“Sorun, Soma’daki ya da yurdun dört bir yanındaki küçük işletmelere yeni kurallar dayatmakla çözülemez. Siz, işçi güvenliğini maksimum düzeye çıkarmak için mükemmel kurallar getirdiğinizde, o küçük işletmenin önünde iki seçenek kalır: Bütün bu tedbirleri aldığında işlettiği maden rantabl olmaktan çıkacağı için ya madeni kapatıp gidecek ya da ne yapıp edip kuralları ihlal etmenin daha akıllıca, daha ustaca yollarını bulacaktır. Ne kadar büyük olursa olsun, hiçbir denetçiler ordusunun baş edemeyeceği kadar yaygın bir “ihlal ihtiyacı” çıkacaktır ortaya” diye bitirmiştim dünkü yazımı.

Aslına bakarsanız, kaza riskini sıfıra yaklaştırmak, işçi eğitimine bir iki yıl gibi uzun bir süre ayırmak ve madenleri sadece kaza riski açısından değil, çalışma koşullarında da 21. yüzyılın endüstriyel ilişkilerine denk düşecek şekilde ciddi iyileştirme sağlamak, bütün bunlar sadece bizim gibi kişi başı milli geliri 10 binlerde dolaşan ülkeler için değil, Avrupa’nın ileri sanayi ülkeleri bakımından da son derece külfetli bir iş.

Nitekim, şu anda Avrupa’nın birçok ülkesinde, yer altı madenciliği ekonomik olarak sürdürülebilir olmadığı için terk edilmiş durumda.
 
Avrupa da baş edememiş
 
Şu anda Brüksel’de yaşayan Kayahan Uygur’un Akşam Gazetesi için hazırladığı habere göre, 7 nükleer santralin bulunduğu Belçika’da tüm kömür ocaklarının kapısına 1981 yılında kilit vurulmuş. Belçika, 1956 yılında yaşanan ve 262 madencinin ölümüyle sonuçlanan kazadan sonra “çözümü” madenlerde çalıştırmak üzere 1962 yılında Türkler’i getirmekte bulmuş. Bu insanlık dışı ve kolaycı uygulama bile sadece 20 yıl işe yaramış ve sonunda bu ülkede madencilik bitmiş. 19 nükleer santralin bulunduğu Fransa’da ise ocaklar 1983 yılında kapatılmış. Şimdi bu ocaklar müzeye dönüşmüş durumda. Ziyarete açılan müzeler her yıl yüzlerce turist tarafından geziliyor.

Nükleer enerjinin yaygın olduğu Almanya’da, kömürün yüzeyden kepçelerle toplandığı açık ocaklar dışında sadece iki küçük ocak var, onlar da kuyu ve galeri şeklinde değiller. Ayrıca Almanya da 2018’e kadar madenleri kademeli olarak kapatma kararı almış durumda. Alman Hükümeti madenler için yılda 2,5 milyar euro harcayarak sübvanse etmeye devam etmek yerine mevcut sübvansiyonları madenlerin kapatılmasının ardından maden işçilerinin tazminatlarına ve çevre temizliğine harcamayı planlıyor.
 
Bir karar verme durumundayız
 
Bu bilgilerden de anlaşılıyor ki, yüksek teknolojiye geçmek de kömür ocaklarını ekonomik olarak sürdürülebilir bir işletme haline dönüştürememiş. Bu ülkeler bugün Soma dolayısıyla bizim yapmamız gereken hesaplaşmayı 80’li yıllarda yapmışlar ve bir karar vermişler.

Şimdi, biz de bir karar vermek zorundayız:

“Her türlü tedbiri alacağız. Bir işçinin bile ölmeyeceği şartları sağlayacağız” demekle olmaz.

Her türlü tedbiri aldığınızda astarı yüzünden pahalıya geliyorsa ne olacak?

Yeraltı madenlerimizde teknolojik bir atılım yaptığımız, can güvenliğini tam olarak sağlayacak bütün tedbirleri aldığımız ve çalışma koşullarını radikal bir biçimde iyileştirdiğimiz durumda, karşımıza çıkan maliyetler bu ocakları ekonomik olarak sürdürülemez duruma getiriyorsa ne yapacağız?

Biz de bu ocakları devlet sübvansiyonuyla mı ayakta tutmaya çalışacağız ve bu karar vergilerimizi kullanmak için akıllı bir yol mu olacak?

Belçika’nın bir süre yaptığı gibi, Pakistan’dan, Bangladeş’ten Suriye’den ölümü göze almış yoksulları getirip madenlere mi dolduracağız?

Yoksa ocaklarda kademeli bir tasfiye ve nükleer enerjiye geçiş planı üzerinde mi çalışacağız?

Bu temel kararları vermeden yapılacak palyatif düzeltmelerin kaynak ve zaman kaybından başka bir işe yarayacağını sanmıyorum.