Yoksullukta ayrılıkta yaralayıcıdır.

Yoksulluğu yenemezseniz doğuştan gelen bir hastalık gibi zihninize yapışır ve hiçbir sosyal hayatınız olmadığı gibi, hiçbir şeyden de zevk almaz olursunuz. İnsanın hareket  alanını ve harcamasını alım gücü belirler.

Yoksulluk aslında insanın dünyaya gelişiyle kendini gösterir,her insan anadan huri dünyaya gelir; seni doğuran ananın bedeninden gelen erkeğe de  şehvet veren memesinden gelen beyaz sıvıyla tanışır, onunla hayata tutunmaya çalışırsınız.Bu hayvanlar içinde geçerlidir ama  memeliler için söylüyorum,kanatlılar ve balıklar ise doğanın başka bir kanunuyla doğayla iç içe yaşarlar.

Yoksulluk insanoğlunun yaşam boyu yenmesi ve bunu bertaraf etmesi vaaz geçilmez uğraşlarının başında  gelir.. Yoksul zengin olursam soğanın cücüğünü yiyeceğim dermiş..Köylü kadın, kocasına tarlaya azığına somun koydum yufkaya  dürersin, der..

Yoksulluğu özetleyen bir mani vardır halk arasında:”Ekmek getir bacından bacında ölüyor acından” derler  ya..

Kimisi yoksulluğu kader olarak görürken,bilimsel,soysal ve  ekonomik politikalar üzerinden okuyan ve mücadele verenler zenginliğin de, yoksulluğun da bir kader olmadığını; birinin yoksul kalması birilerini zenginleştirdiği ve sömürü düzeninin yoksulluğu koruduğunu çok duyar ve tartışırız çevremizde..Hala da tartışıyoruz kesileceği de yok.

İnsan oğlu parayla tanışınca ilk önce bunu değişim aracı seçmiş ama sosyal hayatı geliştikçe, parayı değişim aracı olmaktan çıkarıp sermayeye dönüştürmüş.İlkel toplumda zengin ve yoksul diye bir şey yoktu ama sosyal bir hayatta yoktu; göçebe bir toplumdu,barınaklarda, mağaralarda ve ağaç kovuklarında soğuktan,sıcaktan ve kardan borandan korunmak için, adı üstünde ilkel bir yaşamı vardı.Sanayileşmeyle insan,yerleşik bir topluma dönüşürken aynı zamanda sınıflı bir toplumla  da tanışıp  mücadele eder oldu ve yoksulluğu yenmenin de mücadelesine soyundu.

Yoksulluğa dönersek, insan bir lokma ekmek için yerinden yurdundan binlerce kilometre yol depip, gurbetin yollarına düşmüştür.Doğdu yeri değil de doydu yeri memleket seçmiştir ama doğdu yeri de unutmamıştır.Bütün gurbet deyişlerini,mektubu,öyküleri,filmleri yoksulluk ve ayrılığın  ortaya çıkardı eserlerdir.

Ünlü halk ozanı Ali Ekber Çiçek’ten dinlediğimiz gurbet türküleri vardır;Gurbet elde bir hal geldi başıma, ağlama gözlerim mevlam kerimdir,Gurbeti ben mi yarattım,Mektup benden selam söyle sılaya,derken..Yine Neşet Ertaş’ın doğdu topraklarda doymadığı yere olan özlemini de bir başka duyguyla ve sözle yürek burkan deyişleri de ayrı bir hasreti ve yoksulluğu anlatır.

Yoksulluk,bir toplumda o toplumun eğitim düzeyi ve gayri safi milli gelirinin fert başına düşen payı ile temel kıstas olarak ölçülür.

Herkes dünyaya eşit gelir ama bazıları “ağzından altın kaşıkla” dünyaya gelenler vardır; bunlar istisna olmasının yanında toplumlara sosyal ve siyasal olarak ta yön veren ailelerin çocuklarıdır.Adil bir gelir dağılımının olmadığı ülkelerde  o toplumlara bu aileler ve  çocukları kuşaktan kuşağa yön vermeye devam etmektedirler.İkinci bir şanslı olarak elinde kalemle dünyaya gelenler  vardır; bir ekmek bir gazete diye bakkala gitmişler,kütüphaneli evlerde büyümüş, sanat ve edebiyatla uğraşanların çocukları vardır.Eğitimli olmaları ve toplumsal dönüşümleri sanat ve edebiyat ile  hayatı anlatmalarıyla farklı bir ayrıcalıkları vardır ,o da,kentli olmalarıdır..Kentlilik, okul,siyasi bir güç veya parayla elde edilen değil, aileden gelen bir kültürdür. Eğitimi doğumdan ölüme kadar yaşam biçimi olarak seçmeleridir.

Ayrılıklar da damar damardır ve ayrılık yaralayıcıdır.

Ayrılığı ölüm ile tartmışlar elli dirhem fazla gelmiş ayrılık,hiç ayrılmam derken/ kavuşmak hayal oldu gibi şarkılar, demode olmayan böylesi sözler vardır  insanların  hayatında..

ölümden acı olan ayrılıklar vardır,acıların ve ayrılıkların en büyük acısını ise anaların evlatlarını kaybetmesi tartışılmaz bir vakadır..Derler ya evlat acısı gibi koydu ve unutamıyorum.

Tutkulu aşkların ayrılığının da hüzünlü duygusu vardır;Neşet Ertaş bunu mevlam ayrılık vermesin göde uçan kuşa leylam,diye içli içli söylemesi; yaşayıp ta dinleyenleri,duygusu alır götürür ve  kendi diyarında yaşadığı yerlerde dolaştırır.Kaybedip de bulduktan sonra kıymetini bildirir ayrılık ama tabi ki bulabilirsen!..

 Cam kesiği gibi acıtan, kış güneşi gibi ısıtan duygularımızı ifade edemediğimiz  aşkların ayrılığı vardır; bu aşk ayrılıklarının yarası hiç kabuk bağlamaz, yazmamıza da gerek yoktur, daha dün yaşanmış gibi hafızalarımızda kotlanmış olup zaman zaman depreşir.

Bir Karadeniz türküsü vardır ya;derenin kenarında vurdum kara tavşanı/çok seveni gördüm/görmedim kavuşanı,diye başlar,  kemençeyle de nerede biteceğini de bilemezsiniz rıv rıv rıv,diye de, devam eder.

Anasını kızından ayıran, sıcak yuvasından uçuran,ekmeğin,suyun  ve havanın yerini dolduramadığı duygu, aşk duygusudur.

Aile faciasına dönüşmeye ramak kalan,kocaya kaçan bir kızın öyküsü vardır:

“Kız kocaya kaçar,kızın babası karısının gırtlağına bıçağı dayar,bu kız niye kaçtı,neden benim haberim olmadı,sen ne biçim anasın kızına sahip çıkamıyorsun,kime kaçtı gibi ardı arkası gelmeyen sorularla kadını öbür dünya ile bu dünya arasında anlatılması zor anlar yaşatır..”

“Kadın dayanamaz kocasına,bey bende sana kaçtım ama hiç sormadın niye kaçtın” diye,der?

“Birden bıçağı kadının boğazından çeker  adam, hakikaten sen niye kaçmıştın bana” der, karısına?

“Gicişiyor bey gicişiyor” giciştiği zaman da ölüm  korkusu tanımıyor , o ağzı sulu ,der kadın kocasına..

Aşkın böylesi ölümün üstüne götüren,korku tanımayan, iki tarafı kesen bir bıçağı vardır.