Geçenlerde bir haber okudum, çok canım sıkıldı. Haberi okuduysanız, siz de üzücü duygu ve düşüncelere kapılmış olabilirsiniz. Neşenizi kaçırmayı hiç istemem, ama yazıya devam edebilmek için haberi özetlemem gerekiyor.

Meşhur araştırma şirketi Gallup 148 ülkede mutluluk seviyesini ve mutluluğun dışa vurulma derecesini ölçen bir araştırma yaptı. Şimdi sıkı durun: Türkiye 148 ülke arasında 102'nci çıktı. Bu ülkelerde yapılan bir ankette insanlara bir önceki gün yaşadıkları müspet ve/veya menfi duygular ve tecrübeler soruldu. Menfi duygular arasında öfke, stres, fiziksel acı, endişe; müspet duygular arasında ise dinlenme, saygı görme, keyif alma, gülümseme, kahkaha atma vardı.

Çıkan sonuçlara göre, duygusallık sıralamasında Latin Amerika ülkeleri en tepelerde yer alıyor. Bolivya, El Salvador ve Ekvator ilk üç sırayı alırken, Filipinler, Nikaragua ve Guatemala onları takip ediyor. İlginç şekilde, ABD işgalinin mahvettiği ve DAEŞ ile başı dertte Irak da en tepedeki on ülke arasında.

En duygusuz ülkeler sıralamasında Bangladeş, Gürcistan, Azerbaycan, Moğolistan, Sudan, Belarus, Ukrayna ve Rusya zirveyi işgal ediyor. Türkiye bu ülkelerden daha iyi durumda, sayılan ülkeler 140'lı sıralardayken Türkiye 102'nci.

Araştırmaya göre sağlık sorunları ve ekonomik şartların kötü olması veya kötüleşmesi yanında, sosyal ilişki ve özgürlük duygusu da insanların kendini mutlu veya mutsuz hissetmesinde etkili oluyor. Türkiye için özel bir durum, gülümsemeyle ve kahkaha atmayla az karşılaşılması. “Dün gülümsediniz mi ya da kahkaha attınız mı?” sorusuna en çok Türkler “hayır” cevabını vermiş.

Şahsî gözlemlerimiz de bu araştırmanın sonuçlarını önemli ölçüde doğrulayabilir. Ülkemizde insanların sokaktaki olağan hâli asık suratlı ve somurtkan olmak. İnsanların karşılaştıklarında birbirlerine tebessüm etmeleri ve/veya selam vermeleri hayli az karşılaşılan bir durum. Yurt dışına seyahatler yapanlar bunu daha iyi fark eder. Bütün bunlara dayanarak Türkiye'ye “mutsuz insanlar ülkesi” denebilir mi?

Türkiye bir mutsuz insanlar ülkesi ise bunun sebebi/sebepleri neler? Bu tür her araştırmanın gösterdiği gibi, genel geçerliği olan ve tek sebebe dayanan bir açıklama yapmak zor. Birçok faktör devrede. Üstüne üstlük, bu faktörler değişik kişiler üzerinde farklı tesirler meydana getirebiliyor. Fakir insanlar, zengin olmanın mutlu olmayı tek başına sağlayacağını düşünmeye meyledebilir, ancak, fakirlerin mutluluğuna imrenen zenginler az çıkmıyor. Tüm araştırmalar dindar insanların dindar olmayanlara göre daha mutlu olduğunu gösteriyor. Ancak, mutluluğun dinle değil inanmakla ilişkili olduğunu iddia edenler de var. Meselâ, Atatürk'e (daha doğrusu kafalarındaki Atatürk imajına) inanmak ve her bakımdan bağlanmakla mutlu olan insanlar da görüyoruz.

Yine araştırmalar kişinin kendini aşmasını, şahsî dünyasının dar sınırlarına hapsolmasını önleyen ilgilerinin olmasının da mutluluğa katkıda bulunabileceğini söylüyor. Mamafih burada davaları sert ve yumuşak olanlar diye ikiye ayırmakta fayda var. Sert davalar bireyi dava içinde eritiyor ve her şeyi/herkesi yargılamaya, tüm dünyaya yeniden nizam verme imkânsız teşebbüsüne girişmeye, huzursuzluğu huy edinmeye itiyor. Böylece dava bireye değil, birey davaya hizmet eder hâle geliyor. Yumuşak davalarda durum daha iyi. Bu tür davalar bireyi teslim almıyor, bireysel hayata katkı yapıyor. Bireyin tüm hayatını işgal etmiyor, aksine bireysel hayata yeni renkler ve boyutlar ekliyor.

Şahsen ve ülke olarak hangi problemlerle boğuşuyor olursak olalım, mutlu olmak için daha çok sarf etmemiz gerektiği açık. Netice itibariyle dünyada yalnızca bir hayatımız var.