Ne kadar güvenilir olduğunu bilmediğim bir ankete göre, güzel yurdumuzda yaşayanların yüzde sekizi IŞİD’i destekliyormuş. Zaten, desteklemekten öte, IŞİD’in militanı olan binlerce kişi bulunduğunu biliyoruz. Ama yüzde sekiz büyük rakam.

Belli ki bu memleketin havasında suyunda böyle oluşumlara yakınlık duyulmasını hazırlayan bir şeyler var. Dün de yazdığım gibi, aileden ya da “mektep”ten ya da “kahve”deki konuşmadan alınan ideolojinin içinde herkese ulaşıyor; “sistem- içi” bir şey!

Münir Süleyman Çapanoğlu adında bir gazeteci vardı. 1958’de Yahya Kemal ölünce, hemen birilerini aramış, şair hakkında yazı toplamış, bir kitap haline getirmiş. Bu yazılar arasında Peyami Safa’dan alınanlar da var. Bir zaman Yahya Kemal’le çok yakın dostluk ilişkisi içinde olan Peyami Safa bir anı anlatıyor: günün birinde ikisi geziniyorlar, konuşuyorlar. Rumelihisarı’nda Yahya Kemal “fetih” üstüne konuşuyor. Derken öğle yemeği için Arnavutköy’e gelip bir lokantaya yerleşiyorlar (“ve bir hayli içtik” diyor Peyami Safa).

“Garson Rum’du ve bize çok dikkatle hizmet ediyordu.

O zaman Yahya Kemal şu unutulmaz sözü söyledi:

–Türk fatihlere Rum garsonlar lâzımdır. Dünya muvazenesini böyle bulur.

Bu sözüne kendi de hayran oldu ve o gün saatlerce tekrarladı:

–Türk fatihe Rum garson.”

Ne dersiniz bu anekdota?

Yahya Kemal bizim modern edebiyatımızın en büyük şairlerinden biri. Aynı zamanda “fikir hayatı” içinde de önemli bir yeri var. İstanbul’da Yunanistan futbol takımını ıslıklayan adamlarla bir ortak yanı olabilir mi, Yahya Kemal gibi bir adamın. Normal ahvalde, yoktur, olmaması gerekir. Ama işte Peyami Safa’nın bayılarak anlattığı anekdotta böyle bir ortaklık olduğunu görüyoruz.

Tabii aslında Peyami Safa da ilginç. Aktardığı söze karşı en ufak bir eleştirel mesafe koymadığını görüyoruz. Tam tersine, büyük bir hayranlıkla, biz de okuyup Yahya Kemal’e hayran olalım diye, bayıla bayıla anlatıyor bunu. Bütün anı yazısının doruğu bu sahne, bu söz!

Yahya Kemal’in bu tip düşünceleri olduğunu bilmez değiliz. “Bin Atlı”sı, “Yeniçeri’ye Gazel”i ve daha birçok şiiri, bu tavrını ortaya koyar. Ama belki en belirgin şekilde “Açık Deniz” şiirinde bu “fütuhatçı” yanını görürüz. Bir yandan da gerçekten çok usta bir şairdir. Böylece, “çirkin” bir duyguyu dile getiren “güzel” şiirler yazma paradoksunu gerçekleştirir. Ve gene böylece, bu saldırgan tutumunu “normal”leştirir.

“En büyük şairimiz” böyle duygularla mest oluyorsa, Cumhuriyet’in bir başka ideologunun, hukukçusunun, Mahmut Esat Bozkurt’un sözü yadırganabilir mi? “Öz Türk olmayanların Türk vatanında bir hakkı vardır, o da hizmetçi olmak, köle olmaktır.”

Mahmut Esat bu cümleyi gerçekten söylemiş mi, nasıl bir bağlam içinde söylemiş, bunun bir tartışması var. Tam böyle söylememiş olabilir vb. Ama Mahmut Esat böyle bir zihniyetin temsilcisi ve sözcüsüydü. Dolayısıyla pekâlâ söylemiş de olabilir (yanılmıyorsam kendisi de bunu tevil yolunda bir şeyler söylemiş).

Ve tabii Mahmut Esat Bozkurt’u savunanlar, savunmaktan öte, övgüyle göklere çıkaranlar da eksik değil. Bunu da “solcu” ve “ilerici” olarak yapıyorlar.

Sonuç olarak Mahmut Esat’ın yaptığı, Yahya Kemal’in söylediğini biraz daha açmaktan başka bir şey değil.

Böylece, Osmanlıcı yanı ağrı basan Yahya Kemal’le tam bir Cumhuriyet ideologu ve Türk milliyetçisi olan Mahmut Esat Bozkurt’u birleştiren bir bağ var ve bu bağ –“sicim” midir, “ip” midir, her neyse– onları İstanbul’daki stadyumda Yunanistan millî takımını ıslıklayan AKP gençlik teşkilâtına kadar da uzanıyor.

Bu toplumun dokusunda, mayasında yer etmiş çok önemli bir olgudan söz ediyoruz.

Tayyip Erdoğan, maçta olanlar kamuoyuna yansıyınca, “birkaç kendini bilmez”den söz etmek gereğini duydu ama “paralelciler”i gibi bu “kendini bilmezler”i de çok iyi tanır, bilir ve onların avazını bu toplumun sesi haline getirmek için şimdiye kadar elinden geleni ardına komadı.