Geçen hafta Atatürk Havalimanı’nda gerçekleştirilen terör eylemi de göstermiştir ki Türkiye’nin hem PKK hem de IŞİD’le aynı anda mücadele etmesi imkânlarımızı zorlamaktadır. Bu nedenle bu yazımı biraz hayal âleminde olmakla birlikte zor olan fakat imkânsız olmayan bir senaryo için yazıyorum. Bu senaryo Sayın Cumhurbaşkanımızın 2010 yılında büyük bir cesaretle ortaya attığı demokratikleşme sürecine (Kürt açılımına) geri dönülmesi ile başlıyor.

Böyle bir adım atılabildiği takdirde bunun Kuzey Suriye’deki gelişmeler üzerinde de olumlu etkileri olacaktır. Şu anda PYD, uluslararası camianın kendisine olan ihtiyacını sonuna kadar kullanarak, Kuzey Suriye’de Kürtlerin çoğunlukta olmadığı bölgelerde de hâkimiyet kurma peşindedir. Nitekim Kobane IŞİD’den temizlendiği zaman PYD, Kobane’de evlerini terk etmiş olan Arapların ve Türkmenlerin geri dönmelerini zorlaştırmış, onların evlerini ve tarlalarını yakmıştır. Bununla da yetinmemiş, PYD yanlısı olmayan Kürtlerin de evlerine dönmesini engellemeye çalışmıştır. Bu husus Uluslararası Af Örgütü’nün 2015 sonlarında yayımlanan raporunda ayrıntılarıyla anlatılmaktadır.

Türkiye, PYD Başkanı Salih Müslim’le başlattığı diyaloğu yeniden canlandırıp kaderinin kendi devleti olan Suriye’den sonra en çok Türkiye’ye bağlı olduğunu ona anlatabilir. Esasen PKK ile müzakere masasına dönüldüğü takdirde PYD ile işbirliği de kendiliğinden işlemeye başlayacaktır.

Türkiye, burada iddialı bir adım daha atarak Suriye rejiminin de bu işbirliğine dâhil edilmesine öncülük edebilir.

Böyle bir düşüncenin, hükümetimiz için arz ettiği güçlükleri gözümde canlandırabiliyorum. Ama uluslararası ilişkilerde duygusallığa yer yoktur. Türkiye er veya geç Suriye rejimi ile şimdiki gerginlik politikasına son vermek zorundadır. Beşşar Esed’li veya onsuz Suriye rejimi ile bir şekilde ilişki kurmak zorundayız. Yoksa kriz sonrası Suriye’nin şekillenmesine katkıda bulunmamız zorlaşır.

Bu senaryonun ayrıntılarına baktığımız zaman başka avantajlarımızın da olduğu görülüyor: Kuzey Suriye’de Türk sınırının doğu ucundan batı ucuna kadar kesintisiz uzanan bir Kürt oluşumunun ortaya çıkması Türkiye kadar Suriye’nin de işine gelmez. Bu noktada Türkiye’nin ve Suriye rejiminin çıkarları örtüşmektedir. Böyle bir Kürt kuşağının oluşması, Türkiye için, Suriye’de Beşşar Esed’in mi yoksa başka bir şahsın mı devlet başkanı olacağından çok daha önemlidir. Türkiye’nin ehem ile mühimi ayırabilmesi gerekir. Türkiye, Beşşar Esed’i devirme takıntısını bir yana bırakabilirse Suriye rejimi ile anlaşabilir ve bu ülkenin Birleşmiş Milletler Teşkilatı gözetiminde demokrasiye geçiş sürecini bir an önce tamamlamasına yardımcı olabilir.

Böyle bir cesur adım Türkiye’nin bugün karşı karşıya olduğu sorunlardan birçoğunu kolaylaştıracaktır: PKK sorunu çözüm yoluna girecektir. IŞİD’le mücadelede uluslararası camia ile tam işbirliği sağlanacaktır. PYD ile çatışma yerine işbirliği yapılmış olacaktır. Suriye’nin geleceğinde daha etkili olmanın kapısı aralanmış olacaktır. Kuzey Suriye’de kesintisiz bir Kürt kuşağı oluşturulması zorlaştırılmış olacaktır. ABD ile PYD konusundaki görüş farkımız giderilmiş olacaktır. Rusya ile görüş ayrılığı içinde olduğumuz konulardan bir tanesi daha bertaraf edilmiş olacaktır.

Bunu yapabilmenin, söylemesi kadar kolay olmadığının farkındayım. Fakat İsrail ve Rusya ile ilişkilerimizin rayına oturtulmasında takıntılarından kurtulup doğru karar verebilen hükümetimizin Suriye ile ilişkilerde de böyle cesur bir adım atabilmesi gerekir.