Adam uyanıyor, yer yatağını katlayıp kaldırıyor (‘yer yatağı’, çünkü Japonya’dayız). Beş adımda banyoya geçip (çünkü ev çok küçük) dişini fırçalıyor, küçük bir makasla bıyığının, sakalının fazlalıklarını alıyor. Balkonunda yetiştirdiği çiçekleri, bonzaileri suladıktan sonra arkasında “Tokyo Tuvalet” yazan tulumunu giyip sokak kapısının önüne geliyor. Kapının girişindeki küçük bir sette yan yana duran anahtar demetlerini kemerine asıyor, sokak kapısını açıp dışarı çıkıyor.

Mükemmel Günler filmindeyiz… 

Adamın her sabah aynı ev içi rutinini tekrarlayacağını sonraki sahnelerden anlayacağız, ama böyle olacağını zaten ilk günden de sezebiliyoruz. Tuhaf olan, bu rutine eşlik eden ruh hali: Rutini ancak maruz kalmakla, mecbur kalmakla birlikte düşünebilen seyirci, adamın hal ve davranışlarından, en çok da yüzündeki memnuniyet ifadesinden, bu rutinden hiçbir rahatsızlık duymadığını, tam tersine onu mutlulukla ifa ettiğini hisseder. Bu hissinde hiç yanılmadığını, adam kapıyı açıp gökyüzüne baktığında kesinlikle anlar. Gözlerinde “Hayat ne güzel ve ben iyi ki şimdi size göstereceğim hayatı yaşıyorum”u anlatmak ister gibi bir bakış vardır.

Devamı da öyle gelir, o gün ve sonrası hep aynıdır: Evden çıkar, sokakta 10-15 metre ötedeki bir makineden kahvesini alır, tuvalet temizliği malzemeleriyle dolu ‘minimini’büsüne biner, artık antikadan sayıldığı için tanesi 70-80 dolara satılan bir kaseti kasetçalarına koyup dinlemeye başlar (o gün ve sonrasındaki tercihlerinden anlayacağımız gibi sadece 60’ların, 70’lerin rock-pop şarkılarını dinlemektedir), sonra sırasıyla Tokyo’nun umumi tuvaletlerini dolaşıp büyük bir özenle temizler, sonra aynı parkta aynı ağacın altında sandviçini yer, sonra bir tur daha tuvalet temizliği, sonra paydos, sonra eve varış, anahtarları aynı özenle yerlerine yerleştiriş, sonra mahalle hamamında banyo, sonra hep aynı lokantada yemek, sonra eve geliş, biraz kitap okuma ve yatma… Sabah kalkıştan sonrasını biliyorsunuz; hiç değişmeyecek, her gün aynı rutin yaşanacak.

Bir insan hayatı neden böyle yaşar? Daha doğrusu huzuru, mutluluğu neden ancak böyle bir hayatta, böyle ‘azaltılmış’ bir hayatta bulabileceğini düşünür ve onu seçer? Bu tercihin arkasındaki basit felsefe şudur: Hayatı ‘fetih’ duygusuyla, sunduğu bütün imkânlardan yararlanma hedefiyle yaşamak, yetinmemek, doymamak, hep daha fazlasını istemek, hayatı ‘doldurabilir’ fakat o hayatı yaşayana mutluluk getirmez. Mutluluğun kaynağı seçmek, vazgeçmek ve azaltmaktır. Kahramanımız Hirayama’nın da bazı şeylerin ‘çok fazla’ olduğu bir dünya algısı var: Çok fazla tüketim, çok fazla temas, çok fazla konuşma, hattâ çok fazla alternatif… Ve ne zaman bilinmez, hayatının bir döneminde bunları azaltmaya karar veriyor.

Her sabah aynı rutine uyandıran günler ‘mükemmel’ olabilir mi? Evet, olabilir. Kendini onaylamış, kendinden memnun bir insan için ‘rutin’, seçtiği hayattan memnun olma duygusunu bir daha, bir daha yaşamanın aracı haline gelebilir. 

Kendini onaylamak… Bu ne demek? Hepimiz doğrudan kendimizden biliyoruz ki insanın doymak bilmez bir onaylanma, sevilme, beğenilme ihtiyacı var. İnsana yakışmayan, dolayısıyla kovulması gereken bir duygudan söz etmiyorum. Tam tersine, insanın doğası böyle ve belki de bu duygu, başkalarıyla birlikte yaşamanın başta gelen motivasyonu. Basitçe bir şey becermekten yüksek yaratıcılıklara kadar bütün üretimler de, bu manevi ihtiyacın doyurulması arzusundan kaynaklanıyor. (Yaratıcılığın ölümsüzlük arzusundan kaynaklandığı yanlış ve büyük bir ezber. Yaratıcılık ölümden sonrası için değil, ölümden öncesi içindir. İnsan ölümsüz olsaydı yaratmayla işi olmayacak mıydı?)

Fakat başkaları tarafından onaylanma, beğenilme, zenginlik gibi bir şey; hiçbir düzeyi yeterli olmaz, hep daha fazlası istenir ve bu da bitmez tükenmez bir kaygı kaynağı oluşturur. Peki bunun yarattığı huzursuzluk aşılabilir mi? Tümüyle aşılamaz, fakat bazıları başkalarının onayına nispeten daha az ihtiyaç duyar ve dolayısıyla eksikliğinin yarattığı huzursuzluğu daha az hisseder. Onlar, kendilerini onaylayan, kendilerinden memnun insanlardır. Böyle insanlar hiçbir rutine bana mısın demez. Hirayama böyle biri.