Dün başta Amerika, İngiltere ve Kanada’da olmak üzere birçok merkezde yaklaşmakta olan G-20 zirvesine yönelik protesto gösterileri vardı. Özellikle G-20 zirvesinin yapılacağı Fransa’da ve krizin dibine doğru yolculuk yapan Avrupa’da bu protesto hareketlerinin kalıcı siyasi yapılara dönüşmesi de bekleniyor. Bu krizle birlikte kapitalizme, krize alternatif çözümler geliştirmeye başlayan, bunu yaptıkça da hızla yayılan yeni evrensel bir muhalefet hareketine tanık oluyoruz. Örneğin, dün Amerika, Kanada ve Avrupa’nın birçok kentinde protesto gösterilerini örgütleyen Adbusters grubu, küresel finans sisteminde, her gün dönen trilyonlarca dolardan yüzde 1 Robin-Hood vergisi alınmasını öneriyor.

Robin-Hood vergisinin, sosyal programlara, her geçen gün artan çevre felaketine harcanması gerektiğini söylüyorlar. Eh, gerçekten haklılar. Düşünsenize biz hâlâ deprem vergilerinin ne olduğunu tartışıyoruz. Verdiğimiz verginin nasıl, nereye harcandığını sormak çok önemli ve olması gereken bir durum ama herkes burada samimi olsun, bu bütçe sisteminde merkezi hükümetlere bırakılmış bir sosyal-devlet (!) anlayışında, nihai amaç, sistemin çatlamaması için yapılması gereken uyduruk yamalardır ve bu tür vergiler her zaman başka yerlere harcanabilir. Mesela, Adbusters grubunun önerdiği Robin-Hood vergisi, tabii ki krizin tetikçisi merkezi hükümetlerin inisiyatifinde olmayacak. Kapitalizmin trilyon dolarlık balonlarının içinden alınacak bu tür vergiler, devletlerden bağımsız kamusal yapılara-örneğin vakıf türü kamusal iktisadi ve sosyal alanlara-aktarılacak. (Bkz: Osmanlı Vakıf Sistemi)

Çok ilginçtir radikal-anarşist bir grup olan Adbusters ile kapitalizmin şu anki babalarından Buffet, krizin çözümü konusunda benzer yaklaşımlarda bulunuyorlar. Buffet’da, zenginler daha fazla vergi vermezse kapitalizmin batacağını söylemişti. Tabii burada Buffet’ın önerisi kriz süresini kapsıyor. Adbusters ise, var olan sistemi değiştirecek, onda önemli gedikler açacak kalıcı bir çözüm ortaya atıyor.    

Aslında Adbusters grubu, radikal-anarşist bir grup. Ancak önerileri, çıkış anlamında oldukça uygulanabilir ve çok geniş bir kesim tarafından da benimsenebilecek bir öneri. Dolayısıyla, 21. yüzyılda, kapitalizme karşı muhalefet, artık kapitalizmin şimdiye kadar ayakta kalmasını sağlayan kapitalizmin ideologları kadar kapitalizmin ruhunu okumuş gibi geliyor bana. Yani yalnızca yıkmak ve yıkılanın yerine ne koyacağını bilemeyen isyanla ve tabii sonuçta yenilgiyle sınırlı bir çıkış değil bu. Örneğin 20. yüzyılın başında Meksika’da Pancho Villa, haklı bir köylü isyanını yönetti ama sonrası yoktu ve yenildi. 20. yüzyılın diğer büyük kalkışmaları olan Sovyetler ve Çin’in de önerdikleri bir sistem var sanıldı ama bu sistemin de yolu devletçi kapitalizme çıkıyordu ve onlar da yenildi.