Brüksel’de Zaventem Havaalanı saldırıya uğrayalı 40 günü geçti. Geçtiğimiz haftalarda, saldırıya uğramış kısmın yakınına kurulan barakalardan geçerek, bu havaalanından seyahat etmiştim. Zaventem’e uçuştan saatler önce gidip, didik didik aranmak, “afet sonrası” kurulmuşa benzeyen çadırlardan geçmek gerekiyordu. Şimdi, havaalanının bombalarla yıkılan kısmı uçuşa açıldı. Ancak, Zaventem’den seyahat için havaalanına girmek dahi saatler alıyor.

Saldırıların hedefi olan Maalbeek Metro İstasyonu ise hala kapalı. Maalbeek durağının kapısı, çiçekler ve saldırılara yönelik yas, anma için bırakılan objeler, yazılarla dolu.

Şehrin merkezindeki tarihi borsa merkezi, Bourse de Bruxelles’in önü de, bir anı mekanı. 22 Mart’ta gerçekleşen ve 32 kişinin ölümüne neden olan saldırıların kurbanlarını anmak için binanın merdivenlerine, hala buketler, oyuncaklar, yazılar bırakılıyor. Benim dikkatimi çeken yazılardan biri, “Allah adına yapılan buysa, şeytan adına yapılabilecekleri düşünmek bile istemiyorum” idi.

Brüksel’de “anma” ve “yas” hala ağır basan duygular; bu durumu hem bahsettiğim mekanlarda, hem de Brüksellilerle konuşunca yoğun biçimde hissediyorsunuz. Türkiye’deyse, Diyarbakır’da, Suruç’ta, Ankara’da gerçekleşen bombalamaların yası ve anılarına dair izlere artık ne gerçekleştikleri mekanlarda, ne de toplumsal hafızada rastlamak mümkün.

Brüksel’in ağırlıklı olarak göçmenlerin yaşadığı Molenbeek ve Schaerbeek mahalleleri ise, saldırılardan sonra, dünya gündeminin başlıca odak noktaları haline dönüşmüştü. İkisi de saldırganların yaşadıkları, bağlarının bulunduğu yerler olarak günlerce polis-asker operasyonlarına sahne oldu.

Toplamda, Brüksel’in yüzde 25’i Müslümanlardan oluşuyor; Müslüman nüfusun, yüzde 70’i Fas, yüzde 20’si ise Türkiye kökenli. Şehir genelinde de, göçmen nüfus, yüzde 37 civarında.

BATI’NIN BAŞKENTİ
Bir yandan, Avrupa Parlamentosu gibi AB kurumlarına ev sahipliği yapıyor Brüksel; öte yandan da, NATO gibi Batı İttifakı’nın uluslararası kurumlarına…Bu açıdan, Batı dünyasının, kurumsal ve bürokratik açıdan “sembolik başkenti” diyebiliriz Brüksel’e…

Buna karşılık, Avrupa’nın bir türlü bir “fırsata” çeviremediği, tersine giderek daha büyük bir mesele haline getirdiği “göçmen sorunu”, kent sokaklarında kendini dışa vuruyor. Bir yanda, Avrupa Birliği’nin modern mimari örneği binaları ve “EU Bubble” (AB Balonu) olarak adlandırılan, Avrupa’nın her yanından gelmiş insanların kendi içine kapalı dünyası, öte yanda sadece birkaç sokak ötede, göçmenlerin gettolaşmış halde yaşadığı, örneğin Afrikalıların dükkanları, kuaförleri, bakkallarının bulunduğu ve onların içe kapalı yaşadığı mahalleler.

Şimdi şehirde ortak olarak dile getirilen “Nasıl olup da birbirimizden bu kadar habersiz yaşamışız?” sorusu. Saldırılar sonrası, Avrupa Birliği kurumlarında da, “Daha yanı başımızdaki mahalleleri tanımıyoruz” düşüncesinin sıklıkla dile getirildiğine tanık oldum.

Belçika’nın “göçmen entegrasyon modeli”, göçmenleri kent dışındaki kenar mahallelere iten Fransa örneğiyle, kent içinde “Çin Mahallesi”, “İtalyan Mahallesi” tarzı sıkıştıran İngiltere-Amerika örnekleri arasında bir yerde kalıyor. Aslında, “göçün” insanlık tarihinin bir gerçeği olduğunu kabul etmek yerine, bu olayı “sorun” kabul etmek mesele.

Başka bir “zıt kutup” olarak Türkiye’de ise, devlet olarak “göçmen ve mültecileri çok seviyormuş”, onları “topluma entegre ediyormuş” gibi gözüküp de, gerçekte bir başlarına bırakmak ve bu nedenle toplumda birikmeye başlayan sorunlara eğilmemek de başka bir hatalı yaklaşım.

AB de, Türkiye de; iki tarafın devletleri, kurumları da, “farklılıklarla beraber yaşama” konusunu zihinsel olarak çözebilmiş değil. İşte, asıl mesele bu.