Doğu toplumlarında ve Anadolu’da geleneksel olanzor değişen hatta değiştiği de belli olmayan; görece usulü bazen de zorla, gönülsüz evliliklerde aileler tabi ki erkekler belirleyici olur..

Kız ve delikanlı  ne kadar birbirlerini istemese de son sözü aile büyüğünün onayı alınarak  karar verilir.

Böylesi  geleneksel evliklerde belirleyici olan ailelerde erkeklerdir; kız da aranan başta güzellik gelir ardından da, o, ailenin kendileriylehısım-dünür olmasının kendileriyleitibar kıyaslaması yaparlar.

İlkelliğin değerlimiz diye yaşandığı  geleneksel toplumlarda,sevdalıların aşk  ilişkileri evliliklere dönüşmez.

Feodal kültürünhakim olduğu, eril iktidarınyön verdiği yerlerde gençlerin cinselliği hatırlanır ama aşık olarak veya sevdalanarak evlenmeleri istisnai bir şeydir.

Bu kültürün sürdüğü yerlerde kız veya erkek sevdiğiyle değil de, birinci veya ikinci derecede  akrabası ile başgözedilir..Birinci derecede akrabası olan teyze,amca ve hala çocuklarıyla, ülkenin batısında söylenen deyimle kuzenleriyle evlenmiş olanların aşık olduklarıyla evlenmeleri hep hayallerindekalmış,kardeş gibi bir arada büyüdükleriyle evlenmişlerdir.Aile büyükleri bu gençlerin birbirlerini isteyip istemediklerine çok gala almazlar, evlenince çoluğa çocuğa karışırlar, ileride de birbirlerine alışırlar deyip kapatırlar.

Kuzenleriyle evlenenlerin içlerinde unutamadıkları mutlaka bir yavuklusu vardır,içinde olan yavuklusunu  ölene kadar da taşırlar.

Gençlerin gönül işlerinde geleneksel ailelerde evliliklere dönüşmemesi için; kıstasları ortaya konulur,din,mezhep,ırk,renk,hatta bölge, eğitim düzeyi,alım gücü ve iki aile arasında olan sosyal ve kültürel faktörleri öne çıkartırlar.

Anadolu’da görece usulü evliliklerde çokta ilginç kız isteme hikayeleri vardır;işte onlardan bir tanesi:

Adam yeğeninin kızını görür ve  beğenir, kızı oğluna almaya karar verir;birkaç gün sonra yeğenine tekrar ziyarete gider, yeğeni bir kadındır.Evine gelen   dayısını yeğeni  tatlı- dil, güler yüzle karşılar hoş beş,yeme içmeden sonra;anlat dayı demesiyle, yeğenim ben neye geldim hiç sormuyorsun der?

“Ziyarete gelmişindir dayı” der..

“Daha önemlisi var “ der adam.

“Peki  dahaönemli olan  ney” dayı ?

“Kızını alıp götürmeye geldim”

Kadın şaşırmış bir şekilde dayı ‘kime götüreceksin’,bu nereden çıktı?

“Oğluma götüreceğim,  kime olacak”

“Kadın, kız istemenin bir usulü ve yöntemi  var dayı,böyle kız mı istenir.Ayrıca senin oğlan isteyebilir ama benim kızım senin oğlanı istiyor mu,bunu hiç düşündünmü?”

Adam birden bozulur, benim hani bir dediğimi iki etmezdin ne oldu,diye öfkelenir ayağa kalkar ve evi terketmek ister ..

“Kurban olduğum dayım bir dinle, kız benim ama gönlü benim değil ” der kadın.

Karşısındakinin cehaletini yok eden ve gönül ilişkisini, gönüllün belirlediğini anlatan içli sözle olayı özetler kadın.

Böylesi kız isteme hikayesi yüzlerce, belki de binlercesinden biridir..

Aşk duygusu ve aşık olma farklı bir sarsılmayı yaşatır insana.

