Sokağa çıkarılan masalarla ilgili tartışmada, olması gerektiği gibi, Beyoğlu merkezde yer alıyor. “Olması gerektiği gibi” diyorum, çünkü 1) Eğlence hayatının merkezi burası, nabız burada atıyor; 2) Dolayısıyla “sokakta masa yoğunluğu”nun en ileri derecelere vardığı yer; 3) Ve bunun da işaret ettiği gibi, uygulama başlamadan önce en fazla “iç mekân”a tıkılan yer de burasıydı.

Şimdi iş, oturan adamın önünden masayı alıp götürme raddesine gelince, ben de ne olduğunu anlayamadım. Hemen, bir “refleks” olarak yapılacak yorum, bu davranışı Müslümanlar’ın içki düşmanlığına bağlamak. İyi de, insanların sokaklara yayılması belediyelerin Müslüman başkanların eline geçmesiyle birlikte başlayan ve gelişen bir süreç. Yani bir “perhiz” ve “lahana turşusu” durumu sözkonusu.

Beyoğlu Belediye Başkanı, daha Refah Partisi’nden, Nusret Bayraktar adında biriydi. O tarihlerde Nevizade Sokağı’nda sokağa masa çıkarma kavgası başladı. Belediye bunu durdurmaya kalkışınca gene o klasik yorum yapıldı: İslâmcı gericiler içki içilmesini önlemeye çalışıyor! Bu yorum yapıldı, yorumun gerektirdiği kavga da başladı, ama ne oldu, nasıl olduysa, kavga uzun sürmedi, masalar sokaklara adamakıllı yayıldı ve o gün bu gündür yağmur çamurdan başka kimse Nevizade’yi içeri sokamadı.

Hepimizin bildiği, bildiği için de normal saydığı bir olguyu ben o zaman biraz farklı bir gözle görmeye başladım. Sonuçta bir Akdeniz kenti olan İstanbul’da hayatın ne kadar büyük bir kısmı kapalı mekânda geçiyor! Yer içerken görülmenin ayıp sayıldığı bir geçmiş kültürümüz var. Özellikle Beyoğlu ortaklaşa bilinçdışında bir “günah semti” olarak biliniyor –hâlâ! Dolayısıyla, orada olduğunuzu mümkün olduğu kadar az kişi görsün...

Ama ben bunları düşünürken bunlar değişmeye başlamıştı bile. Kumkapı gibi, benzer konumu olan semtler de Beyoğlu’nu taklit etmeye başladı. Bu arada Beyoğlu bir “teras kültürü” keşfetti, sokağa çıkarılan masalar çoğaldı.

Derken bir başka önemli, belirleyici olay oldu: sigara yasağı. Bunun üstüne herkes, yaz kış, kendini dışarı attı. Kış için özel sobalar çıktı, onlar da yayıldı.

Günlük hayat düzeyinde bunlar olurken siyaset düzeyinde AKP ortaya çıkmıştı ve girdiği her seçimden kazanarak çıkıyordu. Yani İstanbul’un ve geri kalan Türkiye’nin açık hava kültürüyle yeniden tanışması, bana biraz da paradoks gibi görünen bir biçimde, siyasette AKP’nin varlığına denk düşmüştü.

İşte bu tarihçeyi düşününce, bu yeni uygulamayı dinî ideoloji gibi gerekçelere bağlamakta tereddüt ettim. Herhalde birtakım maddî gerekçeleri vardır, diye düşündüm. Ama pek de öyle değil galiba. İşin içyüzünü bilmiyorum ve bilmeme de imkân yok, çünkü böyle şeylerin içyüzünü gösterecek ilişkilerim yok. Ama bu masa toplama operasyonunun bir ağustos ayı Ramazan’ına denk gelmiş olmasının bir rastlantı olamayacağı da meydanda.

Bazı vatandaşlarımızın ve bu arada AKP’nin bu gibi takıntılardan kendini kolay kolay kurtaramadığı ve kurtaramayacağı görülüyor. Bir süre önce de gençlerimizi 24 yaşlarına kadar içkinin zararlarından koruma gayretlerini görmüştük. Bu gibi işlerin yukarıda birilerine yaranmaya çalışan orta kademe marifetleri olduğu akla geliyor, ama “yukarı”dan da “tıksırıncaya kadar içiyorlar” yollu sinyaller gelmeye devam ettikçe, ilâhiyatçılar oturup Müslüman gibi yaşamayanlara münasip mekân aradıkça, orta kademeyi de bu tür işgüzarlıklardan vazgeçirmek mümkün olmaz.

Ama, tabii, bir de toplumun kendi eğilimleri, kendi kararları, kendi seçimleri var.