Hükümetin en güçlü bakanı Berat Albayrak’ın bir çırpıda üstünün çizilmesi, bakanlığı terk etmek zorunda bırakılması, görevden affının kabul edilmesi acaba sadece ekonomi alanındaki performansıyla mı ilgili?

Görevden ayrılmasının ardından Dolar-TL ilişkisinin TL lehine değişmesi ve piyasaların onsuz yeni havayı neşeyle karşılaması yukarıdaki soruyu düşünmemizi engelliyor. 

Bakan gitti, 9.00 TL’ye yaklaşmış olan Dolar birkaç günde 7.60’a kadar düştü. 

Yıllarca Türk ekonomisinin tek sorumlusu konumunda bulunmuş şimdinin DEVA Partisi lideri Ali Babacan’ın aylardır ısrarla “İktidara gelelim, ekonomi bir ay gibi kısa bir sürede düzelir” sözlerini hatırlatan bir durum var çünkü.

Ancak ben yine de bugün ortaya çıkmış olan ekonomik sevinç ortamının, meydana geldiğinde sevinse bile, görevden ayrılması kararını veren iradenin bile öngörmediği bir sonuç ve esas sebebin farklı olduğunu düşünüyorum.

Böyle düşünmemin sebebi de, eş-zamanlı olarak İngiltere’de yaşananlar…

‘Rasputin’ lakaplı Cummings de gitti

Geçmişte bizde de danışmanların siyasi kadrolardan daha fazla önem taşıdığı dönemler vardı. Turgut Özal başbakanlığı döneminde etrafını her alandan devşirdiği ‘Özal’ın prensleri’ diye anılan gençlerle donatmıştı. Kendilerinden ziyade danışmanlarına kulak verdiğini bakanlardan şikayet olarak çok dinlemişimdir. 

Tansu Çiller bu durumu biraz daha ileriye taşıdı. Etrafında ‘beynimin yarısı’ dediği ve sözlerinden dışarı çıkmamaya çalıştığı hemen fark edilen danışmanları vardı Tansu Hanım’ın…

İngiltere başbakanı Boris Johnson da danışmanlarla çalışmayı sevenlerden. En bilinen danışmanının ismi Dominic Cummings‘ti. Bu hafta orada da gazete manşetleri onun görevden alınması olayını bizdeki Berat Albayrak olayına çok benzer bir biçimde okurlarına yansıttı.

Dominic Cummings, gazetelerin manşetinde, makam odasındaki şahsi eşyalarını koyduğu karton kutuyla başbakanlık binasından ayrılırken yer aldı.

En çarpıcı başlık şuydu: “Rasputin Dominic ayrıldı, Çar Boris şimdi ne yapacak”

Rasputin son Rus Çarı’nın yanı başından ayırmadığı cahil mi cahil biriydi. Onun karizmatik kişiliği Çar ailesini büyüleşmişti. Ülkenin selamete erişmesini Çar’ın onun etkisi altından çıkmasına bağlayan Çar’a yakın kişiler, Rasputin’i sonunda bir suikastla ortadan kaldırabildiler.  

Dominic Cummings o başlığa göre Johnson üzerinde Rasputin etkileri olan biri…

‘Çar Boris’ denilen de zaten ülkenin başbakanı…

Onun sahneden ayrılması için Boris Johnson’un hemen yanı başındaki kişinin, çocuğunun annesinin, devreye girmesi gerekti.

Gitmesini birkaç kadınla giriştiği iktidar kavgası sağladığı düşünülerek orada da konu “Kadınların fendi Cummings’i yendi” boyutuyla tartışılıyor.

Dış görüntüye aldanmamak gerekiyor.

Ve bir tez

İngilizlerin de gözlerini açmasına yarayacak farklı bir tezim var benim.

Londra’da başbakanın hem makam hem de ev olarak kullandığı ‘Downing Street 10’ adresinde yaşananlara bakıp Berat Albayrak olayına uygulayarak elde etmiş olsam da, sonuçta bizde yaşanandan hareketle geliştirdiğim bir tez bu.

Tezim şu: Dört yıllık başkanlığı döneminde ABD başkanı Donald Trump’la yakın ilişkili yönetimler kendilerini Joe Biden dönemine hazırlama ihtiyacı duyuyorlar. Şimdi her birinde Biden öncesi temizliği yapılıyor

Öyle olan her ülkede iktidarlar Trump’a en yakın görünenlerden kurtulmaya çalışıyorlar…

Şöyle arkanıza yaslanıp düşünmeniz için kısa bir özete dayalı bir sorum olacak: 

ABD başkaları için olduğu gibi Türkiye için de önemli bir ülke. Hatta ilişkinin Türkiye için başka ülkelerden daha önemli olduğu bile söylenebilir. Trump ile Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan arasında Amerikalılar için de muamma bir yakınlık bulunsa da, iki ülke arasındaki ilişkilerde en kilit kişi, Berat Albayrak’tı.

İster Türkiye’de ister ABD’de yapılsın, ikili görüşmelerin hepsinde, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın hemen yanında Berat Albayrak’ın oturduğunu fotoğraflardan biliyoruz. 

Berat Albayrak pek çok bakımdan Cumhurbaşkanı Erdoğan’a ne kadar yakınsa ABD başkanına o kadar yakın bir isim de Trump’ın damadı olma yanında resmi danışmanı sıfatını da taşıyan Jared Kushner’di. 

Jared Kushner ile Berat Albayrak, ikisi de resmi görevleri bulunduğu için, ikili ilişkilerde paralel bir kanal oluşturmuşlardı.

Washington’a ekonomik toplantılar için gitmiş olan Berat Albayrak’ı Beyaz Saray’a götürüp Trump’la görüştürmesi fotoğrafından iki ismin yakınlığını anlayabiliyoruz. [O fotoğraf yazının girişinde.]

Sorum şu: ABD başkanlık seçiminde sandıktan Trump çıksa ve dört yıl daha onun başkan kalacağı anlaşılsaydı Berat Albayrak’ın görevinden ayrılması söz konusu olabilir miydi?

Aynı durum İngiltere ve Dominic Cummings için de varit.

Ülkenin başına Avrupa Birliği’nden ayrılma işini saran kadronun en önemli ismidir Cummings. Brexit bayrağını Boris Johnson’un eline veren, onu meydanlara salan, oradan başbakanlığa kadar yükselmesini o sayede sağlayan oydu.

Brexit, yani İngiltere’nin Avrupa Birliği’nden (AB) ayrılması projesinin en büyük dış destekçisi ise Trump’tı. 

AB’ye açtığı savaşta Johnson’un İngiltere’sini koç başı olarak kullandı Trump.

İngilizlerin zihninde “Brexit = Cummings” denklemi yer etmiş durumda.

Trump… Brexit… Cummings…

Cummings işte bu yüzden Trump’ın seçimi kaybetmesi arkasından gitti gider…

Yukarıdaki soruyu Dominic Cummings için de sorabiliriz: Trump ABD’de dört yıl daha başkan olarak kalıyor olsaydı Cummings gider miydi?

Daha doğrusu, kendisini yerinden eden kavgayı kadınlar başlatabilir, başlatsalar bile Boris Johnson onların hatırına ‘beyninin tamamı’ bilinen Cummings’i yerinden eder miydi?

Sanmıyorum.

Her tez gibi benim bu tezim de doğrulanmaya muhtaç doğal olarak.

Tezimin doğrulanması, sürecin bu iki örnekle sınırlı kalmamasıyla ilişkili.

Bakalım başka ülkelerde de benzer gelişmeler yaşanacak mı?