Rusya’nın Ukrayna’yı işgal etmesi ile başlayan NATO’nun  uluslararası güvenlik ve genişleme politikaları tartışma konusu olmaya devam ediyor.

İsveç ve Finlandiya’nın NATO’ya üye olmak istemesi ve Türkiye’nin bu iki ülkenin üyeliğine karşı çıkması da bu gündemin alevli bir parçası.

Türkiye bir NATO ülkesi…

NATO ülkesi deyince, aklımıza önce yıllardır tartıştığımız  “Kontrgerilla,Gladio ve Ergenekon” gelmekte.

CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun SADAT’ı ülke gündemine getirmesinden sonra ben de,2005 yılında Türkiye’de yayınlanan “soğuk savaş” yıllarında antikomünizme karşı kurulan,hiçbir ülke de hukukun denetimine girmeyen,terör için kullanılan;sivil silahlı bu yapıları anlatan,yazarı “Daniele Ganser”in ,”NATO’nun Gizli Orduları” adlı kitabını kütüphanemden indirdim.

Bu referans niteliğindeki kitabı sizlerle paylaşmak istedim.

Kitap 17 bölüm,503 sayfa…

Yazar 40 sayfalık,17.Bölümü Türkiye’ye ayırmış.

Türkiye’deki gizli orduyu şöyle yorumluyor:

 ”Türkiye’deki “gizli ordu” Batı Avrupa’daki diğer “tüm gölge ordulardan” daha zorba bir tarihe sahip..

Etnik Türk Milliyetçi hareketiyle sıkı sıkıya bağlantılı olan, bu şiddetin kökleri yirminci yüzyılın başlarına dayanmakta olduğuna dikkat çekiyor.

Türkiye’nin 4 Nisan 1952 yılında NATO’ya üye olması ile Genelkurmay Başkanlığında oluşan,  Albay Alpaslan Türkeş’in katkısı ile bu ‘gizli ordu’ Türkiye’de kurulur ve Karargahın adı da Seferberlik Tetkik Kurulu (STK) olur.

STK, Amerikan Askeri Yardım Heyeti’nin (JUSMATT) Ankara Bahçelievler’deki binasında faaliyet göstermeye başlar. Seferberlik Tetkik Kurulu 1965’te yeniden yapılandırıldı ve adı Özel Harp Dairesi(ÖHD) olarak değiştirildi.

1990 yılında Gladio (kısa kılıç) açıklamaları sırasında, Türk gizli askerlerinin komuta merkezi bu adla anılıyordu. Özel Harp Dairesi ,teşhir edilen bu ismi bir kez daha değiştirmek zorunda kaldı ve Özel Kuvvetler Komutanlığı(ÖKK) adıyla faaliyet yürütmeye başladı.”

 Ülkeyi yöneten siyasetçiler ve kamuoyu Türkiye’de NATO’nun “gizli orduları” olduğunu, NATO’ya üye olduktan 22 yıl sonra,1974 yılında dönemin Genelkurmay Başkanı Orgeneral Semih Sancar, dönemin Başbakanı Bülent Ecevit’ten “Özel Kuvvetler Komutanlığı” için “ödenek” istemesi ile haberdar olur.

Ecevit Genelkurmay Başkanı Orgeneral Semih Sancar’a Genelkurmayda böyle bir birimin olduğunu bilmediğini  ve  bugüne kadar “özel Kuvvetlerin”, “ödeneğini nereden alıyordunuz” diye Sancar’a sorar?

Sancar’da “Amerika ödüyordu” diye yanıtlar.

SADAT ülkenin geçmişteki soğuk savaş döneminde Genelkurmaya bağlı “gizli orduların” yeni versiyonu gibi görünüyor.

“Sivil gizli ordular” soğuk savaş döneminde NATO üyesi ülkelerin Genelkurmay Başkanlarının denetiminde kuruldu.

Sosyal demokrat, sosyalist ve komünistlerin iktidara gelmemesi ve iktidar ortağı olmaması için, askeri darbeye destek veren unsurlar olarak görev yaparlar.

 NATO üyesi ülkelerde sol güçlere karşı işlenen terör olaylarının merkezinde yer almışlar…

Ama terör olaylarından sosyalist ve  Komünistleri sorumlu tutmuşlar.

