'DÜŞÜNÜN LAN, KAFANIZ ACIMAZ' - - Mehmet ALTAN

IBM Şirketi’nin yapımı Deep Blue satranç programı, 1997’de dünya satranç şampiyonu Garry Kasparov’u yenmişti.

İlk kez bir bilgisayar, dünya satranç şampiyonunu yeniyordu.

Hâlbuki 1989 yılında da Garry Kasparov, ‘Deep Blue’nun ‘babası’ ile karşılaşmış, müsabakayı rahatça kazanmıştı.

‘Deep Bule’nun babasının adı ‘Deep Thought’ idi.

Kasparov’un yendiği bir önceki kuşak makine bir saniyede sadece iki milyon hamleyi gözden geçirerek oynamaktaydı.

‘Deep Blue’ ise üç dakika içinde 50 ila 100 milyar hamle içinden kendine ‘en uygun’ olanını seçebiliyordu.

1997 yılında bile babadan oğula ‘bilgisayarlar’ inanılmaz bir hızla gelişmekteydi.

Deep Blue’nun galibiyeti yapay zekânın tarihinde bir dönüm noktası oldu.

***

Yıl 2016…

Bu kez de bir Go oyunu bilgisayar programı, üç defa Avrupa Go şampiyonu olan Fan Hui’yi 5-0 yendi.

Go programı, geçmişte basit video oyunları oynamayı öğrenen yapay zekâlardan daha farklı bir yaklaşımla geliştirilmiş.

Bu yaklaşıma ‘Derin Öğrenme’ (Deep Learning) deniyor.

Bu yaklaşımda program, oyunla ilgili kendi kavrayışını inşa ediyor. Daha sonra da kazanması muhtemel hamleleri gerçekleştiriyor.

***

Satranç oyunu basit oyunlardan ayrışıyor, çünkü rakiple oynanıyor ve her hamlede yaklaşık 35 geçerli tercih; her maçta yaklaşık 80 hamle var.

Go ise satrançtan da kompleks. Öğrenmesi kolay ve sadece iki kuralı olmasına rağmen, her hamlede yaklaşık 250 geçerli tercih, her oyunda ise yaklaşık
150 hamle var.

Daha kestirmeden söylersek, insanoğlunun davranışına karşı alternatif geliştiren, adeta insan beyninden daha fazla adım atabilecek gibi duran çok farklı yeni bir yapay
zekâdan söz ediyoruz.

***

Vaktiyle, Kasparov ile ‘Deep Bule’ maçını, “insan ile makinenin karşılaşması değil, insan beyninin yüceliğini sergileyen bir gösteri” diye yazmıştım.

Çünkü ‘Deep Bule’nun da kromozomlarında, onu programlayan insan beyni vardı… ‘Deep Bule’ kendine şırınga edilen o sistemi sadece işletiyordu…

İnsanlığın geldiği noktada, insanoğlunun icat ettiği ‘bilgisayar’, insan beyninin bir uzantısı olarak, ‘satranç oyununda’ kendi efendisiyle boy
ölçüşecek hale gelmişti…

Sonuç ne olursa olsun bu, makinenin değil, insan beyninin galibiyetidir, diye düşünüyordum.

***

Ama bu kez, Go bilgisayar programı Avrupa Go şampiyonu olan Fan Hui’yi 5-0 yenince bir durdum.

Acaba dedim interaktif öğrenme sürecini de kapsamaya başlayan ‘yapay zekâ’ insan beynini aşıyor mu?

***

O sırada internette bir duvar yazısı gördüm… Şöyle diyordu:

“Düşünün lan, kafanız acımaz.”

Düşününce ‘kafasının acımasından’ korkan insanlarla, çok hızlı ve çok boyutlu düşünebilen yapay zekânın karşılaşmasında, ‘kafası acıyanların’ kaybedebileceği ihtimali gittikçe artıyor.

Ama o yapay zekâyı da ‘kafası acıyan’ insan beyni yaratıyor…

Karışık bir durum.

Bir düşünün bu meseleyi isterseniz… Nasıl olsa düşününce kafanız acımaz.