Cuma sabahı Taraf’ta Amberin Zaman’ın “Bu Kavga Ne Zaman Biter” başlıklı yazısı yayımlandı. Amberin Zaman yazıya “Fethullah’çılar”la giriyor. Onların şu ya da bu nedenle hoşuna gitmeyen yazılar yazdığı zaman uğradığı saldırıları kısaca özetliyor. Bunları sıraladıktan sonra soruyor: yeni durumda onların başına geleni seyredip “Oh olsun!” demek mi gerekir?

Onun buna verdiği cevap, hayır, böyle olmamalı. Bugün gene demokrasiyle ilgisi olmayan bir uygulama yürürlükte ve bu sefer uygulamanın “kurban”ı o kişiler, “Fethullah’çı” diye bildiklerimiz. Biz bu toplumda demokrasinin yanında duran kişiler isek, anti-demokratik uygulamanın hedefinde olan kim olursa olsun, demokrasinin yanında –demek ki uygulamanın karşısında– olmaya devam etmeliyiz.

Ben de tamamen aynı fikirdeyim.

“Demokrasi” lafı açıldı mı, Voltaire’e izafe edilen bir anekdot anlatılır. “Sizinle hiç aynı fikirde değilim,” demiş Voltaire, “ama fikrinizi dile getirme hakkınızı savunmak için elimden gelen her şeyi yaparım.” Bu mealde bir söz. Voltaire sahiden bunu söylemiş mi, söylediyse nerede, kime söylemiş, bilmiyorum. Biri uydurmuş ya da yakıştırmış da olabilir. Ama böyle bir bilgi var: “galat-ı meşhur” da olsa, demek ki olduğunu kabul edeceğiz.

Demokrasiyi ve onun gerekleri olan “ifade özgürlüğü” ve “çoğulculuk” gibi şeyleri çok iyi açıklıyor ayrıca. Çünkü bütün bu kavramlar, dönüyor dolaşıyor, senden farklı olana varolma hakkı tanıma tavrına gelip orada düğümleniyor.

Haksızlığa karşı çıkmak… Haksızlığa uğrayanı savunmak… “Haklı”… “haksız”…

Soyut şeyler bunlar. Haksızlık yapanın benim dostum, yakınım, önderim vb. olması bir şeyi değiştirmiyor; haksızlığa uğrayan için de aynı şey. “Hak” diye bir şey var ortada ve ne kadar soyut olursa olsun onun da bir tanımı var. Dolayısıyla bir olaya bakıp, olayın taraflarına karşı benim beslediğim duygulardan bağımsız olarak, “bu haklı” ya da “bu haksız” diye bir ayrım yapmanın araçlarına sahibim.

Sahip olmasına sahibim, ama onları kullanmaya hazır mıyım? Hayır, bu toplumda yaşayan insanların, “çoğunluğu” demeyim ama “çoğu”, buna hazır değil.

Birini sevmenin de sevmemenin de somut nedenleri olabilir elbette. Şu anda haksızlık yapanı niçin seviyorum, haksızlığa uğrayanı niçin sevmiyorum, bunları kendime ve başkalarına açıklayabilirim. Ama sorun bu değil. Sorun, bu gibi duygularıma rağmen nesnel tavır almamı sağlayacak soyutlamayı yapıp yapamayacağım, yapıp yapamadığım sorunu.

Ve işin içine ille bir “yarar” etkeni eklemek gerekiyorsa, pekâlâ, diyebiliriz ki, demokrasinin varlığı ve ona bağlı olarak “hak, hukuk” garantisi, uzun vadede hepimizin yararınadır. Onun için, “düşman” bellediğim kişi bugün bir “katakulli” sonucu alt ediliyorsa, bu keyfiyet yarın benim de bir katakulliye uğrayacağımın garantisidir.

Bunlar aslında hepimizin bildiği şeyler. Ama bunları bilmek, her zaman veya herkes için böyle davranmak anlamına gelmiyor.

Çok zaman, için için öyle olmadığını bilsek dahi, haksızlığın haksızlık olmadığına, “düşman” bellediğimiz kişi, grup, neyse onun, hukuken de suçlu olduğuna inanma, inanmış görünme yolunu seçeriz.

Ama böyle davrandıkça, Amberin Zaman’ın sorusuna, “Hiçbir zaman” cevabını vermiş oluruz. Türkiye Cumhuriyeti’nin yurttaşları olan bizler, çeşitli sempati ve antipatilerimizi aşıp nesnel bir tavırla demokrasinin yanında yer almayı öğrenmedikçe ve bunu yerine getirmedikçe, “Bu kavga bitmez”, kavganın biçimi ve kullanılan araçlar, silâhlar da değişmez. Bir zamanlar çeşitli haksız saldırıların hedefi olmuş AKP’nin bugün başkalarına karşı giriştiği saldırılarda neleri kullandığına bakınca, bunu görüyoruz. Şimdiki “kurban”ın vaktiyle aynı şeyleri kullanmış olması da somut durumu değiştirmiyor. Bu son konuyu başka bir yazıya bırakalım.