 “Gizli ordular fikrini” ilk defa   1940 yılında İngiltere Başbakanı Churchill ortaya atmış

Churcill’in bu tezi NATO’ya üye ülkelerde böylesi “sivil gölge  orduların” kurulması  üye ülkeler tarafından da benimsenmiş.

Yazar Danıele Ganser NATO’nun denetiminde faaliyet gösteren ve NATO’ya bağlı ülkelerin Genelkurmay Başkanlığına bağlı çalışan ve sivillerde oluşan; ”Gizli Orduların”  işledikleri insanın kanını donduran, cinayetlerin kanlı kronolojisini çıkartmış.

1940 yılında:

“İngiltere’de Başbakan Winston Churchill, direniş hareketlerine destek vermek ve düşman işgal altındaki topraklarda yıkıcı faaliyet yürütmek suretiyle, Avrupa’da direnişi körükleyecek;Özel Hareketler İdaresi(SOE)  adında,gizli bir “gölge ordu” kurar. İkinci dünya savaşının ardından, ”gizli gölge ordular” eski SOE askerlerinin katılımıyla, SOE’nin deneyimleri ve stratejileri  doğrultusunda kurulur.”

1944 yılında:

“Londra ve Washington, Batı Avrupa’yı komünizmden korumanın önemi üzerine anlaşmaya varır.

Yunanistan’da ilk “gizli ordu”, LOK adıyla kurulur.

 Başkent Atina’da,İngilizler’in savaş sonrası ilk hükümete dönük müdahalelerini protesto etmek amacıyla komünistler tarafından düzenlenen eyleme gizli askerler ateş açarlar.25 Protestocu ölür,148 kişi de yaralanır. Böylece gizli ordu ilk terör eylemini yapar.”

1945 yılında:

“Finlandiya’da Komünist içişleri bakanı Leino, kapatılan “gizli  bir gölge ordu” olduğunu açıklar.”

1947 yılında:

“Birleşik Devletler’de Başkan Harry Truman,NSC ve CIA’yı oluşturur.CIA’nın örtülü faaliyet kolu OPC,Frank Wisner yönetiminde Batı Avrupa’daki gölge orduları kurar.”

1947 yılında:

“Fransa’da İçişleri Bakanı Edouard Depreux,ülkede “Plan Blue” kod adlı gizli bir gölge ordu olduğunu kamuoyuna açıklar.”

1947 yılında:

“Avusturya’da, aşırı sağcı Soucek ve Rossner tarafından kurulan “gizli gölge şebeke”  açığa çıkartılır. Başbakan Körner,zanlıları esrarengiz koşullar altında affeder.”

1948 yılında:

“Fransa’da, antikomünist gizli gayrinizami savaşı koordine etmek üzere “Batı Birliği Gizli Komitesi” (WUCC) kurulur.Bir yıl sonra NATO oluşturulur ve WUCC,”Gizli planlama Komitesi” (CPC) adı altında askeri ittifaka entegre edilir.”

1949 yılında:

“NATO kurulur ve Avrupa karargâhı Fransa’da konuşlanır.”

1951 yılında:

“İsveç ve Stockholm ‘deki  CIA istasyonunda  görevli ajan William Colby,tarafsız İsveç ve Finlandiya ile NATO üyesi Norveç ve Danimarka’da “gölge orduların” eğitimine yardımcı olur.”

1952 yılında:

“Almanya’da, eski SS askeri Hans Otto,Frankfurt Hessen’de polise faşist gölge ordu BDJ-TD’nin varlığını açıklar.Tutuklanan aşırı sağcılar, esrarengiz koşullar altında suçsuz bulunurlar..”

1953 yılında:

“İsveç’te,polis sağcı Otto Halberg’i tutuklar ve İsveç gölge ordusunu açığa çıkartır.Hallberg serbest bırakılır ve kendisine yönelik suçlamalar esrarengiz biçimde düşürülür.”

1957 yılında:

“Norveç’te,gizli servis NIS’in direktörü Vihelm Evang,ülkesinin egemenliğinin Birleşik Devletler ve NATO tarafından sınırlandırılmasını şiddetle protesto eder ve Norveç “ gölge ordusunun” CPC toplantılarından geçici olarak çeker.”

