhurbaşkanı oldum başbakanla sorun yaşadım” derken bu çift başlılığın hükümet isteminde nasıl yıkıcı bir etkisi olduğunu anlatmaya çalışıyordu.
Özal, Erbakan, Türkeş ve Yazıcıoğlu da öyle…
Düşünebiliyor musunuz, Cumhurbaşkanlığı Özal gibi parlak bir liderin sonu oldu. Onu orada bir hücreye kapatır gibi hapsettiler ve etkisizleştirdiler. Yeni bir parti kurup sistemi değiştirmek adına başbakanlığı hedefledi ama ömrü bir şekilde kifayet etmedi.
Merhum Erbakan başbakanlığının ilk yılında Türkiye tarihinin en düşük borçlanma faizine ulaşarak büyük bir ekonomik disiplin yarattı ama 28 Şubat ile onu da tasfiye ettiler. Bu tasfiyede ne yazık ki Cumhurbaşkanı Demirel de rol oynadı. Onun kendisini savunması da “Askerin tankla darbe yapmasını önlemek” şeklindeydi. Müesses nizamın geçilemez olduğunu düşünüyordu.
Demirel “Başkanlık sistemi içimde ukdedir yapamadık. Ülke çok büyük, ülkeyi idare edemiyoruz. Üstün kuvvet kim bu belirlenebilmiş değil. Millet “seçiyoruz da ne oluyor” diyor. “Biz adamlarımızı seçiyoruz, Ankara’da bizim seçtiklerimize bir tekme vuruyorlar” diye ekliyordu.
Önerdikleri şey bugün 16 Nisan’da oylayacağımız yürütmedeki çift başlılığı gidermek, başbakanlığı cumhurbaşkanlığında birleştirerek, yetki ve sorumluluk karmaşasını gidermekti.
Biz de bu teklifle bunu yapıyoruz.
Çünkü parlamentonun içinden çıkan hükümet sistemi bir kapan görevi görmekte, başbakan ya oradan çıkamamakta, çıksa bile sorumsuz ama yürütme yetkileriyle donatılmış Cumhurbaşkanı ile çatışma yaşamaktadır.
Bu da bürokratik vesayeti doğurmaktadır.
Yani muhalefetin “15 yıldır neyi istediniz de yapamadınız” sözü aslında bir itiraftır. Son 15 yıldır sürdürülen istikrar, sisteme rağmen büyük bir kavga verilerek elde edilmiş, lider ve parti sayısız müdahalede şapkasını alıp gitmediği için milletin teveccühüne sahip olmuştur. 2007 yılında cumhurbaşkanını muhtıra ve 367 ile seçememiş, kapatma davası açılmış, 15 Temmuz’u yaşamış bir iktidara “ne istediniz de yapamadınız” demek ikiyüzlülüktür.”
Kaldı ki, bu sistem kaosu nedeniyle, Meclis, asli görevi olan denetleme yetkisini de kullanamamaktadır. Hükümet parlamentonun içinden çıkmak zorunda olduğundan, ya çıkamamakta ve kriz yaşanmakta, çıktığında ise kanun ve denetleme mekanizmalarına tamamen hakim olmaktadır. Burada muhalefetin hiçbir etkisi kalmadığı için, yürütmeyi denetleme mekanizmaları iktidar partisi veya partilerinin elinde toplanmaktadır. Yürütmenin diğer ortağı cumhurbaşkanı ise hiç denetlenememektedir.
Bakanlar hem milletvekili hem bakan oldukları için, seçilme endişesiyle siyaset adamı/devlet adamı ikileminde kalmakta, işlerine yoğunlaşamamaktadır. İstisnalar takdire şayandır.
Cumhurbaşkanlığı sisteminde ise cumhurbaşkanı adayları, bakanlar milletvekili olamazlar.Bakanlar, üst derece görevliler Cumhurbaşkanı ile gelip, birlikte giderler. Sorumluluk bellidir, ortada kalmaz. Koalisyon riski yoktur. Cumhurbaşkanı artık yargıya karşı sorumludur. Milletvekillerinin bakan olma durumu da yoktur. Onların işi, olması gerektiği gibi kanun yapmak ve yürütmeyi denetlemektir.
Cumhurbaşkanlığı modelinin en önemli özelliği sert bir kuvvetler ayrılığına haiz olmasıdır.Parlamenter rejimde kuvvetler ayrılığı çok zayıftır. Bizimki parlamenter sistem bile değildir. Parlamenter sistem görünümlü bir vesayet sistemidir.
