Elif ÇAKIR
D- 8. Gelişmekte olan 8 İslam ülkesi; Türkiye, İran, Pakistan, Bangladeş, Malezya, Endonezya, Mısır ve Nijerya.
Ve D-8 Rahmetli Erbakan Hoca’nın büyük rüyası. Kim bilir, 15 Haziran 1997 tarihinde, o gün, Çırağan Sarayı’nda resmi olarak D-8’in ilan edildiğinde Erbakan Hoca’nın kaç yıllık rüyası gerçekleşmiş oluyordu. Şöyle düşünmüş müydü acaba: “Bugünü gördüm, bu ülkeleri bir araya getirdim, bir misyon, bir vizyon ortaya koyulmasına öncülük ettim, artık gam yemem, gözlerim açık gitmez.”
20 yıl önce, 8 üye ülkenin başbakanlarının, devlet başkanlarının yer aldığı, Çırağan Sarayı’nın balkonunda çektirilen ‘D-8 aile fotoğrafına’ bakıyorum da... Rahmetli Erbakan’ın yüzünde hiçbir mutsuzluk, gerginlik, endişe, belirsizlik yok. Bilakis oldukça ‘yegane görevini tamamlamış bir adamın’ rahat bir yüz ifadesi var. (Bulun fotoğrafı ve bakın)
Oysa. Türkiye’nin kaostan geçtiği yıllardı. Zira o fotoğraf çektirildikten 3 gün sonra Erbakan Hoca ‘Başbakanlık’tan istifa etti ve böylece Refah-Yol hükümeti de sonlanmış oldu.
O günler. Ankara’da siyaset için belirsizliğin hakim olduğu günler. Türkiye’nin nasıl bir geceye uyuyacağının da nasıl bir sabaha uyanacağının da bilinmediği bir süreç. Medyanın Ankara ayağı DYP kanadında ‘çatlak’, hükümetteki DYP’li bakanlarda ‘istifa’ haberlerini geçerken, İstanbul medyası D-8 üyesi ülkelerin imzaladıkları İstanbul Anlaşması’nı ve maddelerini haber geçiyorlardı.
En büyük belirsizlik hiç kuşkusuz Refah –Yol hükümetinin Başbakanı Erbakan Hoca içindi. Bu kadar siyasi kargaşa ve belirsizlik içerisinde bir Başbakan nasıl oluyordu da!... Değil mi?
Erbakan, özetle “Hep böyle olur, böyle hareketler tam da böyle zamanlarda çıkar” diyerek bu durumu sakin sakin şöyle anlatıyordu:
“Birleşmiş Milletler ve Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı ne zaman ve hangi şartlar altında ve sonrasında kuruldu. 2’inci Dünya Savaşı sonrasında uzun süre yaşanan soğuk harp dönemine, ve 1989 yılında SSCB’nin dağılması sürecine bir bakın. Şimdi, nereden bakılırsa bakılsın yeni bir dünyanın kurulması vakti gelmiştir. D-8’leri oluşturan ülkelerin toplam nüfusu 800 milyonun üzerinde. Bu ülkelerin toplanarak ‘harp değil barış, gerginlik ve kavga değil diyalog ve kardeşlik, çifte standart değil adalet, sömürü değil işbirliği, tekebbür değil eşitlik ilkesi ve demokrasi ve insan hakları’ ilkelerini esas alarak, güçlerini birleştirerek, yeni bir dünya kurmak için yola çıkmalarının vakti gelmiştir. Bu ülkelerin kültürlerinin ortak noktası da ‘kaba kuvveti değil, hakkı üstün tutmak’ olacaktır.” (12 Haziran 1997, D-8 Sanat Şöleni Açılış Töreni)
***
Ve gelelim evvelsi güne. Saadet Partisi’nin ev sahipliğinde, kurulduğu ve ilan edildiği yerde, Çırağan Sarayı’nda 20. Yıldönümü toplantısı vardı.
Çırağan Sarayı’ndaki yıldönümü toplantısına D-8’nin kurulmasında en az Erbakan Hoca kadar emeği geçmiş, büyümesine, gelişmesine, doğmasına emek vermiş 11. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’de davetliydi.
Gül’ün şu sözlerini aktarmak isterim:
“Erbakan Hocamızın böyle bir inisiyatifi alıp böyle İslam ülkelerini bir araya getirip bu kuruluşu gerçekleştirmesinin amacı İslam ülkeleri arasında daha iyi bir dayanışma ve işbirliği olmasını sağlamaktı. Bunun gerçekleştirilmesinin çalışmaları için de beni görevlendirmişti. Endonezya’dan İran’a kadar birçok ülkede toplantılar yaparak, teknik ve siyasi çalışmalar yaparak bu kuruluşun oluşmasını sağladık.
