Mehmet TIRAŞ
“Kürt sorununun” çözülememesi ve düşük yoğunluklu savaş olarak sürmesinin son 40 yılda, ülke ekonomisine yarattığı ekonomik külfet çok ağır oldu ve olmaya da devam ediyor.
İnsanın aklının almadığı,ağzının açık kaldığı bir külfet…
1999 yılına gelindiğinde;Kürt sorununun 15 yılda süren savaşta 30 bin 461 kişinin ölümüne neden olmuştu.
PKK ile süren çatışmalarda ülke ekonomisinin kaynaklarını kurutmuştu.
Halbuki bu parayla neler yapılırdı,neler…
Bütün bunlara genişlemesine 2006 yılında raflarda yerini alan “Derin Devletin Kara Kutusu” adlı kitabım da yer verdim.Ama gene de kısa anımsatayım.
Sadece 1985-1999 yılları arasında “Kürt sorununun maliyeti 100 milyar dolarlık nakit servete ve 300 milyar dolarlık ticari bir büyüklüğe mal oldu.
300 milyar dolarla o tarihte neler yapılmazdı, neler:
“156 tane Ereğli Demir Çelik devi gibi fabrika satın alınır,Boğaz köprüsü gibi 50 tane köprü yapılır,GAP gibi iki tane daha büyük projeye imza atılır,Atatürk Barajı büyüklüğünde 50 tane baraj yapılır,İş Bankası büyüklüğünde 12 banka daha alınır,60 bin adet ilköğretim okulu yapılır,36 milyon Bilgisayar alınır,550 milyon dolarlık Ford’un yeni yatırımı gibi 10 tane tesis daha yapılırdı. ”
Bu yatırımlar işsizliği azaltır,enflasyonu düşürür,halkın alım gücünü artırır; hepsinden daha önemlisi ölümleri durdurur ve iç barışı sağlar, huzur içinde yaşardık.
Ne var ki,birileri savaşı ve savaşın kanlı parasını tercih ettiler.
Aradan geçen 22 yıl sonra “Kürt sorunu çözememenin sonucu,uygulanan güvenlik politikaları 300 milyar dolardan “3 trilyon dolara çıktı.”
Bu 22 yılın 19 yılında AKP’nin iktidarda olduğunu da vurgulayalım.
“Kürt sorunun çözülememesi” topluma işsizlik,pahalılık,yoksulluk olarak dönerken iç barışı da tedirgin etmeye devam ediyor.
20 Milyon insan açlık sınırında yaşarken 50 milyon vatandaşımız da yoksullukla boğuşuyor.
Şayet son 40 yılda “3 trilyon dolar” gibi devasa bir ticari kaybımız heba olmasaydı;bugün dünyanın dördüncü büyük ekonomisine sahip Almanya’nın milli gelirini yakalamış bir ülke olacaktık.
Kürt sorunu ülkenin iç barışını tehdit etmesi, can kayıpları ve ülke ekonomisini zora sokması uluslararası demokratik örgütlerin de daima dikkatini çekti,çekmeye de devam ediyor.
Dünyadaki çatışmaların çözüme kavuşması için çalışmalar yürütmek amacıyla kurulan ve Merkezi Londra’da bulunan “DEMOKRATİK İLERLEME ENSTİTÜSÜ”(Demokratik Progress İnstitute) için araştırmacı yazar İzzet Akyol’un kuyumcu titizliğinde hazırladığı:
“Türkiye Kürt Barış’nı gerçekleştirirse,Kürtleriyle barışmış bir Türkiye,Suriye’deki ve Irak’taki Kürt varlığının garantörü haline gelebilir” Başlılıklı bir raporu var. 22 Ekim 2020 Tarihinde raporun birr özeti “Artıgerçek” haber sitesinde yayınlandı.
Rapor,Kürt meselesi üzerinden adeta heba olan ülke ekonomisinin tomografisini çekiyor, önemli detayları ortaya koyuyor.
