Çinli girişimci Jack Ma tam 15 yıl önce internet şirketi kurdu. İsmini de Ali Baba koydu. Ali Baba 18 Eylül 2014’te halka arz edildi. Ve halka arza aracılık eden bankalar, planlananın üzerinde satış alternatifi (greenshoe option) dâhil 25 milyar dolar satılmayanı alım garantisi (underwriting) verdiler.

Bu arada hisse başına fiyat aralığı 60-66 dolar olarak belirlenen halka arz başvurusu sonrası yapılan tanıtımların (roadshow) ardından gelen yüksek taleple birlikte fiyat 68 dolara çıktı. Halka arz bu fiyattan yapıldı. Ve ilk işlem gününde bu defa fiyat 92,7 dolara yükseldi. Yani yatırımcısı ilk gün yüzde 36 kazanç elde etti Ali Baba’dan. Merkezi Çin’in Hangzhou şehrinde bulunan Ali Baba’nın şirket değeri 231 milyar dolar olarak biliniyor. Şirketin yıllık hâsılatı 7,5 milyar dolar oluyor. Hemen belirtelim Ali Baba’da 22 bin kişi çalışıyor.

Niye anlattık bütün bunları?

Şundan anlattık, 15 yıl önce kurulan Çinli internet, e-ticaret ve yazılım şirketi Türkiye milli gelirinin yaklaşık üçte biri değere sahip oluyor. Ve tarihin en büyük halka arzını yapıyor. Tam 21,8 milyar dolar para topluyor. Türkiye, elinde bu türden fırsatlar olmasına rağmen bir türlü kullanamadı.

Niye kullanamadı Türkiye bu fırsatları?

Çünkü son iki yıldır halka arzlar durdu bu ülkede. Devlet bırakın halka arzı teşvik etmeyi, halka açık şirketleri bile engellemeye çalışıyor. Adeta halka kapanmaya zorluyor şirketleri. Ekonomide hukuki öngörülemezlik aldı yürüdü. İşadamı başkasına yapılanları gördükçe acaba benim başıma ne gelecek diyerek kara kara düşünüyor. Devlet kurumları keyfî denetimlerle yatırımcıları bezdirdi. Ekonomide ceberut devlet dönemi başladı. Piyasa dostuyuz diye gelenler birdenbire piyasa ekonomisine düşman oldular. Başımıza devletçi kesildiler.

Tabii bu nedenle büyüme hızı da düştü. Bu gidişle daha da düşeceğe benziyor. Son üç yılda ortalama yıllık büyüme hızı yüzde 3 düzeyinde bulunuyor. İşsizlik oranı yüzde 9’un üzerinde seyrediyor.

Bu gidişle bırakın 2023 hedeflerini tutturmayı G20’den bizi çıkarmazlarsa iyi. Dünyada ilk 10 ekonomiye gireceğiz derken G20’de kalamayacağız dersek, pek de yanlış olmaz bu tespit herhalde. Anlayacağınız dünya neyi tartışıyor biz neyi tartışıyoruz. İşte Ali Baba örneği önümüzde duruyor.

[email protected]