1958 yılında:

“Fransa’da,NATO,gizli savaşı ve gölge orduları koordine etmek üzere ACC’yi kurar.1966 yılında Fransa’dan çıkarılan NATO Avrupa karargahını Brüksel’e taşıdığı sırada,SDRA11 kod adıyla anılan ACC Belçika askeri gizli servis içine saklanır ve karargahı NATO’nun bitişiğine taşınır.”

1960 yılında:

“Türkiye’de ordu ,”gizli orduların” da desteğiyle askeri bir darbe geçekleştirir ve Başbakan Adnan  Menderes’i idam ettiğine yer verir.”

1961Yılında:

“Cezayir’de Fransız gölge ordusu üyeleri ile Vietnam’daki Fransız savaşından gelme askerler,yasadışı OAS örgütünü kurar ve başkentte CIA desteğiyle askeri bir darbe girişiminde bulunur. De Gualle hükümetine karşı girişilen darbe başarısız olur.”

1964 yılında:

“İtalya’da gizli gölge ordu “Gladio” sessiz bir askeri darbeye dahil olur.General Giovanni’de Lorenzo,Piyano Solo operasyonuyla bir grup sosyalist bakanı hükümetten çekilmeye zorlar.”

1965 Yılında:

“Avusturya’da polis kuvvetleri Windisch-Bleiberg yakınlarında bir madende bir silah zulası ortaya çıkarır ve İngiliz otoriterleri Avusturya’daki diğer 33 M16 silah zulasının yerlerini tarif etmeye zorlar.”

1966 Yılında:

“Portekiz’de CIA,Aginter Press’i kurar.Aginter Press Yarbay Yves Guerin yönetiminde gizli bir gölge ordu yürütmektedir ve elemanlarına pratik bombalı terörizm,sessiz suikast,yıkıcı teknikler,gizli iletişim ve içeri sızma ile sömürge savaşı gibi konularda ayrıntılı eğitim verilmektedir.”

1966 yılında:

“Fransa’da Cumhurbaşkanı Charles de Gaulle,NATO’yu Ülkeyi terk etmeye zorlar.Askeri ittifak Brüksel’e taşınırken,antikomünist gölge ordulardaki  sağcıları koruduğu belirtilen gizli NATO protokolleri açığa çıkar.”

1967 yılında:

“Yunanistan’da gölge ordu Hellenik Akıncı Kuvvetleri,Yunanistan Savunma Bakanlığı’nın kontrolünü ele geçirerek,askeri bir darbe başlatır ve yönetimi sağcı bir diktatörlüğe çevirir.”

1968 yılında:

“İsveç’te İngiliz M16 ‘dan gölge ordularda hayli ilişkili bir ajanın ,gizli şebekeye ait bilgileri Sovyetlere verdiği açığa çıkar.”

1969 yılında:

“Mozambik’te,Portekiz gölge ordusu “Aginter Press”,Mozambik Bağımsızlık Partisi Başkanı  ve FRELİMO hareketi lideri Eduardo Mondlane’yi öldürür.”

1969 Yılında:

“İtalya’da 16 kişinin öldüğü,80 kişinin yaralandığı Piazza Fontana katliamı yaşanır.Suç solcuların üzerine atılır.30 Yıl sonra karşı istihbarat birimi başkanı, aşırı sağcı General Giandelio Maletti,yargılandığı bir dava sırasında, katliamın İtalyan gölge ordusu ve sağcı teröristler tarafından, ABD gizli servisi CIA emirleri doğrultusunda,İtlalyan Komünistlerine duyulan güveni sarsmak amacıyla gerçekleştirildiğini belirtir.”

1970 Yılında:

“İspanya’da içlerinde Gladio gölge ordusundan Stefano delle Chaie’nin de bulunduğu sağcı teröristler Franco’nun gizli polisi tarafından kiralanır.İtalya’ya aşırı sağcı Valerio Borgese’in gizli orduya Roma’daki İçişleri Bakanlığı binasını işgal etmeleri emrini verdiği, başarısız bir darbe girişiminin ardından kaçmışlardır.”

1971 Yılında:

“Türkiye’de Ordu Askeri darbe gerçekleştirir ve iktidarı ele geçirir.Gölge ordu Kontrgerilla iç terör olaylarına girişerek yüzlerce insanı öldürür.”

