Basın Tarihi, 13 yıl öncesinin Orta Doğu coğrafyasında durmuş, dersler çıkarılacak olaylar etrafında dolanıyor.

Çoktan unuttuğumuz 2 Haziran 2012 tarihi Ortadoğu, özellikle de Mısır için önemli bir gün.

Mısır diktatörü Mübarek o gün müebbet hapse mahkûm olmuştu.

Dünyada çok geniş yankılanan haberi 3 Haziran tarihli Sabah Gazetesi’nde sür manşetten “Firavun’a Müebbet” başlığıyla görüyoruz. Diğer gazeteler ilk sayfalarında ama çok da büyütmeden görmüşler.

***

Orta Doğu gerçekten çok depremli bir bölge.

Sadece çok depremli mi, aynı zamanda çok kanlı da…

Sadece Mısır’daki gelişmelere bakarak bile bu gerçeği görebiliyoruz.

“Enver Sedat devlet başkanı olduğunda, aralarında Mısır’ın da bulunduğu Arap ülkeleri ile İsrail arasında 6 Ekim 1973 (Yom Kippur) savaşı başlamış ve bu savaştan sonra ‘İsrail-Mısır’ arasında barış antlaşması yapılmıştı.

Sedat, İsrail’in o zamanki Filistin devleti üzerinde hâkim olduğu bölge sınırlarını tanımış ve diğer Arap ülkelerini de bu sınırları tanımaya davet etmişti.

Bu çağrısı sonrası ‘Hain’ ilan edilen Enver Sedat 6 Ekim 1981 tarihinde Kahire’de resmî tören sırasında suikast sonucu öldürülmüştü…”

***

Mısır ordusunda görevli olan subay Halid el İslambuli ve iş birliği içerisinde olduğu silah arkadaşları, kasklarının içine gizlenmiş el bombalarını geçit töreninde Sedat’a ve yanındakilere fırlatmışlardı.

El bombaları atıldıktan sonra otomatik silahlarla protokolün üzerine ateş açmışlardı.

El bombalarını atmak için protokole yaklaşan askerleri törenin bir parçası sanarak onlara selam vermek için ayağa kalkan Enver Sedat’ın vücuduna 72 mermi isabet etmişti.

***

6 Ekim 1981’de Enver Sedat’ın bir suikast sonucunda öldürülmesi üzerine Hüsnü Mübarek devlet başkanı oldu.

Arap ülkeleriyle ilişkileri geliştirmeye çalıştı.

1982’de Lübnan’ı işgal eden İsrail’le yakınlaşma politikasından uzaklaştı.

1987’de altı yıllık ikinci bir dönem için, oyların yüzde 97’sini alarak devlet başkanlığına yeniden seçildi.

***

Enver Sedat döneminde İsrail’le yapılan barış antlaşması yüzünden Arap Birliği’nden çıkarılmış olan Mısır 1989’da tekrar birliğe kabul edildi, birliğin merkezi de Kahire’ye taşındı.

1990-91’deki Körfez Bunalımı ve onu izleyen Körfez Savaşı sırasında Arap ülkeleri, İsrail ve Filistin Kurtuluş Örgütü arasında aracılık işlevini üstlendi Mısır.

Suudi Arabistan’ın, uluslararası kuvvetlerin desteğine başvuru kararının desteklenmesinde öteki Arap ülkelerine öncülük etti.

***

Enver Sedat’a yapılan suikastın ardından Mısır Devlet Başkanlığına ve Ulusal Demokratik Parti’nin liderliğine seçilen Mübarek, 1987, 1993, 1999 ve 2005 yıllarında yapılan ve muhalefetin katılımının kısıtlandığı seçimlerde arka arkaya dört kez göreve seçildi.

***

26 Haziran 1995’te, Afrika Birliği Örgütü Zirvesi için gittiği Etiyopya’nın başkenti Addis Ababa‘da kendisine suikast girişiminde bulunuldu. İstihbarat raporlarına göre girişim, el-Kaide ile birlikte hareket eden ve Mısır’da faaliyet gösteren İslam Cemaati ile Mısır İslam Cihadı tarafından gerçekleştirilmiş ve Sudan hükûmeti ile ülkenin istihbarat servisleri tarafından desteklenmişti.

***

İktidarının 30. Yılındaydı…

2011 yılında Tunus’ta başlayan Arap Baharı protestoları 25 Ocak 2011’de Mısır’a sirayet etti.

10 Şubat 2011’de yetkilerinin çoğunu yardımcısı Ömer Süleyman’a devretti, 11 Şubat 2011’de ise görevini orduya ve anayasa mahkemesine devrederek istifa etti.

İstifa ettikten kısa bir süre sonra tutuklandı ve yargılanmaya başlandı.

***

2 Haziran 2012 günü yardımcısı ile birlikte ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı.

Oğulları ve yargılanan birkaç kişi ise beraat etti.

Karar sonrası Mübarek’in idam edilmesini isteyen göstericiler, Mübarek’in yargılandığı mahkeme önünde polisle çatıştılar.

Yaşanan gelişmeler üzerine Mübarek’in depresyona girdiği söylendi.

***

Konjonktür nispeten değişmişti…

Mısır’ın en üst düzeydeki temyiz mahkemesi tarafından 2 Mart 2017’de hakkında beraat kararı verildi.

24 Mart 2017’de serbest bırakıldı.

88 yaşındaydı.

***

Hüsnü Mübarek 25 Şubat 2020’de başkent Kahire‘deki Kahire askerî hastanesinde 91 yaşında öldü.

Dünyadaki çeşitli medya kaynakları, Mübarek’in başkanlığı süresince 70 milyar dolar civarı servet elde ettiğini ileri sürdü.

***

Mısır’ı bir ziyaretimde faşizmin günlük yaşamdaki insanın kemiklerine işleyen deneyimine denk gelmiştim… Sıradan bir Mısır’lı vatandaş gibi ulaşmak istediğim adrese varmam saatler almıştı.

Halbuki resmi kortej aynı yolu dakikalar içinde geçmişti.

Mübarek’in Saray’daki saltanatına, soru sorma gayreti içindeki medyaya karşı kullandığı üslubuna da şahit olmuştum.

Bütün diktatörler gibi o da zaman hiç değişmeyecek sanıyordu.

***

Ey Mübarek Orta-Doğu….

Diktatörlerin ve depremli siyaset oyunlarının kanlı arenası.