Türkiye’de kadınlar için öğretmen okulu 1870 yılında açılmıştır. Kız Yüksek Öğretmen okulunun açılma tarihi ise1914’tür.

Balıkesir’de bayan öğretmen yetiştirmek amacı ile Karesi Darülmuallimatı 1916 yılında (20 Kanunu Evvel 1332) daha önce Gureba Hastahanesi Olarak kullanılan bugün Halk Eğitim Merkezi olarak kullanılan (Eski Hacıilbey İlkokulu) binasında açıldı. Takip eden yıllarda diğer sınıfları da oluştu. Okul ilk mezunu 1920’de verdi. Aynı yıl Yunan işgali dolayısı ile kapandı. Bu ilk dönemde okulun Müdürü Makbule Hanım’dır.

Okul kapatılır kapatılmasına da Balıkesir Kız Öğretmen Okulu sadece eğitim öğretim faaliyetine ara vermiştir, aslında Kurtuluş Savaşı yıllarında savaşan askerlere verdiği destek ile bir anlamda faaliyetini devam ettirmeyi bilecektir.

Karesi Darülmuallimat’ının kullandığı Eski Hacıİlbey İlkokulu 1896 yılında Aygören Mahallesinde inşa edildir. Arsanın sahibi Mustafa Ağadır. Hükümete olan borcuna karşılık arsayı hastaneye (Guraba Hastanesine) devretmiştir.

14 Ocak 1920’de Sivas’ta Müdafai Hukuk Hanımlar Cemiyeti kurulmuştur. Atatürk bu kadın örgütünün programını bizzat hazırlamış, Kuzey Mıntıkası Komutanı Miralay Kazım Ozalp’a göndermiş, Özalp’tan bu cemiyetin işgal altında olmayan bölgelerde yaygınlaşması için çalışmasını istemiştir. Kazım Özalp, Balıkesir’ de bu örgütün bir şubesini kurma işini Kız Öğretmen Okulu Müdürü Makbule Hanım’dan ister. Makbule Hanım’da bu işi seve seve üstlenecektir.

Balıkesir’de yayımlanan İzmir’e Doğru Gazetesi’nin 14.1.1920 tarihli 18. Sayısında Makbule Hanım’ın bir çağrısı yayınlanır. Çağrıda Makbule Hanım Balıkesir’deki Eşraf ve Asker Ailelerini “Cuma günü alaturka saat 8’de Sultani Mektebinde” toplantıya çağırır.

İşte bu ilk toplantı ile Müdafai Hukuk Hanımlar Cemiyeti Balıkesir Şubesi kurulmuş olur. İlk kongrede dernek başkanlığına Kız Öğretmen Okulu Müdürü Makbule Hanım getirilir. Makbule Hanım başkanlığında bu örgüt çatısı altında çekirdeğini Kız Öğretmen Okulu öğrencilerinin oluşturduğu kadılar gurubu Balıkesir’in işgal edildiği 30 Haziran 1920 tarihine kadar savaşan askerler için çamaşır, çorap, havlu, gömlek gibi malzemeler hazırlayacak, cepheye göndereceklerdir.

Kurtuluş Savaşına Balıkesir kadınları ve Kız Öğretmen Okulu öğrencileri böyle katkıda bulunurlar. (Zeki Sarıhan, 2010: 170-173).

Kuzey mıntıkası Komutanı Miralay Kazım Özalp “İzmir’e Doğru” Gazetesi’nde yayınlanan “Balıkesir Hanımefendilerine açık mektup” başlıklı bir yazı kaleme alır. Yazıda cephede savaşan askerlere verdikleri bu açık destek nedeni ile Balıkesirli Hanımlara ve Kız Öğretmen Okulu öğrencilerine teşekkür eder.

Kurtuluş savaşının zafer ile sonuçlanmasının hemen ardından 11 Eylül 1923 tarihinde Balıkesir Kız Öğretmen Okulu yeniden açılır. İkinci açılışında da daha önce olduğu gibi masrafları Balıkesir Özel İdaresi tarafından karşılanmaktadır. 1926 yılında okul Maarif Vekâleti emrine alınacaktır.

