Tokyo

Uzun yıllar rol model ülke Japonya oldu Türkiye için. Kendi değerlerine bağlı kalarak modernleşen, dünyaya sayısız marka çıkarmayı başaran bir toplum. Bugün Uniqlo isimli giyim markası dünyayı kasıp kavuruyor.

Kendileriyle barışık, saygılı, çalışkan bir toplum. Bizdekinin tam tersi diyebiliriz aslında. Belki aynı yollardan gitmeye çalışmamıza rağmen farklı yerlere varmamızın temel nedeni bu.

İkinci Dünya Savaşı öncesinde de dünya alanında rol alacak bir güç olan Japonya, savaş sonrası askeri harcamaları da kısmanın etkisiyle büyük bir ivme yakaladı. Bugün otomotivden iletişim teknolojilerine, modadan tekstile uzanan geniş bir yelpazede dünya devi.

TÜRKİYE BUNU BAŞARAMADI

Türkiye niye böyle olamadı?

Aslında Osmanlı’nın kendini dünya devi sandığı dönemlerde pilinin bitmiş olması bunun başlıca nedenlerinden biri. Yeniden ayağa kalkacak birikim ve gücü yoktu.

Bir diğeri de iktidarda uzun yıllar aynı partinin kalması, devlet kesesinden zenginleşmenin gruplar arasında kavga çıkmadan gerçekleştirilmesi ve bu yapılırken toplumun geniş yığınlarının unutulmaması.

Evet, özellikle Tokyo pahalı bir kent. Kiralar yüksek, gıda fiyatları yüksek. Ama  orta sınıfı güçlü. Devlet eliyle süper zenginler yaratılırken halk tamamen yok sayılmamış, böylece geniş yığınların demokrasiye bağlılığı sağlamlaştırılmış.

İkinci, Japonlar bizim hiçbir zaman olamayacağımız kadar çalışkan bir toplum. İş, ibadet kadar önemli. Ağızları maskeyle kapalı insanların amacı, grip, soğuk algınlığı gibi hastalarını başkalarına da bulaştırıp onların işe gitmelerine mani olmamak.

Biz ise her bayramın dokuz günlük tatile dönüştüğü, olmayan paraların banka kredileri yoluyla harcandığı bir ülkeyiz.

Japonya’da ciddi bir Türk topluluğu var. Tabii, ülkenin göçmen politikasına bakarsak böyle. Tokyo’da bir cami var ve Türkiye ve Türkler çok seviliyor. Geçen ay Mehter Takımı’nın yaptığı gösteriyi binlerce kişi izlemiş mesela. Ayrıca Türkiye seyahat edilen ülkeler listesinde ciddi bir yer tutuyor.

EN BÜYÜK FARK: ZİHİYET

Hizmet hareketi, burada da üniversite eğitimi almaları için gençlere destek veriyor. Şu anda 32 genç Japon üniversitelerinde eğitim görüyor.

Japonya’nın yaptığını Türkiye niye yapamadı? Özal’ın ardından gelen AKP ve Erdoğan bu fırsatı niye harcadı? Bu sorunun cevabında Japonların çoğunlukla Shinto ve Budist dinine bağlı olmalarının rolü ne? Bunlar müslümanların samimiyetle sorgulayıp cevaplamaları gereken sorular.

Ama bir ülkenin lideri gençlerinden yeni bilgisayar programları yazmaları, uzayı keşfetmelerini istemek yerine, ölü yıkamayı öğrenmelerini istiyorsa, o toplumdan Japonya örneğini çıkarmak kolay ve mümkün olmasa gerek.

Japonya ve Tokyo’yu bizim hiç olamayacağımız bir gerçeklik olarak izliyoruz bugün. Türkiye’nin bu modeli tekrarlaması artık imkansız ne yazık ki.