16 Nisan halkoylamasında güçlü bir Evet ile bu deli gömleğinden kurtulma şansına nihayet çok yaklaşmış durumdayız. Geçmişteki tüm liderlerin içinde ukde olan bu büyük reformu hep birlikte CHP’nin yalanlarına kanmadan kabul edeceğimize olan inancım tam.
Çünkü bu bizim zorlu hikâyemizin doğal bir sonucudur.
Yazarlar
-
Nevzat CİNGİRTHerkes genel başkan olabilir; ama lider olmak herkese nasip olmaz 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
İbrahim Kirasİktidarın avantajı muhalefetin şansı 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Murat SevinçMuhalefetin hassasiyetler konusundaki hassasiyeti! 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Taha Akyol‘Durdurmaya gücünüz yetmez’ 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mustafa PAÇALTürkiye Orwell’ın 1984 rejimine doğru sürükleniyor 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
İsmet BerkanAvrupa’da olan biteni takip ediyor musunuz? Yeni bir dünya kuruluyor 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Fehmi KORUYeniler oyuna girince ne olur? 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ali BAYRAMOĞLUErdoğan şemsiyesi: İki algı, iki Türkiye 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Tanıl BoraEntegrasyon 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet TEZKAN200 liralık ülke olduk 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Bahadır ÖZGÜRTEMU’yu yasaklattı, vizeye taktı: İTO Başkanı milyarlarca lirayı nereye harcıyor? 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Figen ÇalıkuşuNeden yapmazlar? 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Elif ÇAKIRSayın Şimşek 124. sıra Türkiye’ye yakışıyor mu? 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet Ali ALÇINKAYAKomplodan Demokratik Topluma; 27 Yıllık Tecrit, Direniş ve Özgürlük. 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Hakan TAHMAZPKK’nin silahsızlandırılması sürecinde kritik hafta 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Murat YETKİNErdoğan’ın Gürlek Tercihi: CHP’ye Darbeyle Baskın Seçimin Çok Ötesinde 13.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ahmet TAŞGETİRENGözü kara tayinler 12.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mustafa KaraalioğluBu endeksi yalanlayan biri çıkmayacak mı! 12.02.2026 Tüm Yazıları
-
Yıldız ÖNENYönetilebilir bir çatışma olarak ABD-İran 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Hasan CEMALKürtçe konuştum, tokat yedim; Türkçe bilmiyordum ki! 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mahfi EgilmezOrtaçağ’a dönüş 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
İlker DEMİRAYŞE HÜR DAHİL SOLUN BİR ELEŞTİRİ PRATİĞİ 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Akın ÖZÇERMala fide politia 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mensur AkgünTarihinin önemli bir dönüm noktasında Türkiye… 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet OcaktanMilletin vicdan hizasında durmayı başaramazsanız… 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Selami GÜRELBaşlangıçta Eylem Vardı! (Am Anfang war die Tat!) 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
İlhami IŞIKKırılmalar karşısında Türkiye ve Kürtler 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
Yıldıray OĞURSon anlarında telefonunda Candy Crush oynayan diktatörün hikayesi 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
Akif BEKİÖzgür Özel'in öfke patlaması 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
İbrahim KahveciNüfus verileri ne diyor? 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
Bekir AĞIRDIRYakın geleceğin Türkiye’si: Kutuplaşma azalmayacak, psikolojik olarak form değiştirecek 9.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet TIRAŞEDEP YAHU… 9.02.2026 Tüm Yazıları
-
