Geçen hafta sonundan beri zihnimiz İsrail’e kilitlendi. Hamas’ın İsrail’e yaptığı saldırı beklenmedik bir şey olmayabilirdi (İsrail bir saldırı geleceğini biliyor bile olabilirdi); ama saldırının çapı şimdiye kadar alışık olduklarımızın çok ötesindeydi. Bu “çap”, olayı yeni bir olay haline getirdi. İsrail’in misilleme harekatı da başladı ve hemen Hamas saldırısında İsrail kayıplarının sayısını aştı. Herkes gergin, nerelere varacağını tahmin edemediğimiz olayların birbirini izlemesini bekliyoruz. Nereye varacağını bilir gibi yaparak ortalıkta dolaşanların (ya da bir yerde siper alanların) da sağlam bir fikri olduğunu anmıyorum.

Hamas geri dönüşü olmayan bir eylemde bulundu, dünya siyasetinin bu en eski sorununu bulunduğu yerden alıp daha ilerilerde bir yere getirdi-diyebiliriz herhalde. Böylece yarattığı yeni durumun yol açacağı gelişmelerle başa çıkacak gücü var mı? Yok. Taraflar arasındaki güç dengesizliği göz çıkarıyor. Bu dengesizlik sadece İsrail ve Gazze arasında bir dengesizlik değil üstelik: Biden gönderdiği uçak gemilerinin sayısını ikiye çıkardı. Havan dövücünün “hınk” deyicisi Britanya da kendi gemilerini göndermekte. Avrupa Birliği İsrail’in arkasında mevzi almış. Buna karşılık Arap ve Müslüman ülkelerden Gazze ile umut verici bir dayanışma içinde olanı da görünmüyor.  Yaygın olan davranış ıslık çalıp havalara bakmak.

Netanyahu?.. Netanyahu ile iş ve dava arkadaşlarının Filistinlilerle herhangi bir sorun çıktığı zaman ne yapacaklarını, nasıl davranacaklarını önceden bilebiliyoruz. Onlar genel çizgileriyle varolan durumun olması gereken durum olduğunu düşünüyorlar ve bu durumdan Filistin halkına ve demokrasiye, insan haklarına, hakkaniyete doğru bir adım atılmasına şiddetle karşılar. Sorunun gidişatında ne değişiklik olsa onların “çözüm” diye önereceği ve yapacağı şey değişmiyor: Şiddet uygulamak.

Ama bu sefer olan şey epey can acıtıcı bir şeydi. Hamas, işin “dozaj”ını artırdı. Bunun değiştirdiği, en azından değiştirme tehdidinde bulunduğu durumlar var: İşte, aşılamayan “demir kubbe” aşılıyor, çok sayıda Hamas militanı sınırları havadan aşarak İsraillileri çaresiz bırakıyor, ne demek bunlar, nasıl olabiliyor?

Ve bu yeni durum karşısında Netanyahu ne yapacak? Yalnız Netanyahu değil, İsrail’de hükümet kurabilecek konumda her siyaset adamı ya da siyasi çizgi ona benzer bir tür kapana kıstırılma duygusuna kapılabilirdi sanırım. Fiziksel, silahlı bir saldırıya uğramış, yığınla yurttaşı hayatını kaybetmiş bu saldırıda. Silahlı saldırıya hemen cevap verilmeli (ki Netanyahu bunu yapıyor) ancak bu cevap provokasyonu başlatan şiddetten birkaç kere daha güçlü olmalı ki etkili olabilsin. “Etkili” olması hem düşmanın üstünde etkili olması demek (yani bundan böyle ayağını denk almalı) hem de kendi cephesinde insanların gerekli cezanın verildiğine inanmasını gerektiriyor.

Yoksa Netanyahu ve hükümeti İsrail halkını koruyamıyor mu?

Bu sorunun sorulabilmesi Netanyahu gibi bir siyaset adamı açısından “ölüm çanı” gibi bir şey.  Popülist siyasi önderlerin çoğu için “beka” iktidarda kalabilmenin yolunu açar. Bu sorunun sorulması “beka”nın tehlikede olduğunu ima eder. “Büyük Önder”in (Big Brother) bekayı tehdit eden saldırıyla başa çıkamadığını ima eder. Onun için de önderin en istemeyeceği şeydir.

Üstelik, bu kanlı kapanda kısılmış iki “düşman”dan İsrail, bir “devlet” olarak, belirli kurallara uymakla yükümlü. Bütün bu uzun çatışma tarihi boyunca İsrail o kurallara uydu mu? Bu soru hemen sorulabilir.  Ve cevabı da otomatik bir “evet” olmaz. Ama ne olursa olsun, bir devletten birtakım sorulara cevap vermesi beklenir, veremezse bu o devlet için zorluklar çıkarabilir. Kendini herhangi bir kuralla kayıtlı saymayan Hamas’la aynı konumda değildir. İsrail, uğradığı saldırıdan birkaç kat daha etkili bir ceza verecek, bunu oldukça kısa bir süre içinde yapacak (bu da “etkili” olmanın kaçınılmaz bir gereği), ama bu işleri yerine getirirken savaş hukukunun kurallarına da aykırı davranmayacak, askerlerini, polislerini kural bozdukları zaman cezalandırmaktan kaçınmayacak. Özellikle bu sonuncusu Netanyahu ve avenesi gibi siyasi ekipler için bir hayli güç olacaktır.

Ama “Netanyahu için zor” olması bir şey, Gazze’de yaşayan ve şimdi İsrail intikamı karşısında korunmasız kalan (Hamas’ın önerisi “gitmeyin, direnin”!) sivil halk için “zor” olması bambaşka bir şey. 

Varolan durumun bazı olumlu sonuçları olabilir demek istemiyorum çünkü gelinen noktanın andığımız o sivil halk için kan ve acıdan başka bir şey getirmeyeceğini biliyorum ve varolan koşullarda buna engel olmak için ne yapılabileceğini düşünemiyorum. Öte yandan, Netanyahu’nun ve ekibinin iktidarı kaybetmesi elbette olumlu bir olay. Hamas saldırısı ile oluşan durum şu aşamada Netanyahu’ya yaradı gibi görünüyor. İsrail’i saran protesto gösterileriyle epey sarsılmışken şimdi uğranılan felaket muhalefeti Netanyahu çevresinde kenetlemeye zorluyor.  Bu yönde bir şeyler de oldu.  Ama aradan biraz vakit geçince bu tür gelişmelerin arkasının kesileceğini sanıyorum.

Ancak, daha çekeceğimiz çok üzüntü olduğu belli.