Rejimin hızla otoriterleştiğinden şikâyet edenler, Erdoğan’ın Hizmet Hareketi’ne açtığı savaşı neden bir demokrasi sorunu olarak görmezler?

Demokrasi standartları hızla düşüyor. Çoğulculuğun en klasik şekli olan kuvvetler ayrılığı prensibi işlemiyor. İktidar üzerinde halk denetimi, siyasî denetim bir kenara yargı denetimi bile işlemiyor. “Fiilî başkanlık sistemi” lafı çok gereksiz, resmen ve fiilen Aksaray’ın odalarında paralel bir devlet yapılanması ve onun en tepesinde modası geçmiş bir otokrasi oluşturuluyor. Anayasada, kanunlarda yazmayan devlete paralel yapıyı, artık her gün Ak-Saray haberlerinden izleyebilecek duruma gelmişken, bu “paralel devlet heyulası” ile kimin feraseti ile dalga geçiliyor? İktidar karşılaştığı yolsuzluk ithamları kıskacından, üzerindeki her türlü denetimi kaldırarak çıkarken neden sadece Hizmet Hareketi’ni yegâne düşman olarak hedef tahtasına koyuyor? Bu kadar eşitsiz ve adaletsiz bir tablo nasıl “Cemaat de devlete göz dikmeseydi” denkliğine mesned oluşturabiliyor? En basit tarafından “yesinler birbirlerini” muhabbeti, otokrasinin önünü açmaya yarıyor. Ezeli ve ebedî bir demokrasi mücadelesi, yani iktidarın kişisel çıkarlar için denetimsiz bir şekilde kullanılması sorunu, bugün Erdoğan’ın Hizmet Hareketi’ne karşı yürüttüğü topyekün imha savaşı ile sürüyor. Bu savaşı, demokrasinin anlam dünyasına yerleştiremeyenler, ülkenin demokrasi standartları adına çok şey kaybetmiş olacaklar.

Demokrasi paranteze alındığı zaman mağdur olanlar hep aynı toplumsal gruplar. En son 28 Şubat sürecinde yaşandığı gibi bugün, fişlemelere dayalı memur kıyımları yaşanıyor. Benzerlik o kadar fazla ki, dün birbirinin ayağını “mürteci” diye kaydıranlar, bu sefer aynı işi “paralelci” diye yapıyor. Dün “yeşil sermaye” vardı, bugün “paralel sermaye” var; devletin ekonomik iktidarı bu sermayeyi yok etmek için aynı sistematik içinde seferber ediliyor. Aynı okullar dün de bugün de iktidarların hedef tahtasında. Daha ötesi bankaların içi dün patronları tarafından boşaltılıyordu, bugün kamu bankaları batık kredilerle kevgire dönmüş durumda. Demek ki temel çatışma bugün olduğu gibi dün de toplumun farklı inanç veya etnik grupları, laikler ve dindarlar, muhafazakârlar ve çağdaşlar arasında değil devlet iktidarını elinde tutan güç ile toplum arasındaymış. Devlet iktidarını eline geçiren azınlık hızla tekelleşmeye ve ortaklarını safdışı bırakmaya girişiyor, sonra da devlete özgü egemenlik araçlarını topluma çevirerek bir otokrasi oluşturuyor. Devletin ekonomik iktidarını kullanarak, rant paylaşımı ve finans sektörü aracılığıyla toplumu kontrol altında tutacak bir siyasî-ekonomik ağ oluşturuyor.

AK Parti sonrasında Türkiye bugün 12 yıl öncesine göre daha dindar bir ülke değil. “Devlet dini”, devlet tarafından üretilen her şey gibi kaba ve sevimsiz. Dindarlığın gelişebileceği doğal zemin devletin resmî ve soğuk kurumları değil, toplumun canlı yapısı. AK Parti iktidarına kadar İmam Hatiplerin neredeyse tamamı halk tarafından yapılmıştı, bu yüzden dindarların ilgi odağıydı; bugün 15 kat artan öğrenci sayısı, kamu fonlarıyla veya devlet rantlarından alınan bağışlarla inşa edilen binalarda eğitim görüyor. Demek ki bu mekteplerin dindarlığa bir katkıda bulunma şansları artık kalmadı.

Tekrar aynı soruya dönelim. Cemaatlerin, bilhassa Hizmet Hareketi’nin devleti ele geçirme niyeti yok mu?

Klasik devlet-toplum çatışması, bugün devleti ele geçiren ve tekeline aşan AK Parti ile cemaatler arasında sürüyor. Bu çatışmayı başlatan tarafın iktidar kanadı olduğunu unutmayalım. Cemaatler devleti ele geçirdikleri için değil, iktidarı denetledikleri ve dengeledikleri için, otokrasi inşası önünde engele dönüştüler.

Sorun bir demokrasi sorunu; öyleyse çözümü karşılaşan iki güç arasındaki denge noktasında değil, demokrasinin evrensel prensipleri ve mekanizmaları içinde aramalıyız.