İzzet Akyol:”Devletin Kürt sorununu dibindeki siyasi faktörü atlaması ve PKK’yı salt bir şiddet-terör örgütü olarak tanımlayıp,beslendiği sosyal-siyasal zemini görmezden gelerek, PKK’yla mücadelesini askeri yöntemlerle kazanabileceğini zannetmesinin sonucu olarak; Kürtler arasındaki PKK sempatisinin ve desteğinin tedrici şekilde artmasına yol açtığını söylemek yanlış olmayacaktır.”dedikten sonra Hiçbir devletin silah kullanan yasadışı bir örgüte müsamaha göstermeyeceğini de anımsatıyor.Siyasal alanın daraltılmasının sorunu büyüttüğünü de dile getiriyor.
“Türkiye mevcut soruna siyasi bağlamda bir çözüm geliştirmeyi başaramazsa,PKK nın (veya uzantısı olan örgütlerin ) askeri olarak mağlup olsa dahi yeniden dirileceklerini söylemek kehanete girmez” iddiasında bulunuyor.
40 Yılda 3 Trilyon dolar gitti:
Erdoğan ve kurmaylarının açıklamaları da büyük ekonomik kayıplarımızı hep teyit etti.
2007 yılında TBMM Başkanı Köksal Toptan,silahlı çatışmaların Türkiye’ye maliyetinin 250 milyar dolar olduğunu söyledi.
Hükümet Sözcüsü Cemil Çiçek bir yıl sonra 300 milyar doların üzerinde olduğunu tekrarladı.
Kaybı Bakan Faruk Çelik’de Eylül 2011 yılında 400 milyar dolar olarak ifade etmişti.
Dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan çözüm sürecinde 2013 yılında bu rakamın 300 milyar dolar olarak telaffuz etti.
40 Yılda ise PKK’ya karşı verdiği mücadelenin,Türkiye’ye ekonomik maliyeti “3 Trilyon dolar” civarında olduğu ifade ediliyor.
İzzet Akyol Türkiye’nin sorunun çözümünde güvenlikçi politikaları tercih etmesinin örgütü daha fazla siyasallaştırdığını da söylüyor.
Güvenlikçi politikalar Türkiye’yi pragmatik ve rasyonel esneklikten uzaklaştırdı.
Bu durum Türkiye’ye muazzam büyüklükte ekonomik zararlar vermiş ve hala da vermektedir.
Yapılan hesaplamalara göre yıllık Milli Gelirin yüzde 1’i kadarına tekabül eden bir kaynak,direk olarak veya dolaylı bir şekilde buharlaşmakta ve yıllara yayılınca, 3 Trilyon doları aşkın muazzam bir olağanüstü bir servet,Türkiye’nin avuçlarının içinden kayıp gitmekte...
Kürt meselesi ve PKK şiddetini, Türkiye’deki sorunların her açıdan en yakıcısı…Çözüm bulunmaması halinde yaşanacakları rapor şöyle özetliyor:
”Sorunların çözülmesi rasyonel-akılcı politika tercihleriyle ve pragmatik bir esneklikle mümkün olabilecektir.Tarafların bu olgunlukla buluşmaması durumunda,çatışmacı siyaset anlayışı ve özellikle Kürt meselesi eksenli silahlı çatışmalar,Türkiye’ye yüksek beşeri ve maddi bedeller ödetmeye devam edecektir.”
Bugünde her yıl Türkiye terörle mücadeleye bütçeden 15 milyar dolar para ayırıyor.
Bunlar ortada iken,biz de iktidara gelenler “savaş tam tamcılığı yaparak”, “Kürt sorununu güvenlik sorunu olarak” görmeye devam ediyor.
Halk arasında bir deyişi vardır “eloğlu duyar /kardeşin duymaz” misali.
Devam edeceğim.