1972 Yılında:

“İtalya’da Petongo köyü yakınında park halinde bir araba da patlayan bomba  Carabineri’nin ölümüne yol açar.Terör olayı başlangıçta solcuların üzerine yıkılır:daha sonra kanıtlar sağcı terörist Vincenzo Vinciguerra’ya gösterir ve İtalyan gölge ordusu GLADİO’yu açığa çıkaran gelişmeler başlar.”

1974 Yılında:

“İtalya’da Bresica’da yapılan antifaşist bir gösteri sırasında yaşanan katliamda 8 kişi ölür,102 kişi de yaralanır veya sakat kalır:Münih treni italicus Express’te patalyan bir bomba ise 12 kişinin ölümüne,48 kişinin yaralanmasına ya da sakat kalmasına yol açar.”

1974 yılında:

“Danimarka’da gizli gölge  ordu “ABSALON” bir grup solcu akademisyenin Danimarka Odense Üniversitesi’nin yönetimine engel olmaya çalışır;ardından gizli ordu açığa çıkar.”

1974 yılında:

“İtalya’da askeri gizli servis şefi General Vito Miceli,devlet aleyhine yıkıcı faaliyetler suçlamasıyla tutuklanır ve dava sırasında NATO gölge ordusunu açığa çıkartır.”

1976 Yalılında:

“Almanya’da gizli servis BND’nin sekreteri Heidrun Hofer,Alman gölge ordu sırlarını, bir Sovyet KGB casusu olan kocasına açtıktan sonra tutuklanır.

1977 Yılında:

“Türkiye’de gölge ordu konrgerilla,İstanbul’da 500 bin kişinin (1Mayıs’ı kastediyor) katıldığı bir eyleme saldırır .Kalabalığa açılan ateş sonucu 38 kişi ölür yüzlerce kişi yaralanır.”

1977 yılında:

“İspanya’da gizli gölge ordu,İtalyan sağcı teröristlerin desteğiyle, Madrid’de Atocha katliamını gerçekleştirir ve bir avukatın bürosuna gerçekleştirilen saldırıda 5 kişi öldürülür.”

1978 yılında:

“Norveç’te polis bir gizli silah deposu keşfeder ve Hans Otto Meyer’tutuklar.Meyer’in ifadesiyle,Norveç gizli ordusunu açığa çıkarır.”

1978 Yılında:

“İtalya’da eski Başbakan ve DCI lideri Aldo Moro, Roma’da silahlı gizli birimlerce kaçırılır ve 55 gün sonra ölü bulunur.Aldo Moro Kaçırılmadan önce İtalyan  Komünist Partisi’ni de içine alan bir koalisyon hükümeti kurmak üzereydi.”

 1980 Yılında:

“İtalya’da Bologna tren istasyonunu ikinci sınıf bekleme odasında bir bomba patlar;85 kişi ölür,200 kişi yaralanır.Yürütülen soruşturma sonucu suçun sağcı teröristler tarafından işlendiği ortaya çıkar.”

1980 Yılında:

“Türkiye’de Genel Kurmay Başkanı Orgeneral Kenan Evren askeri bir darbe gerçekleştirerek hükümete el koyar.”

1981 yılında:

“Almanya’da Uelzen köyü yakınlarında büyük bir silah cephaneliği keşfedilir.Aşırı sağcıların cephaneliği,bir önceki yıl Münih Ekim Festivali’nde gerçekleştirilen katliam sırasında kullandıkları belirlenir.O katliamda 13 kişi ölmüş,213 kişi de yaralanmıştı.”

1983 Yılında:

“Hollanda’da Velp köyü yakınlarındaki ormanda büyük bir silah zulası keşfedilir ve hükümet silahların NATO gayrinizami harp planmasıyla ilgili olduğunu açıklamak zorunda kalır.”

1984 yılında.

“Türkiye’de  Gizli Gölge Ordu Kontrgerilla Kürtlere karşı yürütülen mücadelede yer almaya başlar ve izleyen yıllarda yüzlerce insan ölür ya da işkenceye uğrar.”

1985 yılında:

“İtalya’da sağcı terörist Vincenzo Vinciguerro mahkemede Gladyo operasyonunu ve NATO gölge Ordusunun terörist eylemlerle bağlantısını açıklar.Ömür boyu hapse mahkum edilir ve cezaevine  yollanır.”

