Başbakan ya çok fazla Hollywood yapımı casusluk filmi izlemiş ve orada anlatılanları gerçek zannediyor; ya da “toplum nasıl olsa o filmlerin etkisinde kalmıştır” varsayımı üzerinden bir algı operasyonu yürütüyor.

Mesele MİT değil; zira bir ülkenin gizli haberalma teşkilatının bu kadar gündemde yer işgal etmesi o teşkilatın varlık sebebine aykırı. Cenevre görüşmeleri öncesinde yakalanan TIR’lar, Türkiye’nin kendi evinde operasyon yemesi demek. Yapılan işin doğruluğu-yanlışlığı ayrı bir tartışma konusu; ama ortaya çıkan tablo doğrudan haberalma teşkilatınız için tam bir fiyasko örneği. Sebep ortada: Devleti bir arada tutan çivi çıkmış, yani hukuk her alanda ortadan kalkmış. Hukuk sadece bir adalet sorunu değil; devletin düzen içinde işlemesi, herkesin mutabık olduğu hukuk kurallarına uyulmasına bağlı.

Başbakan durumu yanlış değerlendiriyor. 2937 sayılı MİT Kanunu’nun 26. maddesinde o TIR’ların aranmasını engelleyecek hiçbir ibare yok: “MİT mensuplarının görevlerini yerine getirirken, görevin niteliğinden doğan veya görevin ifası sırasında işledikleri iddia olunan suçlardan ötürü haklarında cezai takibat yapılması Başbakan’ın iznine bağlıdır.” Savcının cezaî takibattan önce, tespit yapması ve ona göre MİT mensupları için Başbakan’a müracaat etmesi lâzım. MİT’in böyle bir görevi yok. Üstelik savcı, kendisine ihbar geldikten sonra o kamyonları durdurup aramadığı zaman suç işlemiş olur. Kanun düzeni zaten bu tür iş kazalarını önlemek içindir. Ordu bile, bir yerden bir yere silah veya mühimmat taşırken yol güzergâhındaki mülkî amirliklere haber verir.

Ancak Başbakan’ın kısa cümlesinde, kanunda hiçbir şekilde yer almayan çok önemli bir “aykırılık” mevcut. “Savcı, benim iznim, Adalet Bakanlığı’nın haberi olmadan böyle bir müdahalenin içine giremez.” Sormamız lâzım: Başbakan’ın iznini anladık, peki “Adalet Bakanlığı şartı” nereden çıktı? Kanunun hiçbir yerinde Adalet Bakanlığı’nın ne adı ne de sanı geçiyor.

İstihbarat, haber, muhbir, muhabir, muhabere hepsi aynı işe dairdir. Batılılar bu işe ince bir beyin faaliyeti olarak “intelligence” ismini koyarlar. İstihbarat örgütleri operasyon yapmaz; Hollywood filmlerinin aksine, istihbarat örgütleri sadece operasyonel kurumlara istihbarat desteği sağlar. Obama, Merkel’in dinlenmesi skandalına dair geçtiğimiz günlerde “devletlerin niyetlerini bilmemiz lâzım” diyerek, CIA’nın bağlı olduğu bizdeki MGK’nın muadili olan devlet kurumuna sahip çıktı. Meşhur MİT’imizin faaliyetlerini düzenleyen 2937 sayılı kanunun 4. maddesinde tek tek bu haberalma görevleri düzenleniyor ve amacı dışına çıkmasını engellemek için sonu şu hükümle bağlıyor: “MİT’e bu görevler dışında görev verilemez ve bu teşkilat Devletin güvenliği ile ilgili istihbarat hizmetlerinden başka hizmet istikametlerine yöneltilemez.”

Peki, açıkça haberalma görevi dışına çıkan TIR trafiğindeki “tanımlanmamış nesneleri nakil” işini, yani “operasyon” görevini nasıl açıklayacağız? Bu açıklamaya Başbakan’ın Adalet Bakanı’nı da mevzuya dahil eden vurgusunu eklediğimiz zaman mesele biraz anlaşılıyor. Geçtiğimiz yıl, haziran ayında gazetelere yansıyan MİT kanun taslağı hem “operasyon” yetkisini hem de Adalet Bakanı’nı, iç ve dış tehdit üzerinden konuya dahil ediyor. Görevlerin sıralandığı 4. maddeye eklenmesi tasarlanan iki fıkra şöyle: “İç tehdit odaklarına karşı her türlü istihbari ve operasyonel faaliyetlerde bulunmak”  ve “dış tehdit unsurlarının imkân ve kabiliyetleri hakkında istihbari faaliyetler yürütmek ve gereğinde başbakanın onayı ile yurtdışında her türlü operasyonel faaliyetlerde bulunmak.” Adalet Bakanlığı da kanun tasarısında, MİT mensuplarının yargılanması için özel mahkeme kurdurma görevi ile, meşhur 26. maddeye ilave yapılarak yer alıyor. Demek ki Başbakan mer’î kanuna göre değil, bu tasarıya göre amel ediyor ve muhakeme yürütüyor. Bu arada devletin çivisi, yani hukuk, yerinden çıkmış oluyor. Tasarı Başbakan’ın emrinde bir “İstihbarat devleti”ni amaçlıyor; ama MİT’in bu göreve hazır olmadığı anlaşılıyor.