Bizim D-8’i kurduğumuzda 1997 yılında İslam dünyasının en önemli sorunu neydi diye sorduğumuzda bir tek sorunu vardı: Filistin sorunu. Ki o yıl Filistin işgalinin 20’inci yılıydı. Bugün Filistin sorunu İslam dünyasının sorunları arasında en alt sıralara düşmüş durumda.
4 İslam ülkesinde iç savaş var. Bu ülkelerden bazılarının neredeyse bel kemikleri kırılmış durumda. İşgal nedeniyle değil tam tersine bölge içindeki Müslümanların Müslümanlarla çatışması neticesinde göçler var.
İslam ülkelerinde yaşanan iç savaşlar, mezhep çatışmaları yetmiyormuş gibi bugün Ramazan ayında Körfez ülkelerinde yaşanan çok büyük gerginlik düşündürücü. Dün aynı masada oturanlar bugün birbirine ambargo uygulayacak raddeye gelmeleri düşündürücü.”
“Netice almak için diplomasinin, siyasetin tüm araçlarını temel unsurlarını dikkatlice kullanmamız gerekiyor.
“Kendi evimizin içini düzene koyamamışız, kendi yanlışlarımızı düzeltememişiz, komşularımız arasındaki meseleleri oturarak konuşarak halledememişiz, silahlı çatışma sürecine kadar getirmişiz süreci.”
“Avrupa’nın 500 sene önce yaşadığı mezhep çatışmalarının bugün İslam dünyasında yaşanıyor olması hepimiz için züldür.”
Abdullah Gül’ün özetle söyledikleri bunlar.
***
20 yıl önce İslam dünyasının tek sorunu iken bugün Filistin sorununu en alt sıralara düşürecek kadar problemlerin çoğalması. Düşündürücü.
Ayrıca düşünüyorum da... AK Parti, Erbakan Hoca’nın rüyasına sahip çıksaydı, İslam dünyasını arkasına almış bir hükümet, AB masasında daha güçlü olur muydu? Ne dersiniz? Sadece aklıma geldi.
Yazarlar
-
Nevzat CİNGİRTHerkes genel başkan olabilir; ama lider olmak herkese nasip olmaz 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ali BAYRAMOĞLUErdoğan şemsiyesi: İki algı, iki Türkiye 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet Ali ALÇINKAYAKomplodan Demokratik Topluma; 27 Yıllık Tecrit, Direniş ve Özgürlük. 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Figen ÇalıkuşuNeden yapmazlar? 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Taha Akyol‘Durdurmaya gücünüz yetmez’ 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Bahadır ÖZGÜRTEMU’yu yasaklattı, vizeye taktı: İTO Başkanı milyarlarca lirayı nereye harcıyor? 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Tanıl BoraEntegrasyon 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
İbrahim Kirasİktidarın avantajı muhalefetin şansı 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Fehmi KORUYeniler oyuna girince ne olur? 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mustafa PAÇALTürkiye Orwell’ın 1984 rejimine doğru sürükleniyor 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Elif ÇAKIRSayın Şimşek 124. sıra Türkiye’ye yakışıyor mu? 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
İsmet BerkanAvrupa’da olan biteni takip ediyor musunuz? Yeni bir dünya kuruluyor 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet TEZKAN200 liralık ülke olduk 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Murat SevinçMuhalefetin hassasiyetler konusundaki hassasiyeti! 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Hakan TAHMAZPKK’nin silahsızlandırılması sürecinde kritik hafta 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Murat YETKİNErdoğan’ın Gürlek Tercihi: CHP’ye Darbeyle Baskın Seçimin Çok Ötesinde 13.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ahmet TAŞGETİRENGözü kara tayinler 12.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mustafa KaraalioğluBu endeksi yalanlayan biri çıkmayacak mı! 12.02.2026 Tüm Yazıları
-
Akın ÖZÇERMala fide politia 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet OcaktanMilletin vicdan hizasında durmayı başaramazsanız… 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Yıldız ÖNENYönetilebilir bir çatışma olarak ABD-İran 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mensur AkgünTarihinin önemli bir dönüm noktasında Türkiye… 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mahfi EgilmezOrtaçağ’a dönüş 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