1985 Yılında:

“Belçika’da gizli bir ordu Brabant Bölgesinde çeşitli yerlerde süpermarketlere yönelik saldırılar düzenler;saldırılarda toplam 28 kişi öldürülür, çok sayıda kişide yaralanır. Yürütülen soruşturmalar, terörü Belçika gölge ordusu “SDRA8” sağcı grup WNP ve Pentagon servisi DIA arasındaki bir komployla ilişkilendirir.”

1990 yılında:

“İtalya’da Hakim Fellice Casson ,İtalyan askeri gizli servisinin arşiv bölümünde Gladyo operasyonu ile ilgili belgeleri keşfeder ve Başbakan Guillio Andreoitti,meclise devlet içinde gizli bir ordu bulunduğunu açıklamak zorunda kalır.Andreoitti,İtalyan’nın gölge ordulara sahip tek ülke olmadığını ısrarla vurgular;böylelikle antikomünist gizli gölge ordular tüm Batı Avrupa’da açığa çıkar.”

1990 Yılında:

“İsviçre’de,gizli gölge ordu “P26” nın eski komutanlarından Albay Herbert Alboth,Savunma Bakanlığı’na yazdığı çok gizli ibareli bir mektupta “tüm gerçeği” açıklamak istediğini deklare eder.Ardından evinde kendi süngüsüyle bıçaklanmış olarak bulunur.İsviçre gizli ordusuyla ilgili ayrıntılı rapor 17 Ekim kamuoyuna açıklanır.Soruları yanıtlamayı reddeder.”

1990 yılında:

“Belçika’da NATO bağlantılı gölge karargah ACC 23-24 Ekim tarihlerinde Belçika askeri gizli servisi SGR Direktörü General Van Calster Başkanlığında toplanır.”

1990 Yılında:

“Belçika’da NATO ,5 Kasım’da bir açıklama yaparak,Başbakan Andreotti’nin NATO ve Gladyo Operasyonuyla ilgili iddialarını kesin dille yalanlar.Ertesi gün NATO bir önceki günkü yalanlamanın hatalı olduğunu açıklar;ancak soruları  yanıtlamayı reddeder.”

1990 Yılında:

“Belçika’da,Avrupa Birliği Parlamentosu Avrupa siyasetini gölge ordularla manipüle ettikleri gerekçesiyle NATO ve Birleşik Devletler’i Kınayan bir önerge hazırlar.”

1991 yılında:

“İsveç’te medya, tarafsız Finlandiya’da bir gizli gölge ordu bulunduğunu ve Stokholmd’de bir sürgün üssüne sahip olduğunu  açığa çıkartır.”

1991 yılında:

“Birleşik Devletler’de,George Washington Üniversitesi Ulusal Güvenlik Arşivi,kamu çıkarı ve bilimsel araştırma gerekçesiyle CIA’ya,gizli gölge ordularla ilgili bir Bilgi Edinme Özgürlüğü(FOIA) talebi yollar.CIA, talebi standart yanıtıyla geri çevirir.CIA,talebinizle ilgili kayıtların varlığını ya da yokluğunu teyit ya da inkar edememektedir.”

1995 Yılında:

“İngiltere’nin başkenti Londra’da bulunan Imperial War Museum kalıcı bir gizli savaşlar sergisi açar.Sergide koca bir patlayıcı kutusunun yanında M16 ve SAS’ın Batı Avrupa genelinde gölge ordular kurduklarını yazmaktadır.”

1995 yılında:

“İtalya’da ,senatör Giovanni Pellegrino Başkanlığında Gladyo Operasyonu ve eski Başbakan Aldo Moro suikastini araştırma meclis komisyonu,CIA’ya bir FOIA talebi yollar.CIA talebi reddeder ve şu yanıtı yollar:CIA,talebinizle ilgili kayıtların varlığını ya da yokluğunu teyit ya da inkar edememektedir.”

1996 yılında:

Avusturya’da, CIA tarafından kurulan gölge silah zulaları keşfedilir. Viyana Üniversitesi ’inde Oliver Ratkolb,Avusturya hükümeti için CIA’ya gizli gölge ordularla ilgili bir FOIA talebi yollar,.CIA,talebi reddeder ve şu yanıtı yollar:CIA,talebinizle ilgili kayıtların varlığını ya da yokluğunu teyit ya da inkar edememektedir.”