Gönül ilişkisi bir kalp çarpması, ten uyuşması,vücut titremesi,benizsolması,tüylerinürpermesi,dilin lal olması,elin ayağın tutmaması gibi heyecan ve coşkuyla yaşanan görünmez bir duygudur.

Bunu yaşamayanın bu duyguyu  anlaması imkansızdır;böylesi bir duyguyu iliklerine kadar yaşamamış insanlar anlatmaya uğraşmak beyhude bir uğraştır.

Çünkü, aşık olmayı ve aşk yaşamayı önceden belirleyemezsiniz,bu iradenizin dışında bir çarpılmadır yani kaza gibidir ama tatlı ve hoş bir kazadır,insanı kalpten yaralar.

Aşk bir cinsellik değildir ama cinsellik yaşamadan yaşanan aşkta,şerbeti dökülmemiş baklava yemeye benzer.

Aşık olupta aşkına kavuşamayanlar çoluk çocuğakarışsalar da, hep  geride bir şey unutmuşlar gibi arkalarına  bakarak yürürler geliyor mu diye;bir taraftan da etrafı kolaçan ederler bir yerlerden karşılarına çıkacak gibi.

Kavuşamayanların ve  ayrılanların içerisindeki aşk dumansız bir ateş gibi için için  yanarken, sıcak bir köz olarak ta  sıcaklığını hiç kaybetmez.

Peki hayat hep böyle mi geçer?

Elbette hep böyle geçmez.

Unutamazlar ama hayata tutunmak ve devam etmek içiniçlerindeki bu duygunun körlenmesine karşı da çıksalar,teselli eden  bir yol aramışlardır.

Kavuşamayanların  ortak yolu da  ayrılık olmuştur. Ayrılık hayatın her alnında karşımıza çıkan dört yola benzer, nereye gideceğinizi çok düşünmeden vereceğiniz bir kararla yolunuzu seçersiniz ama yolun nereye çıkacağını ve sizi nereye götüreceğini  bilemezsiniz

Haberleşemediği sevdalısından haber alamayankızın,yüksek dağın kuşları selam söyleyin yârime diye, medet umması gibi.

Aşk öyle bir duygudur ki;ne kadar dile getirirseniz getirin âşık olduğunuza kavuşmadıkça hiçbir söz onu tarif edemez.

Tarif edilemediğindenaşk anlam kazanır.

Edebiyatıve  sanatı ortaya çıkartan da aşktır.

Aşk, dinleri,mezhepleri,ırkları,renkleri ve farklı kültürleri aşan,düşmanlıkları dostluğa çeviren,aşık olanları ipsiz birbirine bağlayan,duvarlar kazmasız delen, tabuları yıkan evrensel bir duygudur.

Aşk üzerine yazmayanın  sanat ve edebiyatta yeri çok kalıcı olmamıştır.Büyük düşünürlerin, felsefecilerin aşk üzerine söyledikleri hala geçerliliğini asırlar geçse de,dizeleri günümüze kadar uzanmıştır.

Şadi Şirazi: “Aşk’a uçarsan kanatların yanar”

Mevlana: ”Aşk’a uçmazsan kanat neye yarar”

Yunus Emre: ”Aşk’a  varınca kanadı kim arar” der.

Yaşadığın aşk sana bedel ödettirdiyse aşktır;bedel ödediğin aşkı hatırladıkça bütün duygularının  önüne geçiyorsa bu aşk ölümsüzdür.

İsterse kayıtlara girmesin yaşadığın aşk,yaşadığın sürece aklından çıkmıyorsa, ağrıyan yerinden daha öne geçiyor ve  kalbin ilk günkü gibi çarpıyorsa; işte sen hala aşk yaşıyorsun!.

Kısacası aşk aklından çıkmayan ve kavuşamadığın duygudur ve  yaşı çok önemli değildir.

Not:8 Mart dünya kadınlar gününde, kadınların günlerini kutlar; şiddete, tacize, tecavüze ve  hakarete uğramdan, can güvenliği korkusu yaşamadan özgürce yaşamalarını dilerim.