Karma okullar tartışması beni derhal ortaokul ve lise yıllarımı geçirdiğim yatılı erkek lisesinin (Haydarpaşa) koridorlarına ışınladı...

Hiç unutmuyorum, orta 3. yılın başında okul koridorları bir şâyia ile çalkalandı: “Bu sene okula kız öğrenciler de alınacakmış!”

Nasıl sevindiğimi (sevindiğimizi) size anlatamam; yaşadığımız ruhsal yoksunluğunu, eksiklik duygusunu ancak böyle bir ihtimalin belirmesiyle birlikte idrak edebilmiştik...

Fakat şâyia gerçek çıkmadı; meğer birileri bir temenniyi “haber” haline getirmiş, hepsi bu.

Sonraki dört yıl boyunca, her sene başında bir daha, bir daha patladı aynı şâyia ve biz her defasında ona inandık.

Benim duygum böyle... Aklımla düşündüğümde de aynı sonuca varıyorum ve oyumu bir saniye bile düşünmeden üzerinde “karma” yazan sandığa atıyorum.

Fakat tercihi böyle olmayanlara karşı en küçük bir itirazi cümlem dahi yok.

Tam tersine, devletin, vatandaşlarından gelen bütün meşru talepler gibi bu talebi de karşılaması gerektiğine inanıyorum.

***

Bir devlete “demokratik” karakterini veren en önemli niteliklerden biri, o devletin, farklı hayat algılarına ve tarzlarına sahip vatandaşlarının tercihlerine saygı göstermesidir.

Bu ölçü, toplumların sivilleşme derecesini belirleme açısından da son derece işlevseldir: Bir toplumda bireyler ya da toplumsal gruplar, kendi anlam dünyaları, benimsedikleri değerler ya da hayatı yaşama biçimleri açısından anlamlı olmasa da, başkaları için anlamlı olan tercihleri saygıyla karşılıyorlarsa, o toplum “sivil” bir toplumdur.

Bu tablonun zıddında devlet, “kendi toplumunun” da desteğiyle, toplumun geri kalan bölümünü “doğru” değerlere ve “doğru” hayat tarzlarına zorlar.

***

Gerçi sonradan tevil yoluna gidildi ama, “karma okullar”a dair, iktidar partisi çevrelerinden gelen çıkışın yanlışlığı, bir tercihe saygı gösterilmesini istemekten ziyade, kendisininkinin tek “doğru” tercih olduğunu imâ eden bir ton taşımasındaydı...

Şurası açık: Karma okullar, “eğitimde başarı” ölçüsüyle ve pedagojik bir çerçevede dünyanın her yerinde -yoğun olmasa da- tartışılan bir konu...

Fakat oralardaki, özellikle de Batı’daki tartışma tamamen, karma okulların toplumda zaten var olan ve erkekler lehine işleyen sosyo-psikolojik vasatı okullara taşıyacağı ve böyle bir vasatta kız öğrencilerin dezavantajlı olacağı üzerinde  odaklanıyor... Oralarda, “bir erkek öğrenci, sırasını bir kızla paylaşırken derse konsantre olabilir mi” türünden sorular sorulmuyor.

Zaten iki tartışma arasındaki temel fark da burada ortaya çıkıyor: Oralarda karma okullarda kızların muhtemel başarısızlığı üzerinde dertleniliyor, burada erkeklerin... Oralarda kız ve erkek öğrencilerin dünyalarının tamamen ayrılmasının iyi bir şey olacağına dair fikirler yok, burada var.

Bir gün yasak kalkar da 2000’den önce olduğu gibi kız ya da erkek okulları açılırsa, benim de ilave bir teklifim olacak: Kız öğrenci sınıfları ile karma sınıfların (ve talep varsa erkek öğrenci sınıflarının) aynı çatı altında yer aldığı okullar...

Böylece hem karma eğitimin kendileri için hakikaten dezavantajlı olduğunu düşünen kız öğrencilere bir tercih fırsatı verilmiş olur, hem de her iki cinsten öğrenciler ders dışında aynı hayatı paylaşacakları için benim ortaöğretim yıllarımda yaşadığım yoksunluğu yaşamazlar.

Fena mı?