Köy Enstitüleri (K.E.) 17 Nisan 1940 yılında kuruldu.Aradan 72 yıl geçti hala coşkuyla kutlanıyor.Mezun olanları hemen hemen kalmadı denilecek kadar az.Kayda değer olmasa,önemli bir işlevi yerine getirmese bu denli sözü edilmezdi diye düşünüyorum.

            Zamanın Milli Eğitim Bakanı(o zaman kültür bakanı deniyordu.)Saffet Arıkan,1935 yılında eğitmen yetiştirme düşüncesini ilk ortaya atanlardan birisidir.S.Arikan o dönem eğitimci olan siyasetci arkadaşlarının önerilerini alarak,İsmail Hakkı Tonguç'u  İlköğretim Genel Müdürlüğüne atadı.

            Eğitmen yetiştirme projesi köy enstitülerine evrilmesi Tonguç'la başlamıştır. 

            Tonguç,sınıfsal kökeni,kuramcılığı ve uygulamacılığıyla tam bu işin admı idi.Arkadaşları arasında "Köylü"İsmail Hakkı olarak anılırdı.Lider özelliğine sahipti.Eline çok kıt parasal olanaklar varilmişti.Az sayıda sorumluluk üstlenecek elemen vardı.Herşeyden önemlisi,bunları eyleme dönüştürebilecek akıl,bilgi ve deneyime ihtiyaç vardı.

            Tonguç ,çağdaş eğitim bilimlerinin verilerini ve önceki deneyimleri süzüp gerekli plan,proje ve modelleri geliştirdi.Planlar kısa ve uzun erimli aşamalardan oluşuyordu.Yeni sistemi, baştan iyi programlamayı hedefliyordu.Sorunun eğitimi ve kalkınmayı da içeren, kapsamlı köylüyü bilinçlendirme ve canlandırma süreci olduğunu çok iyi biliyordu.Köylüye bir şey öğretebilmek için, önce ondan bir şeyler öğrenebilmek gerekir.Köylüyü anlayabilmek için onunla kucak kucağa,nefes nefese gelmek lazımdır.Onunla aynı sofrayı paylaşmak yaptığı işleri yapabilmek şarttır.Yani içten olmak,paylaşmak,katmak,katılmak gereklidir.Bu hayatın her alanı için gerkli değilmi.Güven vermediğiniz sürece birlikte yol yürümek olanıklımı.

             K.Enstitüleri çok kıt ekonomik olanakların ve az sayıda yetkin elamanın olduğu bir dönemde kurulmuştur.

             Bu okullara yoksul köy çocukları alınmış,okul bitince yine kendi köylerinde çalışmışlardır.

             Okulların çoğu,öğretmenlerde öğrencilerle birlikte çalışarak yapılmıştır.Okullarını,kalacakları yurtlarını,işliklerini ve kendilerinin yiyecekleri tarım alanlarını, sebze ve meyve bahçelerini kendileri yapmışlardır.

             Demircilik işciliği,dülgerlik,marangoz işciliği,biçki-dikiş işciliğiyapmışlardır.Eğitim,üretim içindir düşüncesi egemen olmuştur.

              Öğrenciler eğitim süreçlerine demokratik bir şekilde katımışlardır.Hafta sonu tatilleri törenlerini, haftalık değerlendirme toplantılarına dönüştürmüşlerdir.

              İlk yıllarda çok az kız öğrenci olmasına rağmen,karma eğitime önem verilmiştir.Başlangıçta kız-erkek karma eğitim yürürlüge konmuştur.

              Dünya klasikleri tercüme ettirilerek tüm öğrencilerin okuma olanakları sağlanmıştır.Ayrıca zorunlu okuma dersleri konmuştur. 

              K.Enstitüleri'nden çok sayıda şair ve yazarın çıkmasının önemli bir nedeni bu düzenli okumalardır.

              Bunlar  üretken,soran.sorgulayan,araştıran ve geliştiren,çevresine duyarlı insan yetiştirmeye kaynaklık eden önemli etmenlerdir.

               İkinci yazımda K.E.sistemine yönelik eleştirileri anlatmağa çalışacağım.

(Devam edecek)