Yazarlar
-
Mustafa PAÇALTürkiye Orwell’ın 1984 rejimine doğru sürükleniyor 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Fehmi KORUYeniler oyuna girince ne olur? 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Tanıl BoraEntegrasyon 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Figen ÇalıkuşuNeden yapmazlar? 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Hakan TAHMAZPKK’nin silahsızlandırılması sürecinde kritik hafta 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet TEZKAN200 liralık ülke olduk 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Taha Akyol‘Durdurmaya gücünüz yetmez’ 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
İsmet BerkanAvrupa’da olan biteni takip ediyor musunuz? Yeni bir dünya kuruluyor 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet Ali ALÇINKAYAKomplodan Demokratik Topluma; 27 Yıllık Tecrit, Direniş ve Özgürlük. 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
İbrahim Kirasİktidarın avantajı muhalefetin şansı 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Nevzat CİNGİRTHerkes genel başkan olabilir; ama lider olmak herkese nasip olmaz 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ali BAYRAMOĞLUErdoğan şemsiyesi: İki algı, iki Türkiye 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Elif ÇAKIRSayın Şimşek 124. sıra Türkiye’ye yakışıyor mu? 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Bahadır ÖZGÜRTEMU’yu yasaklattı, vizeye taktı: İTO Başkanı milyarlarca lirayı nereye harcıyor? 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Murat SevinçMuhalefetin hassasiyetler konusundaki hassasiyeti! 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Murat YETKİNErdoğan’ın Gürlek Tercihi: CHP’ye Darbeyle Baskın Seçimin Çok Ötesinde 13.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ahmet TAŞGETİRENGözü kara tayinler 12.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mustafa KaraalioğluBu endeksi yalanlayan biri çıkmayacak mı! 12.02.2026 Tüm Yazıları
-
Yıldız ÖNENYönetilebilir bir çatışma olarak ABD-İran 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet OcaktanMilletin vicdan hizasında durmayı başaramazsanız… 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mahfi EgilmezOrtaçağ’a dönüş 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
İlker DEMİRAYŞE HÜR DAHİL SOLUN BİR ELEŞTİRİ PRATİĞİ 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Hasan CEMALKürtçe konuştum, tokat yedim; Türkçe bilmiyordum ki! 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Akın ÖZÇERMala fide politia 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mensur AkgünTarihinin önemli bir dönüm noktasında Türkiye… 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Yıldıray OĞURSon anlarında telefonunda Candy Crush oynayan diktatörün hikayesi 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
İbrahim KahveciNüfus verileri ne diyor? 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
Akif BEKİÖzgür Özel'in öfke patlaması 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
Selami GÜRELBaşlangıçta Eylem Vardı! (Am Anfang war die Tat!) 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
İlhami IŞIKKırılmalar karşısında Türkiye ve Kürtler 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet TIRAŞEDEP YAHU… 9.02.2026 Tüm Yazıları
-
Bekir AĞIRDIRYakın geleceğin Türkiye’si: Kutuplaşma azalmayacak, psikolojik olarak form değiştirecek 9.02.2026 Tüm Yazıları
-