2001yılında:

Yazar NATO’dan “gölge gizli ordularla” ilgili belgeleri, özellikle de ACC ve CPC toplantılarının dökümlerini ister.NATO basın ve medya servis sorumlusu Le Mcclenny,NATO’nun Gladyo Operasyonunda yer aldığını reddeder ve ACC ve CPC’ye ilişkin herhangi bir kayıt bulunmadığını iddia eder..”

2001 Yılında:

“Yazar CIA’ya bir Bilgi özgürlüğü (FOIA)  talebi yollar.CIA talebi reddeder ve şu yanıtı yollar:CIA,talebinizle ilgili kayıtların varlığını ya da yokluğunu teyit  ya da inkar edememektedir.

Yazar kitabında Türkiye bölümünde silahlı Gizli orduların, Komünizmle mücadele derneklerine uzanan süreçten bahsetmese de.. Biz bu konuyu gündeme getirmesek eksik kalır düşüncesiyle yer verirken.Açık kaynaklardan arama motorundan aradığınızda Türkiye’de komünizmle mücadele dernekleri ile ilgili  Vikibediden bilgi önünüzden nehir gibi akıyor.

Komünizmle Mücadele Derneklerinin faaliyete geçişi 1948’li yıllara dayansa da;Türkiye’nin 1952 yılında  NATO’ya girmesiyle,Kpmünizmle mücadele dernekleri Genelkurmaya bağlı “Gizli orduların” kurulması ile hız kazandığını görüyoruz.

*Komünizmle Mücadele Derneği” ilk şubesini  7 Aralık  1956 yılında İstanbul’da kurarak çalışmalarına başlar..

27 Mayıs 1960 darbesiyle “komünizmle mücadele derneklerinin ”faaliyetlerine son verilir.

1963 yılında Komünizmle Mücadele Derneği tekrar Türkiye çapında CIA destekli, sol karşıtı Konrgerilla faaliyetlerini etkili  biçimde sürdürür.

İlk Komünizmle Derneğin Başkanlığına “Toprak Dergisinin” sahibi İhsan Egemen getirilirken..

Komünizmle Mücadele Derneğinin fahri başkanı da  4.Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel’dir.

Komünizmle mücadele derneği 1965 yılında 27  olan şube sayısı kısa sürede 110’na çıkar.

1965 yılından itibaren  Komünizmle mücadele Derneği ülke çapında İzmir,Kars,Erzurum,Trabzon,Antalya,Adana gibi illerde  mitingler düzenler.

 Erzurum Komünizmle mücadele derneğinin  kurucularından biri de Fevtullah Gülen’dir.

Komünizmle Mücadele Derneğinin  fahri başkanı 4.Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel ,1965 yılında Türkiye İşçi Partisi(TİP)in Bursa  mitingine yapılan saldırı sonucu ,derneğin başkanlığından ayrılır. Adalet Bakanlığı da dernekle ilgili soruşturma başlatır.

Komünizmle Mücadele Derneğinin kurucularının ve üyesi olanların(Cemal Gürsel,Fevtullah Gülen,Celal Bayar,Recai Kutan,Süleyman Demirel,Adnan Menderes,Turgut Özal) bugün iktidar tarafından desteklenen ve kollanan  ”İlim Yayma Cemiyetinin” kurulmasına önayak olmuşlardır.

SADAT buz dağının görünen yüzü..

Bu toprakların bir görünen meşru zeminlerde görev yapan silahlı güçlerinin yanında; bir de “gündüz külahlı, gece silahlı” gezen, hukukun denetimine girmeyen ve devlet içinde kollanan,iktidarlara ortak olan bir “gizli, silahlı ve sivil güçler” hep olmuştur.

CHP Genel Başkanı  SADAT’ı gündeme getirerek çok önemli  tarihsel bir nokta atışı ile, tehlikenin boyutuna dikkat çekmiştir.

 SADAT ve sivil karanlık silahlı güçleri daha iyi tanımak için ”NATO’nun Gizli Orduları” adlı kitap, faili meçhul cinayetlerin aydınlatılmasında, yargısız infazların ve gözaltı kayıpların ortaya çıkartılması için baş vurulacak,”bir başucu kitaplardan bir olduğunu” belirteyim.