Gökhan BACIKAKP İslamcı bir parti mi değil mi? 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Şeyhmus DİKENNaum Faik var mıydı? 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Hikmet MUTİCHP ve Deva Partisi'nin İmralı imtihanı... 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ümit AkçayUluslararası para sisteminin geleceği 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Cengiz AKTARErmeni uzlaşmazlığı efsanesi 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Yetvart DANZİKYANSuriye’yi konuşurken aslında Türkiye’yi konuşuyoruz 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Berat ÖZİPEKYargı kararları ve yanlış yerde olanlar 7.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet AKAYABD İran'dan Elini Çek! Mollaların İşini Ancak İran Halkı Bitirir! 7.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ümit KARDAŞTekçi-otoriter rejimden vazgeçmeden demokrasi hayali satmak 6.02.2026 Tüm Yazıları
-
Selva DemiralpFed başkan adayı Warsh “Karaman’ın koyunu” olabilir mi? 6.02.2026 Tüm Yazıları
-
Seyfettin GürselEn düşük işsizlik rekorunu kırdık! Sevinelim mi endişelenelim mi? 6.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ahmet TAKANOrtadoğu bataklığından nasıl çıkarız?.. 6.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mücahit BİLİCİDeccalin görünümleri 6.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ahmet Faruk ÜnsalKonjonktürle gelen konjonktürle gitti 3.02.2026 Tüm Yazıları
-
Cafer SolgunCHP ve Kürt sorunu 3.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ali TürerHEZİMET Mİ KAZANIM MI ! 3.02.2026 Tüm Yazıları
-
Fehim TAŞTEKİN‘Kürtlerin Zamanı’na ne oldu? 3.02.2026 Tüm Yazıları
-
Cihan TuğalAmerikan hegemonyası ve Kürt hareketi 3.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mesut YEĞENYanlış Hesaplar 2.02.2026 Tüm Yazıları
-
Haşmet BABAOĞLUKorkunç bir soy 2.02.2026 Tüm Yazıları
-
Eser KARAKAŞGümrük birliğini revize edelim ama nasıl? 2.02.2026 Tüm Yazıları
-
Cemile BayraktarKürtleri kazanmanın vaktidir 29.01.2026 Tüm Yazıları
-
Abdurrahman DilipakÇirkin Amerikalı geldi aşka! 29.01.2026 Tüm Yazıları
-
Vahap COŞKUNÜç kırılma 28.01.2026 Tüm Yazıları
-
Erol KATIRCIOĞLUKürt Sorunu ve demokrasi ilişkisi üzerine 28.01.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet ALTANToplumsal Fakirleşmeye Siyasetin Katkısı 28.01.2026 Tüm Yazıları
-
Ahmet İNSELYitirileni Değil Yeniyi Ararken 27.01.2026 Tüm Yazıları
-
Baskın ORANSuriye olayı ve Türkiye’deki “Süreç” 23.01.2026 Tüm Yazıları
-
DOĞAN ÖZGÜDENTam 80 yıl sonra aynı komplo, aynı ihanet! 22.01.2026 Tüm Yazıları
-
Melih ALTINOKBarzaniler Suriye’de PKK’yı niçin gazlıyor? 21.01.2026 Tüm Yazıları
-
Taner AKÇAMHrant 19 yıldır bizimle bir başka yaşıyor 20.01.2026 Tüm Yazıları
-
Kemal CANSuriye’de olanın adını koymak 20.01.2026 Tüm Yazıları
-
Hakan AlbayrakSadece “Suriye Cumhuriyeti” 18.01.2026 Tüm Yazıları
-
Mümtazer TÜRKÖNEŞara’nın sakalı 18.01.2026 Tüm Yazıları
-
Doğu Ergilİnanç, siyaset ve şiddet üzerine bir manifesto 18.01.2026 Tüm Yazıları
-
Sedat KAYABarbarlık Çağı 5.01.2026 Tüm Yazıları
-
Berrin SönmezŞalvar sevdası “yeni gömlek” ölçütünün habercisi mi? 1.01.2026 Tüm Yazıları
-
KEMAL GÖKTAŞBarış Akademisyenleri'nin göreve iadesine istinaf engeli: Daire, Danıştay kararına direndi 30.12.2025 Tüm Yazıları
-
Abdulmenaf KIRAN11. YARGI PAKETİ, YENİ ADALETSİZLİK VE EŞİTSİZLİKLER YARATTI 28.12.2025 Tüm Yazıları
-
Ahmet İlhanKararsızlığın Erdemi: Kesinliğin Gölgesinde Düşünmek 27.12.2025 Tüm Yazıları
-
Nuray MERTİslamcılık Öldü mü? 26.12.2025 Tüm Yazıları
-
Murat BELGEYüzdük yüzdük 22.12.2025 Tüm Yazıları
-
Ali BULAÇHakim sınıfın iki zümresi 11.12.2025 Tüm Yazıları
-
SİBEL HÜRTAŞCHP programı halka ne vadediyor? Nasıl bir parlamenter sistem? 9.12.2025 Tüm Yazıları
-
Galip DALAYOrta Doğu, Trump Amerika’sına Uyum Sağlıyor 3.12.2025 Tüm Yazıları
-
Zekeriya KurşunDağıstan Cumhuriyeti ve Ayna Gamzatova 1.12.2025 Tüm Yazıları















































































Yorum yazarak yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Marmara Yerel Haber (marmarayerelhaber.com) hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Yazarın Diğer Yazıları
9.05.2019
2.05.2019
24.04.2019
21.04.2019
18.04.2019
16.04.2019
13.04.2019
10.04.2019
3.02.2019
28.03.2019