Gökhan BACIKAKP İslamcı bir parti mi değil mi? 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Hikmet MUTİCHP ve Deva Partisi'nin İmralı imtihanı... 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Şeyhmus DİKENNaum Faik var mıydı? 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ümit AkçayUluslararası para sisteminin geleceği 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Yetvart DANZİKYANSuriye’yi konuşurken aslında Türkiye’yi konuşuyoruz 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Cengiz AKTARErmeni uzlaşmazlığı efsanesi 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Berat ÖZİPEKYargı kararları ve yanlış yerde olanlar 7.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet AKAYABD İran'dan Elini Çek! Mollaların İşini Ancak İran Halkı Bitirir! 7.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ümit KARDAŞTekçi-otoriter rejimden vazgeçmeden demokrasi hayali satmak 6.02.2026 Tüm Yazıları
-
Seyfettin GürselEn düşük işsizlik rekorunu kırdık! Sevinelim mi endişelenelim mi? 6.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ahmet TAKANOrtadoğu bataklığından nasıl çıkarız?.. 6.02.2026 Tüm Yazıları
-
Selva DemiralpFed başkan adayı Warsh “Karaman’ın koyunu” olabilir mi? 6.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mücahit BİLİCİDeccalin görünümleri 6.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ahmet Faruk ÜnsalKonjonktürle gelen konjonktürle gitti 3.02.2026 Tüm Yazıları
-
Cafer SolgunCHP ve Kürt sorunu 3.02.2026 Tüm Yazıları
-
Fehim TAŞTEKİN‘Kürtlerin Zamanı’na ne oldu? 3.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ali TürerHEZİMET Mİ KAZANIM MI ! 3.02.2026 Tüm Yazıları
-
Cihan TuğalAmerikan hegemonyası ve Kürt hareketi 3.02.2026 Tüm Yazıları
-
Haşmet BABAOĞLUKorkunç bir soy 2.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mesut YEĞENYanlış Hesaplar 2.02.2026 Tüm Yazıları
-
Eser KARAKAŞGümrük birliğini revize edelim ama nasıl? 2.02.2026 Tüm Yazıları
-
Abdurrahman DilipakÇirkin Amerikalı geldi aşka! 29.01.2026 Tüm Yazıları
-
Cemile BayraktarKürtleri kazanmanın vaktidir 29.01.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet ALTANToplumsal Fakirleşmeye Siyasetin Katkısı 28.01.2026 Tüm Yazıları
-
Erol KATIRCIOĞLUKürt Sorunu ve demokrasi ilişkisi üzerine 28.01.2026 Tüm Yazıları
-
Vahap COŞKUNÜç kırılma 28.01.2026 Tüm Yazıları
-
Ahmet İNSELYitirileni Değil Yeniyi Ararken 27.01.2026 Tüm Yazıları
-
Baskın ORANSuriye olayı ve Türkiye’deki “Süreç” 23.01.2026 Tüm Yazıları
-
DOĞAN ÖZGÜDENTam 80 yıl sonra aynı komplo, aynı ihanet! 22.01.2026 Tüm Yazıları
-
Melih ALTINOKBarzaniler Suriye’de PKK’yı niçin gazlıyor? 21.01.2026 Tüm Yazıları
-
Kemal CANSuriye’de olanın adını koymak 20.01.2026 Tüm Yazıları
-
Taner AKÇAMHrant 19 yıldır bizimle bir başka yaşıyor 20.01.2026 Tüm Yazıları
-
Hakan AlbayrakSadece “Suriye Cumhuriyeti” 18.01.2026 Tüm Yazıları
-
Doğu Ergilİnanç, siyaset ve şiddet üzerine bir manifesto 18.01.2026 Tüm Yazıları
-
Mümtazer TÜRKÖNEŞara’nın sakalı 18.01.2026 Tüm Yazıları
-
Sedat KAYABarbarlık Çağı 5.01.2026 Tüm Yazıları
-
Berrin SönmezŞalvar sevdası “yeni gömlek” ölçütünün habercisi mi? 1.01.2026 Tüm Yazıları
-
KEMAL GÖKTAŞBarış Akademisyenleri'nin göreve iadesine istinaf engeli: Daire, Danıştay kararına direndi 30.12.2025 Tüm Yazıları
-
Abdulmenaf KIRAN11. YARGI PAKETİ, YENİ ADALETSİZLİK VE EŞİTSİZLİKLER YARATTI 28.12.2025 Tüm Yazıları
-
Ahmet İlhanKararsızlığın Erdemi: Kesinliğin Gölgesinde Düşünmek 27.12.2025 Tüm Yazıları









































































Yorum yazarak yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Marmara Yerel Haber (marmarayerelhaber.com) hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Yazarın Diğer Yazıları
2.02.2026
26.01.2026
19.01.2026
12.01.2026
5.01.2026
29.12.2025
22.12.2025
15.12.2025
8.12.2025
1.12.2025