DUBLIN

Eoin O Murchu, bir gazeteci, İrlandalı... Dublin yakınlarındaki tarihi bir binada, Carton House'da 1820'de düzenlenmiş görkemli salondaki yuvarlak masa toplantısında. İrlanda barış süreci ile ilgili deneyimlerini anlatıyor, bu süreçte basının rolü hakkında konuşuyor...

Masanın etrafında gazeteciler Hasan Cemal, Cengiz Çandar, Hilal Kaplan, Bejan Matur, Ayhan Bilgen, milletvekilleri Nursuna Memecan, Lütfi Elvan, Mehmet Tekelioğlu (AK Parti) Levent Tüzel, Sezgin Tanrıkulu (CHP) Levent Gök, Ayla Akat, Nazmi Gür (BDP) öğretim üyeleri Mithat Sancar, Sevtap Yokuş, sivil toplum temsilcileri Yılmaz Ensaroğlu, Kerim Yıldız var.

Demokratik Gelişim Enstitüsü'nün düzenlediği, ev sahipliğini İrlanda Dışişileri Bakanlığı'nın yaptığı bir "tartışma-bilgilenme gezisi"ndeyiz.

Bu gezinin birinci ayağı, yine aynı katılımcılarla, bundan dört ay önce Kuzey İrlanda, İskoçya ve İngiltere'ye yapılmıştı.

İrlanda meselesi, IRA sorunu nasıl başladı, nasıl çözüldü, bu sürecin hem çatışma, hem barış sürecinde yer alan aktörler bu işe nasıl bakıyor, neler yaşadılar çatışma çözümü açısından, Kürt meselesiyle ilgili olarak çıkarılacak dersler nelerdir?

Amaç aslında bu...

Ancak Türkiye'den farklı siyasi parti temsilcilerinin varlığı, 4-5 gün boyunca bu konuya yoğunlaşacak olmaları, kendi aralarında konuşmaları İrlanda çıkarmasının, aynı zamanda bir "siyaset gezisi" olmasına da imkân veriyor.

Türkiye'de Kürt sorununun iniş çıkışları o denli sert ki, ilk geziden, dört aydan bu yana iklim oldukça değişti. 4 ay önce, BDP'lilerin Meclis'te yemin edip etmeyeceği tartışılıyordu, bunu ağır bir şiddet dalgası izledi, şimdi de devletin tam saha politik markaj hamleleri safhasındayız.

Ama politik iklim ve izlenen yol sorunun varlığını ve özünü değiştirmiyor. Heyetteki ilişkilerden, Kürt meselesine verilen ortak önemden de anlaşılıyor bu...

Ve bu tür sorunlar farklı toplumsal ve siyasal dinamiklere sahip olsalar da, varlıkları ve özleri itibariyle dünyanın farklı yerlerinde aynı dirençteki ve önemdeki meseleler...

İrlandalı gazeteci, çatışmanın çözümü, barış süreciye ilgili üç gerekliliğin altını özellikle çizerken bu, iyice ortaya çıkıyordu.

Şöyle diyordu gazeteci:

- "Sorunu çözmek için işe her şeyden önce diğer tarafın ne düşündüğünü anlamakla, motivasyonunu kavramakla, eleştirilerine kulak vermekle başlamak gerekir. Konuşmayı ve çözümü mümkün kılacak ortak noktalar ancak böyle bulunabilir...

- Barış ancak adaletle gelir, adalet olmadan barış olmaz...

- Barış için hassas sınırların, verili kabullerin, yasal çizgilerin, geleneksel tutumların zorlanması gerekir.

İrlanda, Türkiye, Fransa, her yer için geçerli tespitler bunlar...

Bunlar dışında model de yok, yol da yok...

Bununla birlikte farklı ülkeler arasında farklılıklar olduğu da muhakkak...

Basının rolü örneğin...

Eoin O Murchu bu konuda şunları söylüyordu:

"Basın barışın, çatışma çözümünün doğal dostu değildir. Bu, özellikle, basın patronları açısından böyledir. İrlanda barış sürecinde basının rolü negatif olmuştur. Yapılan barış görüşmelerini, Kuzey İrlanda Sosyal Demokrat Parti Başkanı Hume ile (IRA çizgisindeki) Sinn Fein Başkanı Adams arasındaki görüşmeleri bile kınadı. İşin sadece bir tarafına yoğunlaştı. Oto sansür ve sansür yoğundu. Barış sürecinin gerçekleştiği arena basın olmadı..."

Bir yönüyle biraz Türkiye'yi anlatır gibi konuşuyordu denebilir...

Ancak diğer yönüyle Türkiye'de basının, en azından basının bir bölümünün oynadığı rol değişim ve barış süreçlerinde önemli bir yer tuttu ve tutuyor.

Susurluk süreci, askerin siyasetin dışına itilmesi, siyasi temizlik, Kürt siyasi hareketinin meşru şekilde tartışılır hale gelmesi, tüm bunlarda, gazetecilerin ve kimi yayın organlarının önemli rolü olduğu da ortada...

Bu rol derinleştikçe, yukarıda sayılan üç koşulun oluşmasına basın katkıda bulundukça, barış Türkiye'ye daha yakın olacaktır.