İlker DEMİRAYŞE HÜR DAHİL SOLUN BİR ELEŞTİRİ PRATİĞİ 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Hasan CEMALKürtçe konuştum, tokat yedim; Türkçe bilmiyordum ki! 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
İlhami IŞIKKırılmalar karşısında Türkiye ve Kürtler 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
İbrahim KahveciNüfus verileri ne diyor? 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
Yıldıray OĞURSon anlarında telefonunda Candy Crush oynayan diktatörün hikayesi 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
Akif BEKİÖzgür Özel'in öfke patlaması 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
Selami GÜRELBaşlangıçta Eylem Vardı! (Am Anfang war die Tat!) 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
Bekir AĞIRDIRYakın geleceğin Türkiye’si: Kutuplaşma azalmayacak, psikolojik olarak form değiştirecek 9.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet TIRAŞEDEP YAHU… 9.02.2026 Tüm Yazıları
-
Hikmet MUTİCHP ve Deva Partisi'nin İmralı imtihanı... 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ümit AkçayUluslararası para sisteminin geleceği 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Şeyhmus DİKENNaum Faik var mıydı? 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Yetvart DANZİKYANSuriye’yi konuşurken aslında Türkiye’yi konuşuyoruz 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Gökhan BACIKAKP İslamcı bir parti mi değil mi? 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Cengiz AKTARErmeni uzlaşmazlığı efsanesi 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Berat ÖZİPEKYargı kararları ve yanlış yerde olanlar 7.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet AKAYABD İran'dan Elini Çek! Mollaların İşini Ancak İran Halkı Bitirir! 7.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ümit KARDAŞTekçi-otoriter rejimden vazgeçmeden demokrasi hayali satmak 6.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ahmet TAKANOrtadoğu bataklığından nasıl çıkarız?.. 6.02.2026 Tüm Yazıları
-
Selva DemiralpFed başkan adayı Warsh “Karaman’ın koyunu” olabilir mi? 6.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mücahit BİLİCİDeccalin görünümleri 6.02.2026 Tüm Yazıları
-
Seyfettin GürselEn düşük işsizlik rekorunu kırdık! Sevinelim mi endişelenelim mi? 6.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ahmet Faruk ÜnsalKonjonktürle gelen konjonktürle gitti 3.02.2026 Tüm Yazıları
-
Cafer SolgunCHP ve Kürt sorunu 3.02.2026 Tüm Yazıları
-
Fehim TAŞTEKİN‘Kürtlerin Zamanı’na ne oldu? 3.02.2026 Tüm Yazıları
-
Cihan TuğalAmerikan hegemonyası ve Kürt hareketi 3.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ali TürerHEZİMET Mİ KAZANIM MI ! 3.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mesut YEĞENYanlış Hesaplar 2.02.2026 Tüm Yazıları
-
Eser KARAKAŞGümrük birliğini revize edelim ama nasıl? 2.02.2026 Tüm Yazıları
-
Haşmet BABAOĞLUKorkunç bir soy 2.02.2026 Tüm Yazıları
-
Cemile BayraktarKürtleri kazanmanın vaktidir 29.01.2026 Tüm Yazıları
-
Abdurrahman DilipakÇirkin Amerikalı geldi aşka! 29.01.2026 Tüm Yazıları
-
Vahap COŞKUNÜç kırılma 28.01.2026 Tüm Yazıları
-
Erol KATIRCIOĞLUKürt Sorunu ve demokrasi ilişkisi üzerine 28.01.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet ALTANToplumsal Fakirleşmeye Siyasetin Katkısı 28.01.2026 Tüm Yazıları
-
Ahmet İNSELYitirileni Değil Yeniyi Ararken 27.01.2026 Tüm Yazıları
-
Baskın ORANSuriye olayı ve Türkiye’deki “Süreç” 23.01.2026 Tüm Yazıları
-
DOĞAN ÖZGÜDENTam 80 yıl sonra aynı komplo, aynı ihanet! 22.01.2026 Tüm Yazıları
-