Karesi Darülmuallimatı, Kız Muallim Mektebi gibi adlarla faaliyette bulunan bu okulumuzun 1924 yılında Müdürü Hatice Süleyha Hanımdır. 1926 yılında ise müdürlüğe Mehmet Arif Bey getirilir.

Bu dönemde okulun öğretmen kadrosu şöyledir: Fatma, Behiye, Faika, Mesrure, Sara, Şükriye, Vecihe, Fakihe, Nadire Hanımlar ile Yusuf, İzzettin, Kasım Şerif, Naci, Akif, Ragıp, Gazali, Lütfi Rıfat, M. Fuat Gündüzalp, Haşim, Hafız Adil, Osman Galip.

Okulun en verimli yılı 1926 yılıdır. Bu yıl okula 40 kadar öğrenci alınır. Necatibey Fakültesi arşivindeki kayıtlardan okulda 1926-1927 öğretim yılında 113 öğrencinin okuduğu görüyoruz. 1925 yılından itibaren ise 120 yatılı kız öğrenciyi barındırmıştır bu okul.

Okul, H. Ali Yücel’in Türkiye’de Ortaöğretim kitabında 1928 Yılında kapanmış görünüyor. 1927 yılında kapatılmasının nedeni yer darlığıdır. Yerini Kız Ortaokuluna bırakacaktır. Ancak 1930 yılına kadar okulda öğretimin devam ettiği, kalan öğrencilerin bu yıl İzmir ve Bursa Kız öğretmen okullarına dağıtıldığı ve okulu kapandığı anlaşılıyor. (Kemal Özer;1957:15)

Balıkesir Kız Öğretmen Okulu’nun öğrenim süresi beş yıllıktır. Okulda 1927-1928 eğitim öğretim yılında uygulanan program şöyledir.

TABLO 11: 1927-1928 KIZ ÖĞRETMEN OKULU PROGRAMI

Kaynak: Kız Muallim Mektebi Öğrenci Kayıt Defteri, Necatibey Eğitim Fakültesi Arşivi.

Program Necati Öğretmen Okulu’da uygulanan programla aşağı yukarı aynıdır. Erkek öğretmen okullarında farklı olarak öğrenciler biçki- dikiş, nakış gibi dersler yerine Askerlik Dersi almaktadırlar.

1928-1929 Öğretim yılından itibaren Kız Öğretmen okulunun yerinde Kız Ortaokulu eğitim öğretim vermeye devam edecektir. Bu okulun 1933 yılında öğretmen kadrosu şöyledir. (Kaynak Dergisi, 1936)

Müdür : M. Fuat Gündüzalp Ev idaresi El işi: Faika Karaman

Müdür Yar : Ayşe Bilge Riyaziye : İzzet Sezer

Tarih-Coğrafya : İsmet Adlı Fransızca : Naci Erçelik

Türkçe : Sebahat Terim İngilizce : Feriha Kurt

Musiki : Fikret Çapan

439702. Necati Öğretmen Okulunda Md. Yardımcılığı da yaptı.)

Müdür : M. Fuat Gündüzalp Ev idaresi El işi: Faika Karaman

Müdür Yar : Ayşe Bilge Riyaziye : İzzet Sezer

Tarih-Coğrafya : İsmet Adlı Fransızca : Naci Erçelik

Türkçe : Sebahat Terim İngilizce : Feriha Kurt

Musiki : Fikret Çapan

439702. Necati Öğretmen Okulunda Md. Yardımcılığı da yaptı.)

Fen Bilgisi- Biyoloji Öğr. Mediha Kocapınar

Anılarının önünde saygı ile eğiliyoruz.

KAYNAKLAR:

Zeki Sarıhan Kurtuluş Savaşı Kadınları,(Ulusal Eğitim Derneği Yayınları, 5. Baskı, Ankara, 2010)s.170-173.

Kemal Özer, Tarihte Balıkesir, (Balıkesir: Türk Dili Matbaası, 1957), s15;

Necatibey Eğitim Fakültesi Arşivi, 1927-1928 Kız Muallim Mektebi Öğrenci Kayıt Defteri.

Kaynak Dergisi, 1936.