Melih ALTINOKBarzaniler Suriye’de PKK’yı niçin gazlıyor? 21.01.2026 Tüm Yazıları
-
Taner AKÇAMHrant 19 yıldır bizimle bir başka yaşıyor 20.01.2026 Tüm Yazıları
-
Kemal CANSuriye’de olanın adını koymak 20.01.2026 Tüm Yazıları
-
Doğu Ergilİnanç, siyaset ve şiddet üzerine bir manifesto 18.01.2026 Tüm Yazıları
-
Hakan AlbayrakSadece “Suriye Cumhuriyeti” 18.01.2026 Tüm Yazıları
-
Mümtazer TÜRKÖNEŞara’nın sakalı 18.01.2026 Tüm Yazıları
-
Sedat KAYABarbarlık Çağı 5.01.2026 Tüm Yazıları
-
Berrin SönmezŞalvar sevdası “yeni gömlek” ölçütünün habercisi mi? 1.01.2026 Tüm Yazıları
-
KEMAL GÖKTAŞBarış Akademisyenleri'nin göreve iadesine istinaf engeli: Daire, Danıştay kararına direndi 30.12.2025 Tüm Yazıları
-
Abdulmenaf KIRAN11. YARGI PAKETİ, YENİ ADALETSİZLİK VE EŞİTSİZLİKLER YARATTI 28.12.2025 Tüm Yazıları
-
Ahmet İlhanKararsızlığın Erdemi: Kesinliğin Gölgesinde Düşünmek 27.12.2025 Tüm Yazıları
-
Nuray MERTİslamcılık Öldü mü? 26.12.2025 Tüm Yazıları
-
Murat BELGEYüzdük yüzdük 22.12.2025 Tüm Yazıları
-
Ali BULAÇHakim sınıfın iki zümresi 11.12.2025 Tüm Yazıları
-
SİBEL HÜRTAŞCHP programı halka ne vadediyor? Nasıl bir parlamenter sistem? 9.12.2025 Tüm Yazıları
-
Galip DALAYOrta Doğu, Trump Amerika’sına Uyum Sağlıyor 3.12.2025 Tüm Yazıları
-
Zekeriya KurşunDağıstan Cumhuriyeti ve Ayna Gamzatova 1.12.2025 Tüm Yazıları
-
Sezin ÖNEYŞu meşhur “İznik Konsili” 1.12.2025 Tüm Yazıları
-
Fikret BilaAK Parti çekingen 26.11.2025 Tüm Yazıları
-
Necati KURÇOCUK HAKLARI EVRENSEL BİLDİRGESİ 19.11.2025 Tüm Yazıları
-
Zeki ALPTEKİNEmeğin Sosyolojisi ve Kapitalizmin Geleceği: Marx vs. Marx 16.11.2025 Tüm Yazıları
-
Mehveş EVİNYerel yönetimlerle işbirliği kültür politikası için hayati 13.11.2025 Tüm Yazıları
-
M.Latif YILDIZÇÖZÜM SÜRECİ KOMİSYON VE EKMEN 12.11.2025 Tüm Yazıları
-
Zülfü DİCLELİKeşke… 4.11.2025 Tüm Yazıları
-
Etyen MAHÇUPYANKemalizm mi daha ‘iyi’, (Yeni) İttihatçılık mı? (3) 25.10.2025 Tüm Yazıları
-
Hasan Bülent KAHRAMAN‘Parlak gelecek’ ve sol gelecek... 12.10.2025 Tüm Yazıları
-
Metin Karabaşoğluİnsanların devletlerle savaşı 9.10.2025 Tüm Yazıları
-
İlnur ÇEVİKTrump’ın dünyasına hoşgeldiniz… 3.10.2025 Tüm Yazıları
-
Mehmet Ata UÇUMTERÖRSÜZ TÜRKİYE’YE GEÇİŞ SÜRECİ! 14.09.2025 Tüm Yazıları
-
Hakan AKSAYPutin, Trump’ı parmağında oynatmaya devam ediyor 17.08.2025 Tüm Yazıları
-
Gülçin AVŞARSorumluktan kaçmak umuttan kaçmaktır 12.08.2025 Tüm Yazıları
-
Alper GÖRMÜŞZora girmiş bir anlatı: “ABD emperyalizminin değişmez stratejik hedefi bağımsız Kürt devleti” 1.08.2025 Tüm Yazıları
-
Abdullah KıranYeni süreç ve Suriye denklemi 27.07.2025 Tüm Yazıları
-
Cihan AKTAŞTahran bir kez daha bombalanırken 23.06.2025 Tüm Yazıları
-
Aydın SelcenDemokrasiye giderken cumhuriyetten olmak 17.06.2025 Tüm Yazıları
-
Ahmet ÖZTÜRKÇetin Uygur bir kitaba sığar mı? 10.05.2025 Tüm Yazıları
-
Yüksel TAŞKINİktidar milli iradeyi “tapulu arazisi” sandığı için büyük bir bedel ödeyecek 22.04.2025 Tüm Yazıları
-
Ayhan ONGUNDEMOKRATİK EĞİTİM MÜCADELESİNE ADANMIŞ YAŞAMLAR 21.04.2025 Tüm Yazıları
-
Pelin CENGİZTrump’ın yeni vergileri diye yazılır, ‘post modern merkantilizm’ diye okunur 7.04.2025 Tüm Yazıları
-
Cennet USLUİktidar neden umduğunu bulamadı? 2.04.2025 Tüm Yazıları
-
Hayko BAĞDATSokaklarda yükselen ses 28.03.2025 Tüm Yazıları
-
Halil BERKTAYPKK ve Türk solcuları (4) “Dağlarında gerilla var memleketimin” 16.03.2025 Tüm Yazıları
-
Haluk YurtseverKaosta 'hegemonya' arayışı 11.03.2025 Tüm Yazıları









































































































Yorum yazarak yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Marmara Yerel Haber (marmarayerelhaber.com) hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Yazarın Diğer Yazıları
11.02.2026
3.02.2026
28.01.2026
16.01.2026
14.01.2026
13.01.2026
6.01.2026
13.12.2025
30.11.2025
19.11.2025